Το ψωμί, το λάδι και το κρασί είναι η βάση της ελληνικής κουζίνας αλλά και σημαντικό κομμάτι του πολιτισμού μας που αξίζει να ανακαλύψουμε ταξιδεύοντας.
- Τα μουσεία γαστρονομίας στην Ελλάδα, αφιερωμένα στο ψωμί, το ελαιόλαδο και το κρασί, αποτελούν ξεχωριστούς προορισμούς. Από την Αττική και τη Λακωνία έως τη Σαντορίνη, προσφέρουν εμπειρίες που συνδυάζουν τη γνώση με την απόλαυση.
- Στον Βαρνάβα Αττικής, το Ευρωπαϊκό Μουσείο Άρτου παρουσιάζει την ιστορία της βασικότερης τροφής, εκθέτοντας 3.000 κεντημένα ψωμιά από την Ελλάδα και τον κόσμο. Η συλλογή περιλαμβάνει εργαλεία, αναπαραστάσεις και αντικείμενα χιλιάδων χρόνων.
- Στη Σπάρτη, το Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού προβάλλει τη διαχρονική σημασία του ελαιόλαδου, από την προϊστορία ως τον 20ό αιώνα. Εκτίθενται απολιθωμένα φύλλα, πινακίδες Γραμμικής Β και παρουσιάζεται η εξέλιξη της ελαιοτριβικής τεχνολογίας.
- Στη Σαντορίνη λειτουργεί ένα μοναδικό υπόσκαφο μουσείο κρασιού, 8 μέτρα κάτω από τη γη. Ο χώρος παρουσιάζει την ιστορία της τοπικής αμπελουργίας από το 1660, με αυθεντικά εργαλεία και μηχανήματα παραγωγής.
Στα μουσεία συνήθως πάμε για να μάθουμε ιστορία. Από τη γεωμορφολογία ενός τόπου, τα στρατιωτικά κατορθώματα του λαού και τη θρησκευτική παράδοση μιας περιοχής μέχρι τις γεωργικές παραγωγές, τις καθημερινές συνήθειες και τα κάθε μορφής καλιτεχνήματα του. Όλα ζωντανεύουν μπροστά μας με ό,τι απέμεινε από το παρελθόν, είτε αφημένο στο φυσικό του χώρο είτε στημένο μέσα σε γυάλινες προθήκες και κάτω από στρατηγικά τοποθετημένα σποτάκια. Και φυσικά μέσα από ήχους, εικόνες, βίντεο, ζωντανές αναπαραστάσεις και ψηφιακές περιηγήσεις. Υπάρχει όμως και ένα άλλο είδος μουσείων που βάζει στο επίκεντρο ένα σπουδαίο κομμάτι της άυλης κληρονομιάς προσφέροντας κάτι πολύ παραπάνω από όλα αυτά. Τα μουσεία που είναι αφιερωμένα στη γαστρονομία μας δίνουν άρωμα και γεύση στις ιστορικές περιηγήσεις γι αυτό και αποτελούν τις πιο νόστιμες αφορμές για ταξίδια και εμπειρίες που δεν προφέρουν μόνο γνώση αλλά και απόλαυση.
Στην Ελλάδα έχουμε αρκετές τέτοιες επιλογές, λιγότερες ίσως από αυτές που αξίζει ο γαστρονομικός μας πλούτος, αλλά όσο αξιόλογες χρειάζεται για να οργανωθούμε και να τις επισκεφθούμε όλοι με την πρώτη ευκαιρία. Το ψωμί, το ελαιόλαδο και το κρασί λοιπόν έχουν τα δικά τους μουσεία. Από τον καταπράσινο Βαρνάβα Αττικής και την ηρωική πρωτεύουσα της Λακωνίας μέχρι την διεθνούς βεληνεκούς Σαντορίνη.
Το Ευρωπαϊκό Μουσείο Άρτου απέχει μόλις 1 ώρα από την Αθήνα
Βουτηγμένος στο πράσινο και τα τρεχούμενα νερά ο Βαρνάβας είναι το τέλειο μέρος για να πας εκδρομή μια Κυριακή με καλό καιρό. Σε 50 χιλιόμετρα απόσταση από την πρωτεύουσα μπορείς να συνδυάσεις περπάτημα μέσα στο δάσος, βόλτα πλάι στο ποτάμι, ακόμα και μπάνιο στον κρυστάλλινο ευβοϊκό. Και φυσικά, φαγητό στις καλύτερες ταβέρνες είτε έχεις όρεξη για καλοψημένα κρεατικά και παραδοσιακά μαγειρευτά είτε έχεις επιθυμήσει φρέσκα ψάρια και θαλασσινά. Πριν από όλα αυτά όμως και για να σου ανοίξει ακόμα περισσότερο η όρεξη κλείσε ένα ραντεβού στο Ευρωπαϊκό Μουσείο Άρτου που βρίσκεται εκεί από το 2005.
Στο πανέμορφο αρχοντικό που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού θα μάθεις την ιστορία της βασικότερης τροφής του ανθρώπου και θα δεις συγκεντρωμένα 3000 κεντημένα είδη ψωμιού από κάθε γωνιά της Ελλάδας αλλά και από 40 χώρες του κόσμου (η μεγαλύτερη συλλογή της Ευρώπης). Μια διαδρομή χιλιάδων χρόνων, από την παραγωγή του σιταριού, το πλάσιμο και το φούρνισμα μέχρι το καθημερινό τραπέζι αλλά και την κάθε ειδική περίσταση μέσα από εργαλεία, αναπαραστάσεις, αντικείμενα, έπιπλα, φορεσιές κ.ο.κ. Γιορτές, γάμοι, αρραβώνες, βαφτίσεις και κηδείες, κάθε στιγμή έχει τα δικά της ζυμαρένια στολίδια και κάθε οικογένεια τη μοναδική της βρώσιμη σφραγίδα.
Μουσείο ελιάς και ελαιόλαδου: Ο ελληνικός χρυσός στον ένδοξο τόπο του
Αν το ελληνικό DNA είχε γεύση θα ήταν αυτή του ελαιόλαδου. Άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία, τη διατροφή, την παραγωγή, την τέχνη και τον πολιτισμό μας ο χυμός της ελιάς έχει τόσο μεγάλη ιστορία και σημασία για την Ελλάδα, τη Μεσόγειο αλλά και τον πλανήτη ολόκληρο που δύσκολα χωράει σε οποιοδήποτε πλαίσιο. Ωστόσο, αν θέλεις να μάθεις κάτι περισσότερο από τα βασικά για το πως οι Έλληνες έχουν πορευτεί μαζί του από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα πήγαινε μέχρι την Πελοπόννησο, και συγκεκριμένα μέχρι τη Σπάρτη. Στον ένδοξο τόπο που φημίζεται για την κορυφαία ποιότητα αλλά την μεγάλη ποσότητα των παραγωγών του έχει στηθεί από το 2002 το Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού (Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς).
Στο industrial κτίριο της παλιάς Ηλεκτρικής Εταιρείας Σπάρτης (ΗΕΣ) θα δεις και θα μάθεις τα πάντα: απολιθωμένα φύλλα ελιάς ηλικίας 60.000 ετών και μαρτυρίες για το πως ξεκίνησε η παραγωγή ελαιόλαδου στην Ελλάδα σε αντίγραφα πινακίδων Γραμμικής Β από τον 14ου αιώνα π.Χ., πληροφορίες για άλλες χρήσεις όπως η σαπωνοποιία και ο φωτισμός, συμβολικός χαρακτήρας στους μύθους, στα έθιμα και στην τέχνη. Επίσης θα παρακολουθήσεις όλα τα στάδια της διαδικασίας και την τεχνολογική εξέλιξη του ελαιοτριβείου, από τη λειτουργία με ζώα και την ατμοκίνηση μέχρι το πετρελαιοκίνητο ελαιοτριβείο. Στα plus, τα παιδικά προγράμματα στα τρία παλαιά ελαιοτριβεία (προϊστορικό, ελληνιστικό και βυζαντινό) όπου οι μικροί συμμετέχοντες μπορούν να βγάλουν ακόμα και το δικό τους ελαιόλαδο.
Το μοναδικό υπόσκαφο μουσείο κρασιού στην Ελλάδα
Υπάρχουν πάρα πολλά μέρη στη χώρα μας που θα μπορούσαν, για να μην πούμε θα έπρεπε, να έχουν μουσείο κρασιού. Κι αν το πρώτο που σου έρχεται στο μυαλό είναι η Νεμέα, σίγουρα το δεύτερο είναι η Σαντορίνη. Στο νησί του Ασύρτικου που έχει κατακτήσει τους οινόφιλους όλου του κόσμου λοιπόν υπάρχει ένας λαβύρινθος, κρυμμένος 8 μέτρα κάτω από τη γη, ο οποίος συγκεντρώνει μέσα στην πέτρα την ιστορία της αμπελουργίας του νησιού, αλλά και των Κυκλάδων γενικότερα, από το 1660 μέχρι και σήμερα. Εκεί, στο χωριό Βόθωνας, η οικογένεια Κουτσογιαννόπουλου που ασχολείται με την αμπελουργία, εδώ και 4 γενιές, διηγείται ουσιαστικά τις δικές της εμπειρίες.
Σκεύη, εργαλεία και μηχανήματα, όλα γνήσια και συλλεκτικά κομμάτια, χρησιμοποιημένα για δεκαετίες σε κάθε σημείο της παραγωγής (κλάδεμα, τρύγος, πάτημα κ.ο.κ.) ταξιδεύουν κάθε επισκέπτη με τον πιο ζωντανό τρόπο στο παρελθόν. Τον συνδέουν όμως και με το παρόν και μάλιστα με μια απολαυστική διαδικασία αφού του δίνουν την ευκαιρία να γευτεί μερικά από τα εκλεκτά κρασιά που παράγει σήμερα το κτήμα Κουτσογιαννόπουλου. Κλείσε λοιπόν την επίσκεψη σου, τώρα το φθινόπωρο που είναι και πιο ήσυχα και με την ευκαιρία κάνε και τις βόλτες σου στα top αξιοθέατα του νησιού (Οία, Φηρά, Ημεροβίγλι κλπ.) που δεν έχουν τον χαμό του καλοκαιριού.