Για τη σοβαρότερη κρίση ενεργειακής ασφάλειας που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο πλανήτης προειδοποιεί ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ), με φόντο τη συνεχιζόμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ και τη νέα γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή.
- Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση πυροδοτεί μια μαζική επενδυτική στροφή, με 2,2 τρισ. δολάρια να κατευθύνονται σε καθαρή ενέργεια, δίκτυα και πυρηνική ισχύ, ενώ οι επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα διατηρούνται στο 1,2 τρισ. δολάρια.
- Ο επικεφαλής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποιεί την Ευρώπη να μην χαλαρώσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, τονίζοντας ότι η ενεργειακή της κυριαρχία εξαρτάται από τον εξηλεκτρισμό και την αυτονομία από τα ορυκτά καύσιμα.
- Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει εκτίναξη των τιμών ενέργειας, με το πετρέλαιο 65% ακριβότερο και το φυσικό αέριο να διπλασιάζεται, αναζωπυρώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην Ευρώπη.
- Οι επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα και αποθήκευση ενέργειας αναμένεται να αυξηθούν κατακόρυφα, ενώ τα έργα LNG θα προσελκύσουν κεφάλαια-ρεκόρ, σε αντίθεση με τις επενδύσεις στο πετρέλαιο που παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι οι επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης ενδέχεται να ξεπεράσουν ακόμη και το σοκ των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970, καθώς οι διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας συνεχίζουν να εντείνονται.
«Βρισκόμαστε εν μέσω της σοβαρότερης κρίσης ενεργειακής ασφάλειας που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος και πιστεύω ότι αυτή θα αναδιαμορφώσει τις επενδυτικές στρατηγικές σε παγκόσμια κλίμακα, όπως συνέβη μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970», δήλωσε ο επικεφαλής του ΔΟΕ.
Η προειδοποίηση έρχεται ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ - απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου - συνεχίζει να προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, αυξάνοντας τις πιέσεις σε κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες.
Στροφή σε ανανεώσιμες πηγές και πυρηνική ενέργεια
Στην ετήσια έκθεσή του για τις παγκόσμιες ενεργειακές επενδύσεις, ο ΔΟΕ εκτιμά ότι οι συνολικές επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα θα φτάσουν φέτος τα 3,4 τρισ. δολάρια.
Από αυτά, περίπου 2,2 τρισ. δολάρια αναμένεται να κατευθυνθούν σε ηλεκτρικά δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, καύσιμα χαμηλών εκπομπών, πυρηνική ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές και εξηλεκτρισμό των οικονομιών.
Την ίδια ώρα, περίπου 1,2 τρισ. δολάρια θα συνεχίσουν να επενδύονται σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα.
Ο ΔΟΕ εκτιμά ότι η τρέχουσα κρίση θα επιταχύνει τη στροφή πολλών χωρών προς εγχώριες ενεργειακές πηγές, περιορίζοντας σταδιακά την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να αγγίξουν τα 665 δισ. δολάρια μέσα στο 2026, με την ηλιακή ενέργεια να απορροφά περίπου 365 δισ. δολάρια. Παράλληλα, οι επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 80 δισ. δολάρια ετησίως, καθώς αρκετές κυβερνήσεις επανεξετάζουν τον ρόλο της στην ενεργειακή μετάβαση.
Προειδοποίηση διευθυντή ΔΟΕ στην Ευρώπη για τη Ρωσία
Ο Φατίχ Μπιρόλ έστειλε σαφές μήνυμα και προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, προειδοποιώντας ότι τυχόν χαλάρωση των κυρώσεων στη ρωσική ενέργεια θα αποτελούσε «μεγάλο λάθος». «Η Ευρώπη πλήρωσε ακριβά την υπερβολική εξάρτησή της το 2022. Την πρώτη φορά είναι λάθος. Τη δεύτερη φορά δεν είναι πλέον λάθος», δήλωσε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στο Euronews.
Ο επικεφαλής του ΔΟΕ υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να επιταχύνει την ενεργειακή της μετάβαση και να επενδύσει περισσότερο στον εξηλεκτρισμό και στην ενεργειακή αυτονομία. «Η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και η ευρωπαϊκή κυριαρχία θα εξαρτηθούν κρίσιμα από την ενεργειακή στρατηγική της. Κατά τη γνώμη μου, το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης είναι ο εξηλεκτρισμός και πρέπει να εξηλεκτρίσουμε τις οικονομίες μας όσο το δυνατόν περισσότερο», τόνισε.
Πρόσθεσε επίσης ότι η πυρηνική ενέργεια θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο κατά τη μεταβατική περίοδο απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα. «Είμαι άνθρωπος της ενέργειας. Μιλάω για την ενέργεια. Η Ευρώπη δεν έκανε πάντα τις σωστές επιλογές και κάναμε πολλά λάθη. Τώρα πρέπει να είμαστε απολύτως ξεκάθαροι και να πάρουμε τις σωστές ενεργειακές αποφάσεις. Είναι ζήτημα κυριαρχίας της ηπείρου», είπε.
Άνοδος τιμών και νέος πληθωριστικός κίνδυνος
Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 65%, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν υπερδιπλασιαστεί μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
Η κατάσταση προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς ο ενεργειακός πληθωρισμός απειλεί να επιβαρύνει εκ νέου νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι φέρεται να ζήτησε από την Κομισιόν να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση με την ίδια σοβαρότητα που αντιμετωπίζονται οι αμυντικές δαπάνες, ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα.
Επενδύσεις-ρεκόρ σε δίκτυα και αποθήκευση
Ιδιαίτερα έντονη αναμένεται να είναι και η αύξηση επενδύσεων στις ηλεκτρικές υποδομές και στην αποθήκευση ενέργειας.
Ο ΔΟΕ προβλέπει ότι οι επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα θα προσεγγίσουν τα 1,6 τρισ. δολάρια, ενώ οι επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες θα ξεπεράσουν τα 100 δισ. δολάρια.
Παράλληλα, οι επενδύσεις στο φυσικό αέριο προβλέπεται να φτάσουν τα 330 δισ. δολάρια - στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας - κυρίως λόγω νέων έργων LNG στις ΗΠΑ και το Κατάρ.
Αντίθετα, οι επενδύσεις στο πετρέλαιο αναμένεται να υποχωρήσουν κάτω από τα 500 δισ. δολάρια για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, παρά την άνοδο των τιμών του αργού, καθώς οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές για τη διάρκεια και την έκταση της κρίσης.
Ο ΔΟΕ εκτιμά ότι η νέα ενεργειακή αναταραχή θα επιταχύνει την αναδιάταξη του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη, με τις κυβερνήσεις να αναζητούν πλέον μεγαλύτερη αυτάρκεια, διαφοροποίηση προμηθευτών και αυξημένη ενεργειακή ασφάλεια.