Σε μια εποχή κατά την οποία αναζητούμε διαρκώς τρόπους να γίνουμε πιο παραγωγικοί, πιο αποτελεσματικοί και περισσότερο ευτυχισμένοι, συχνά καταφεύγουμε σε περίπλοκες μεθόδους, νέες συνήθειες και υποσχέσεις για γρήγορες αλλαγές.
Ωστόσο, ο Βίκτορ Κίπερς προτείνει κάτι πολύ πιο απλό: να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι και να προσπαθούμε καθημερινά να κάνουμε τη ζωή των άλλων λίγο πιο ευχάριστη.
Μέσα από τις ομιλίες του στην εκπαιδευτική πρωτοβουλία «Aprendemos Juntos» της BBVA, ο ειδικός στη θετική ψυχολογία επαναφέρει μια ιδέα που μοιάζει αυτονόητη, αλλά συχνά παραβλέπεται: η ευτυχία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από όσα συμβαίνουν στη δική μας ζωή, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους γύρω μας.
Το «κλειδί», σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται στην ανθρώπινη ποιότητα, στις αξίες που καθορίζουν τη συμπεριφορά μας και στις μικρές καθημερινές πράξεις που κάνουν τη διαφορά.
Η ευτυχία δεν σημαίνει ότι αισθανόμαστε διαρκώς καλά
Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις της σύγχρονης εποχής είναι η πεποίθηση ότι ευτυχία σημαίνει να αισθανόμαστε καλά κάθε στιγμή. Ο Κίπερς επισημαίνει ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην πρόσκαιρη χαρά, η οποία επηρεάζεται από τις συνθήκες της ζωής, και στη βαθύτερη αίσθηση πληρότητας που συνδέεται με τη στάση μας απέναντι στον κόσμο, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα telva.com.
Οι δύσκολες ημέρες, οι απογοητεύσεις και οι απώλειες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας. Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστούν, αλλά να μπορούμε να τις αντιμετωπίζουμε με ψυχραιμία, συνέπεια και προσήλωση στις αξίες μας.
Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με μια παλαιότερη φιλοσοφική αντίληψη. Ο Αριστοτέλης χρησιμοποιούσε τον όρο «ευδαιμονία» για να περιγράψει την καλή ζωή, η οποία δεν ταυτίζεται απλώς με την απόλαυση, αλλά συνδέεται με την καλλιέργεια των αρετών και την ανάπτυξη του ανθρώπου.
Η καλοσύνη, η γενναιοδωρία, η εγκράτεια και η συμπόνια αποτελούν, σε αυτή την οπτική, στοιχεία μιας ουσιαστικής ζωής. Με σύγχρονη γλώσσα, ο Κίπερς μεταφέρει ένα παρόμοιο μήνυμα, δίνοντας έμφαση στην καθημερινή συμπεριφορά και στις μικρές πράξεις που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας.
Η ανθρώπινη ποιότητα αξίζει περισσότερο από την κοινωνική θέση
Στις ομιλίες του, ο Κίπερς υπογραμμίζει ότι οι άνθρωποι δεν μένουν στη μνήμη μας επειδή είχαν ένα μεγάλο γραφείο, ένα ακριβό αυτοκίνητο ή έναν εντυπωσιακό επαγγελματικό τίτλο. Αυτό που θυμόμαστε είναι κυρίως ο τρόπος με τον οποίο μας φέρθηκαν και τα συναισθήματα που μας δημιούργησαν. Η επιτυχία, η μόρφωση και η επαγγελματική εξέλιξη μπορούν να αποτελούν σημαντικούς στόχους. Δεν καθορίζουν, όμως, από μόνες τους την αξία ενός ανθρώπου.
Η ουσία βρίσκεται στην ευγένεια, στην ικανότητα να ακούμε πραγματικά τον συνομιλητή μας, στη γενναιοδωρία και στον σεβασμό προς τους άλλους. Ένα «ευχαριστώ» στον άνθρωπο που μας εξυπηρετεί, ένα ειλικρινές ενδιαφέρον για κάποιον που περνά δύσκολα ή η διάθεση να προσφέρουμε βοήθεια χωρίς να περιμένουμε αντάλλαγμα μπορεί να φαίνονται ασήμαντα. Όταν, όμως, τέτοιες συμπεριφορές γίνονται καθημερινή συνήθεια, συμβάλλουν στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τις φιλοδοξίες μας. Αντίθετα, σημαίνει ότι μπορούμε να επιδιώκουμε την προσωπική και επαγγελματική επιτυχία χωρίς να θυσιάζουμε τις αξίες μας ή να αντιμετωπίζουμε τους άλλους ως μέσα για την επίτευξη των στόχων μας.
Γιατί η βοήθεια προς τους άλλους μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα
Η ιδέα ότι η προσφορά μπορεί να ενισχύσει την προσωπική ευημερία δεν αποτελεί μόνο φιλοσοφική θέση. Στην ψυχολογία χρησιμοποιείται και ο όρος «helper's high», ο οποίος περιγράφει το αίσθημα ευχαρίστησης και ευεξίας που μπορεί να ακολουθεί μια πράξη αλτρουισμού.
Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει την ικανοποίηση που προκαλεί η προετοιμασία ενός δώρου για κάποιο αγαπημένο πρόσωπο ή η αυθόρμητη βοήθεια προς έναν άγνωστο. Η χαρά δεν προέρχεται απαραίτητα από κάποια ανταμοιβή, αλλά από την ίδια την πράξη της προσφοράς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε καλή πράξη οδηγεί αυτομάτως στην ευτυχία ή ότι η βοήθεια προς τους άλλους εξαφανίζει τα προσωπικά προβλήματα. Δείχνει, ωστόσο, ότι η κοινωνική σύνδεση και η προσφορά μπορούν να αποτελέσουν σημαντικές πηγές νοήματος και ικανοποίησης.
Για τον Κίπερς, η ουσιαστική αλλαγή ξεκινά όταν, αντί να αναρωτιόμαστε διαρκώς τι χρειαζόμαστε για να αισθανθούμε καλύτερα, αρχίζουμε να σκεφτόμαστε πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την ημέρα κάποιου άλλου. Μια τέτοια μετατόπιση της προσοχής μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την καθημερινότητα και τις σχέσεις μας.
Η ευγένεια ως καθημερινή στάση ζωής
Η καλοσύνη δεν απαιτεί μεγάλες χειρονομίες ή ιδιαίτερες συνθήκες. Μπορεί να εκφραστεί μέσα από απλές κινήσεις: να ακούμε χωρίς να διακόπτουμε, να λέμε ευχαριστώ, να θυμόμαστε το όνομα κάποιου, να χαμογελάμε ή να δείχνουμε κατανόηση όταν ο άλλος δυσκολεύεται.
Σε έναν κόσμο που συχνά επιβραβεύει την ταχύτητα, τον ανταγωνισμό και την ατομική επιτυχία, αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να μοιάζουν μικρές. Στην πραγματικότητα, όμως, επηρεάζουν την ποιότητα των σχέσεων και το κλίμα που διαμορφώνεται γύρω μας.
Η ευγένεια δεν είναι ένδειξη αδυναμίας ούτε προϋποθέτει ότι πρέπει να παραμερίζουμε τις δικές μας ανάγκες. Μπορεί να συνυπάρχει με τα προσωπικά όρια, τη διεκδικητικότητα και τη φιλοδοξία.
Το ζητούμενο είναι να επιλέγουμε τη συμπεριφορά μας με βάση τις αξίες μας, ακόμη και όταν η καθημερινότητα μάς ωθεί στην αδιαφορία ή στην ανυπομονησία.
Η καλοσύνη είναι μια μορφή κομψότητας. Το να ξέρεις πώς να ακούς χωρίς να διακόπτεις, πώς να εκφράζεις ευγνωμοσύνη, να θυμάσαι ένα όνομα ή να χαμογελάς όταν κανείς άλλος δεν το κάνει, αυτό είναι πραγματικά κομψό. Διακριτικό, αλλά και αποτελεσματικό.