Ορισμένοι TikTok influencers προβάλλουν την παρμεζάνα ως «καθαρή πρωτεΐνη», υποστηρίζοντας ότι είναι πιο υγιεινή επειδή αποτελεί πλήρη τροφή και δεν περιέχει τα επεξεργασμένα συστατικά που συναντά κανείς σε πολλές μπάρες.
Η ιδέα ακούγεται σαν ακόμη ένα τρικ του fitness TikTok: ξεχάστε τις μπάρες πρωτεΐνης και πάρτε μαζί σας κομμάτια παρμεζάνας για μετά την προπόνηση. Ορισμένοι influencers προβάλλουν την παρμεζάνα ως «καθαρή πρωτεΐνη», υποστηρίζοντας ότι είναι πιο «υγιεινή» επειδή αποτελεί πλήρη, ολόκληρη τροφή και δεν περιέχει τα επεξεργασμένα συστατικά που συναντά κανείς σε πολλές μπάρες.
Ωστόσο, το προ ημερών άρθρο της αμερικανίδας δημοσιογράφου υγείας Maggie O’Neill, με ιατρική αξιολόγηση από τον γιατρό Jonathan Purtell, βάζει αυτόν τον ισχυρισμό στη σωστή του διάσταση: ναι, η παρμεζάνα μπορεί να είναι ένα υψηλής πρωτεΐνης σνακ, όμως είναι ταυτόχρονα πλούσια σε λίπος και νάτριο, ενώ οι μπάρες πρωτεΐνης διαφέρουν δραματικά μεταξύ τους σε περιεκτικότητα πρωτεΐνης και ζάχαρης.
Με άλλα λόγια, η επιλογή «παρμεζάνα αντί μπάρας» δεν είναι από μόνη της διατροφική αναβάθμιση· είναι κυρίως μια ανταλλαγή προτεραιοτήτων ανάμεσα σε γεύση, ευκολία, επεξεργασία και συνολικό θρεπτικό προφίλ.
Eίναι παραπλανητικό
Η Stephani Johnson, επίκουρη καθηγήτρια κλινικής και προληπτικής διατροφής στο Rutgers University School of Health Professions, επισημαίνει ότι το να αποκαλείται η παρμεζάνα «pure protein» είναι παραπλανητικό, επειδή περιέχει όχι μόνο πρωτεΐνη αλλά και λίπος και υδατάνθρακες.
Ένα τυπικό παράδειγμα μερίδας —μία ουγγιά (περίπου 28 γραμμάρια)— αποδίδει 122 θερμίδες, 11 γραμμάρια πρωτεΐνης, 8 γραμμάρια λίπους, εκ των οποίων 5 γραμμάρια είναι κορεσμένα, καθώς και 1 γραμμάριο υδατανθράκων. Το πιο «σιωπηλό» σημείο, όμως, είναι το νάτριο: περίπου 450 mg ανά ουγγιά.
Με δεδομένο ότι η σύσταση για ημερήσια πρόσληψη νατρίου είναι κάτω από 2.300 mg —και συχνά ακόμη χαμηλότερα όρια προτείνονται σε άτομα με καρδιαγγειακές ανησυχίες— η παρμεζάνα μπορεί να «φορτώσει» γρήγορα τη μέρα, ειδικά αν συνδυάζεται με άλλα αλμυρά τρόφιμα ή αν η μερίδα ξεφεύγει από το αυστηρό πλαίσιο των 28 γραμ.
Στον αντίποδα, οι μπάρες πρωτεΐνης δεν είναι ένα ενιαίο προϊόν αλλά μια κατηγορία με τεράστια εσωτερική διαφοροποίηση. Η Johnson σημειώνει ότι μπορούν να περιέχουν από 5 έως 30 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά μερίδα, με τις περισσότερες να κινούνται στο εύρος 10–20 γραμμαρίων. Όμως οι θερμίδες, τα λιπαρά, οι υδατάνθρακες και —κυρίως— τα σάκχαρα ποικίλλουν ανάλογα με το μέγεθος και τα συστατικά.
Το άρθρο δίνει ως ενδεικτικό παράδειγμα μια Clif Bar με κομματάκια σοκολάτας: 250 θερμίδες, 10 γραμμάρια πρωτεΐνης, 6 γραμμάρια λίπους, 43 γραμμάρια συνολικών υδατανθράκων και 17 γραμμάρια ζάχαρης. Για κάποιον που επιδιώκει να περιορίσει ζάχαρη ή να αποφύγει υψηλό γλυκαιμικό φορτίο, αυτό το προφίλ μπορεί να είναι ακατάλληλο.
Για κάποιον άλλον, όμως, ειδικά μετά από έντονη άσκηση ή ως «γρήγορη ενέργεια» σε μετακινήσεις, οι υδατάνθρακες μπορεί να εξυπηρετούν συγκεκριμένο στόχο. Άρα, η διατροφική αξία μιας μπάρας δεν κρίνεται από το είδος της, αλλά από την ετικέτα της —και από το πώς εντάσσεται στη συνολική πρόσληψη της ημέρας.
Το ερώτημα δεν έχει καθολικό νικητή
Το ερώτημα «παρμεζάνα ή μπάρα;» δεν έχει καθολικό νικητή. Όπως το διατυπώνει η Johnson, «η μπάρα πρωτεΐνης» είναι μια πολύ ευρεία έννοια: ορισμένες μπάρες έχουν λίγα και απλά συστατικά, άλλες διαθέτουν μακροσκελείς λίστες με πρόσθετα, φυσικά και τεχνητά γλυκαντικά και διάφορους σταθεροποιητές. Αντίθετα, η παρμεζάνα είναι «φυσικά επεξεργασμένο» γαλακτοκομικό με σχετικά απλό κατάλογο συστατικών, κάτι που την κάνει ελκυστική σε όσους αποφεύγουν τα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα.
Η Julia Zumpano, RD, διαιτολόγος στην Cleveland Clinic, συμφωνεί ότι αν κάποιος ανησυχεί πρωτίστως για τα επεξεργασμένα συστατικά, η παρμεζάνα μπορεί να είναι προτιμότερη επιλογή, με μια βασική προϋπόθεση: να μείνει στη μερίδα του ενός ounce ως σνακ, ώστε να μην εκτοξευθούν το νάτριο και τα κορεσμένα λιπαρά.
Πέρα από το δίλημμα
Το πιο ουσιαστικό μήνυμα, όμως, βρίσκεται πέρα από το δίλημμα. Η Zumpano τονίζει ότι είναι χρήσιμο να «περιστρέφουμε» τις επιλογές σνακ, ώστε η διατροφή να περιλαμβάνει ποικιλία τροφών και θρεπτικών συστατικών. Οι μπάρες, λέει, είναι «εξαιρετικά βολικές» και μπορούν να προσφέρουν πραγματικά οφέλη, αλλά παραμένουν τρόφιμο ευκολίας.
Η πρακτική συμβουλή της είναι αποκαλυπτική: αν βρίσκεστε στην κουζίνα σας και έχετε ένα ψυγείο γεμάτο επιλογές, δεν υπάρχει λόγος να φάτε μπάρα πρωτεΐνης. Προτιμήστε τρόφιμα ολόκληρων συστατικών και κρατήστε τις επεξεργασμένες λύσεις για τις ημέρες που είστε τόσο πιεσμένοι χρονικά ώστε δεν προλαβαίνετε κάτι άλλο. Με την ίδια λογική, και η παρμεζάνα δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε «μαγικό υποκατάστατο»· μπορεί να λειτουργήσει ως μία από τις επιλογές σε ένα ευρύτερο ρεπερτόριο πρωτεϊνικών σνακ.
Τελικά, η τάση «παρμεζάνα μετά την προπόνηση» δείχνει περισσότερο την ανάγκη για απλές, χειροπιαστές λύσεις παρά μια ανακάλυψη που ακυρώνει τις μπάρες. Η παρμεζάνα προσφέρει αξιοπρεπή πρωτεΐνη σε μικρό όγκο και με «καθαρή» εικόνα ολόκληρου τροφίμου, αλλά έρχεται μαζί με σημαντικό φορτίο νατρίου και κορεσμένων λιπαρών. Οι μπάρες μπορεί να είναι πρακτικές και να καλύπτουν συγκεκριμένες ανάγκες, αλλά κυμαίνονται από ποιοτικές επιλογές με λιτά συστατικά έως προϊόντα με υψηλή ζάχαρη που μοιάζουν περισσότερο με γλυκό «με προσωπείο fitness».
Αν υπάρχει ένας κανόνας που βγαίνει καθαρά από τα δεδομένα και τις τοποθετήσεις των ειδικών, είναι ότι η καλύτερη στρατηγική δεν είναι να αντικαταστήσετε μια μονομανία με μια άλλη, αλλά να εξασφαλίζετε ποικιλία πηγών πρωτεΐνης — και να χρησιμοποιείτε τόσο την ευκολία όσο και την «πλήρη τροφή» με μέτρο, ανάλογα με τον χρόνο σας, τους στόχους σας και τις ανάγκες του οργανισμού σας.