Ένα τραγούδι μπορεί να ξυπνήσει αναμνήσεις από τα παιδικά ή εφηβικά μας χρόνια και να μας γυρίσει σε μία συγκεκριμένη εποχή στο παρελθόν.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι απλώς μια συναισθηματική αντίδραση, αλλά εξηγείται και επιστημονικά και ονομάζεται «νευρωνική νοσταλγία» (neural nostalgia). Σύμφωνα με την πιστοποιημένη κλινική θεραπεύτρια και επιχειρηματία Νίκι Ρόι από το Βανκούβερ του Καναδά, η οποία έχει κάνει μία σειρά από αναρτήσεις για αυτό στο Instagram, συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος συνδέει το ακουστικό ερέθισμα ενός τραγουδιού με έντονες συναισθηματικές αναμνήσεις από την περίοδο που το ακούγαμε. Αυτή η σύνδεση ενεργοποιεί το σύστημα ευχαρίστησης του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα να απελευθερώνται ντοπαμίνη, σεροτονίνη και οξυτοκίνη που «μας κάνουν να νιώθουμε καλά».
«Μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη διάθεση, φέρνοντας παρηγοριά, ευτυχία και σύνδεση με προηγούμενες θετικές εμπειρίες. Ακόμα κι αν η μουσική δεν πυροδοτεί μια συγκεκριμένη ανάμνηση, εξακολουθούμε να βιώνουμε μια έκρηξη νευροχημικών ουσιών που επηρεάζουν τον τρόπο που αισθάνεται το σώμα μας. Ωστόσο, αν η σχετική ανάμνηση είναι θλιβερή ή επώδυνη, μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει και δύσκολα συναισθήματα», εξήγησε η Ρόι.
Όπως σημείωσε, παρότι το φαινόμενο μπορεί να ενεργοποιηθεί από οποιοδήποτε είδος μουσικής, εμφανίζεται συχνότερα με τραγούδια που είχαν ιδιαίτερη σημασία κατά την εφηβεία και τα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής -περίπου από τα 12 έως τα 20 και κάτι.
Φτιάξτε λίστες με τραγούδια από το παρελθόν που αγαπάτε
Η Ρόι εξήγησε γιατί τα νοσταλγικά τραγούδια από την εφηβεία μας «μας χτυπούν τόσο δυνατά» σε βίντεο που δημοσίευσε στο Instagram τον Φεβρουάριο, το οποίο έγινε viral συγκεντρώνοντας πάνω από 2,3 εκατομμύρια προβολές. Πολλοί χρήστες δήλωσαν ότι αναγνώρισαν αμέσως την εμπειρία αυτή και εμπνεύστηκαν να δημιουργήσουν τις δικές τους «νευρωνικές» playlist νοσταλγίας. Όπως τόνισε η Ρόι η συνειδητή δημιουργία playlists από σημαντικές περιόδους της ζωής μπορεί να έχει εξαιρετικά θετικά αποτελέσματα στη διαχείριση των συναισθημάτων ειδικά όταν κάποιος είναι θλιμμένος, ενώ ταυτόχρονα μας επιτρέπει να επανασυνδεθούμε με νεότερες εκδοχές του εαυτού μας.
Ένα πολύ ισχυρό φαινόμενο
Από την πλευρά της η κλινική ψυχολόγος Τζένι Μάρτιν, ιδρύτρια του Gemstone Wellness που έχει επίσης αποφοιτήσει από το Berklee College of Music, επισήμανε μιλώντας στο Newsweek ότι όταν ακούμε ένα τέτοιο τραγούδι από το παρελθόν δεν θυμόμαστε απλώς τη μουσική, αλλά ποιοι ήμασταν» όταν το ακούσαμε πρώτη φορά. «Η μουσική από την εφηβεία και την πρώιμη ενήλικη ζωή αποτυπώνεται βαθιά στον εγκέφαλο, επειδή αυτή η περίοδος κατά την οποία η διαμόρφωση της ταυτότητας και η συναισθηματική ένταση βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους», είπε η Μάρτιν και εξήγησε: «Τα συστήματα μνήμης και ανταμοιβής του εγκεφάλου είναι ιδιαίτερα ενεργά κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, επομένως τα τραγούδια συνδέονται στενά με την αυτοβιογραφική μνήμη. Όταν τα ακούμε, ο εγκέφαλος επανενεργοποιεί γρήγορα αυτά τα συναισθηματικά δίκτυα».