Οι εκρήξεις θυμού των παιδιών αποτελούν μία από τις πιο δύσκολες καταστάσεις που καλούνται να διαχειριστούν οι γονείς.
- Επικριτικές φράσεις όπως «ηρέμησε» δεν είναι αποτελεσματικές σε παιδιά με συναισθηματική φόρτιση. Αντί να μειώσουν την ένταση, μπορεί να κάνουν το παιδί να αισθανθεί ότι δεν το καταλαβαίνουν ή ότι το τιμωρούν.
- Η προτεινόμενη προσέγγιση αναγνωρίζει το συναίσθημα λέγοντας «ξέρω ότι είσαι θυμωμένος» και ταυτόχρονα δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας και παρουσίας μέσω της φράσης «είμαι εδώ για να σε βοηθήσω».
- Η επιτυχία της μεθόδου απαιτεί σωστή γλώσσα σώματος. Ο γονιός πρέπει να κατέβει στο ύψος του παιδιού και να διατηρήσει ήρεμη, χαμηλή και σταθερή φωνή, αποφεύγοντας τις φωνές και τις απειλές.
- Μετά την εκφώνηση της φράσης, η σιωπή είναι απαραίτητη. Δίνει στο παιδί τον χρόνο να επεξεργαστεί το μήνυμα, προτού ξεκινήσει η συζήτηση για την αιτία του θυμού, αφού πρώτα ηρεμήσει.
Ένα «όχι» σε ένα παιχνίδι, η απαγόρευση ενός γλυκού ή ακόμη και μια φαινομενικά ασήμαντη απογοήτευση μπορεί να οδηγήσει σε κλάματα, φωνές και έντονη συναισθηματική αντίδραση.
Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός εκείνη τη στιγμή; Ο παιδοψυχολόγος Jeffrey Bernstein, ο οποίος διαθέτει περισσότερα από 30 χρόνια εμπειρίας, προτείνει μια απλή φράση που, όπως υποστηρίζει, μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αισθανθεί ότι το καταλαβαίνουν και να αρχίσει να επανακτά την ψυχραιμία του.
Η φράση αποτελείται από μόλις οκτώ λέξεις: «Ξέρω ότι είσαι θυμωμένος, είμαι εδώ για να σε βοηθήσω».
Γιατί δεν βοηθά το «ηρέμησε»
Όταν ένα παιδί βρίσκεται σε έντονη συναισθηματική φόρτιση, η ικανότητά του να επεξεργαστεί λογικά αυτό που συμβαίνει μπορεί να περιορίζεται σημαντικά.
Γι' αυτό και φράσεις όπως «ηρέμησε», «σταμάτα να κλαις» ή «πήγαινε στο δωμάτιό σου» δεν είναι απαραίτητα αποτελεσματικές. Αντί να μειώσουν την ένταση, μπορεί να κάνουν το παιδί να αισθανθεί ότι δεν το καταλαβαίνουν ή ότι το τιμωρούν για το συναίσθημά του.
Η προσέγγιση του Bernstein ξεκινά από την αναγνώριση του συναισθήματος. Το «ξέρω ότι είσαι θυμωμένος» μεταφέρει στο παιδί το μήνυμα ότι ο ενήλικας αντιλαμβάνεται αυτό που βιώνει. Παράλληλα, το βοηθά σταδιακά να αναγνωρίζει και να ονομάζει το συναίσθημά του.
Το δεύτερο μέρος της φράσης, «είμαι εδώ για να σε βοηθήσω», δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας και παρουσίας.
Η φράση από μόνη της, ωστόσο, δεν είναι κάποιο «μαγικό κουμπί». Ο τρόπος με τον οποίο θα ειπωθεί είναι εξίσου σημαντικός.
Ο γονιός καλείται πρώτα να κατέβει στο ύψος του παιδιού, για παράδειγμα γονατίζοντας, ώστε να μην του δημιουργεί την αίσθηση ότι το επιπλήττει από θέση ισχύος. Στη συνέχεια, χρειάζεται να διατηρήσει ήρεμη, χαμηλή και σταθερή φωνή. Οι φωνές, οι απειλές και οι έντονες κινήσεις μπορούν αντίθετα να αυξήσουν τη συναισθηματική ένταση.
Το μήνυμα που μεταφέρει ο ενήλικας δεν είναι «σταμάτα να θυμώνεις», αλλά ουσιαστικά «βλέπω ότι δυσκολεύεσαι και είμαι εδώ».
Μετά τη φράση, η σιωπή
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της τεχνικής είναι αυτό που ακολουθεί.
Αφού ο γονιός πει τη φράση, καλό είναι να μην αρχίσει αμέσως τις ερωτήσεις ή τις εξηγήσεις. Λίγα δευτερόλεπτα σιωπής δίνουν στο παιδί τον χρόνο να επεξεργαστεί το μήνυμα και να εκτονώσει μέρος της έντασης.
Όταν η αναπνοή και η συμπεριφορά του αρχίσουν να επανέρχονται σε πιο ήρεμο επίπεδο, τότε μπορεί να ανοίξει η συζήτηση. Είναι η στιγμή για να εξεταστεί τι προκάλεσε τον θυμό, τι ακριβώς αισθάνθηκε το παιδί και ποια θα μπορούσε να είναι μια καλύτερη λύση την επόμενη φορά.