Ένα μικρό ορεινό χωριό στη Σαρδηνία φαίνεται να διεκδικεί μια θέση στον παγκόσμιο χάρτη της μακροζωίας, καθώς παρουσιάζει ένα εντυπωσιακά υψηλό ποσοστό γυναικών που φτάνουν ή ξεπερνούν τα 100 χρόνια.
Πρόκειται για τη Μπολοτάνα, στην κεντρική Σαρδηνία, περίπου 110 χιλιόμετρα από την αρχική «μπλε ζώνη» του νησιού.
Η Σαρδηνία έγινε γνωστή ως περιοχή εξαιρετικής μακροζωίας το 1999, όταν μια συστάδα απομακρυσμένων χωριών στις κεντρικές και ανατολικές περιοχές του νησιού κατατάχθηκε ανάμεσα στις πέντε «μπλε ζώνες» του κόσμου -περιοχές δηλαδή με ασυνήθιστα υψηλή συγκέντρωση ανθρώπων που φτάνουν τα 100 χρόνια ζωής.
Τώρα, όπως αποκαλύπτει η βρετανική εφημερίδα «Guardian» οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η Μπολοτάνα ενδέχεται να αποτελεί μια νέα εστία μακροζωίας, με ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι η υπερβολικά μεγάλη διάρκεια ζωής αφορά κυρίως τις γυναίκες.
Το 13,8% των γυναικών φτάνει τα 100
Μελέτη καθηγητών από το Πανεπιστήμιο του Σάσσαρι στη Σαρδηνία και το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging, ανέλυσε στοιχεία ανθρώπων που γεννήθηκαν στη Μπολοτάνα μεταξύ 1900 και 1925.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά: το 13,8% των γυναικών που φτάνουν στην ηλικία των 70 ετών στο χωριό ζουν μέχρι τα 100. Με βάση αυτό το ποσοστό, η Μπολοτάνα κατατάσσεται δεύτερη παγκοσμίως στη γυναικεία μακροζωία, πίσω μόνο από το Χονγκ Κονγκ.
Στην Ιταλία συνολικά, μόλις το 3,5% των γυναικών που φτάνουν τα 70 κατορθώνει να συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής.
Οι ερευνητές εντόπισαν 38 κατοίκους της Μπολοτάνα που έζησαν πάνω από 100 χρόνια, γεγονός που μεταφράζεται σε ποσοστό μακροζωίας κατά 57% υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο της Ιταλίας.
Δώδεκα αιωνόβιοι σε πληθυσμό 2.266 κατοίκων
Η έρευνα ξεκίνησε το 2024 και τα στοιχεία του 2025 έδειχναν ότι στη Μπολοτάνα ζούσαν 12 αιωνόβιοι, σε έναν πληθυσμό μόλις 2.266 ανθρώπων. Πρόκειται για αναλογία περίπου 12 φορές υψηλότερη από τον μέσο όρο της Σαρδηνίας.
Έκτοτε, έξι από αυτούς έχουν πεθάνει. Και οι έξι που παραμένουν στη ζωή είναι γυναίκες, με τις δύο μεγαλύτερες να έχουν φτάσει τα 102 χρόνια. Παράλληλα, οι ερευνητές περιμένουν ότι και άλλοι κάτοικοι θα συμπληρώσουν τα 100 μέχρι το τέλος του 2026 και κατά τη διάρκεια του 2027.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι, σε αντίθεση με τις άλλες τέσσερις παγκοσμίως αναγνωρισμένες μπλε ζώνες -την Οκινάουα στην Ιαπωνία, τη χερσόνησο Νικόγια στην Κόστα Ρίκα, την Ικαρία στην Ελλάδα και τη Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια -η ζώνη μακροζωίας της Σαρδηνίας φαίνεται να επεκτείνεται.
«Για πρώτη φορά βρήκαμε μια περιοχή έξω από την αρχική μπλε ζώνη»
Ο Τζοβάνι Μάριο Πες, επικεφαλής επιστήμονας της μελέτης και ένας από τους δημιουργούς της έννοιας των «μπλε ζωνών», τόνισε τη σημασία των ευρημάτων.
«Το σημαντικό είναι ότι, για πρώτη φορά εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, βρήκαμε ένα μέρος για τη μακροζωία έξω από τη συμβατική μπλε ζώνη της Σαρδηνίας», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, η Μπολοτάνα έχει κοινά χαρακτηριστικά με την αρχική ζώνη, αλλά παρουσιάζει μια ακόμη πιο ασυνήθιστη εικόνα: «Ενώ η αρχική ζώνη είχε μια ασυνήθιστη ισορροπία μεταξύ των δύο φύλων, εδώ υπερισχύει η γυναικεία μακροζωία».
Ο Πες σημείωσε ότι είναι ήδη γνωστό πως οι γυναίκες ζουν περισσότερο για βιολογικούς λόγους. Ωστόσο, χαρακτήρισε εντυπωσιακό το γεγονός ότι «η μακροζωία των γυναικών στη Μπολοτάνα είναι τρεις φορές υψηλότερη από εκείνη των περισσότερων δυτικών γυναικών».
Κοινωνικές σχέσεις, διατροφή και περπάτημα
Ο ίδιος απέφυγε να αποδώσει το φαινόμενο σε ένα συγκεκριμένο «μυστικό», επισημαίνοντας ότι η μελέτη περιορίζεται στην καταγραφή της ύπαρξής του. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρώντας από κοντά τις αιωνόβιες γυναίκες, είπε ότι αυτό που τον εντυπωσίασε περισσότερο ήταν οι «πολύ έντονες και πολύ πραγματικές κοινωνικές σχέσεις» που διατηρούν σε όλη τους τη ζωή.
Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στη 101χρονη Τζιοβάνα Μάρας, η οποία ζει μαζί με την αδελφή της. «Ζουν μαζί, μαγειρεύουν μαζί, μιλούν εύκολα μεταξύ τους. Δεν υπήρχε απολύτως κανένα σημάδι γνωστικής έκπτωσης», ανέφερε.
Ο δήμαρχος της Μπολοτάνα, Φραντσέσκο Μανκόνι, από την πλευρά του θεωρεί ότι η μακροζωία είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων. Αν και, όπως είπε, δεν είναι επιστήμονας, εκτιμά ότι σημαντικό ρόλο παίζουν η καθαρή και φρέσκια διατροφή και το φυσικό περιβάλλον.
Οι κάτοικοι, πάντως, δεν στερούνται τις τοπικές λιχουδιές, όπως τη seada, ένα παραδοσιακό γλυκό με γέμιση τυριού, και τα mustazzolus, πικάντικα μπισκότα που συχνά καταναλώνονται στο πρωινό.
Ο Μανκόνι αναφέρθηκε επίσης στην «αμόλυντη φύση» γύρω από το χωριό και στη σωματική δραστηριότητα. «Οι ηλικιωμένοι ανέκαθεν περπατούσαν πολύ, ακόμη και 20 χιλιόμετρα την ημέρα. Και θα έλεγα ότι ήταν κυρίως γυναίκες», είπε.
Η Ιταλία των αιωνόβιων γυναικών
Η περίπτωση της Μπολοτάνα εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση στην Ιταλία. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Νοεμβρίου του 2025, στη χώρα ζούσαν 23.548 άνθρωποι ηλικίας 100 ετών και άνω, περίπου 2.000 περισσότεροι από την προηγούμενη χρονιά.
Από όσους ξεπέρασαν τον έναν αιώνα ζωής το 2025, το 82,6% ήταν γυναίκες. Οι γυναίκες κυριαρχούν επίσης μεταξύ των 724 «ημι-υπεραιωνόβιων», δηλαδή όσων έχουν ξεπεράσει τα 105 χρόνια, αλλά και μεταξύ των μόλις 19 «υπεραιωνόβιων» ηλικίας 110 ετών και άνω.
Η Μπολοτάνα, ωστόσο, φαίνεται να ξεχωρίζει ακόμη και μέσα σε αυτή την ιταλική εικόνα, προσφέροντας στους επιστήμονες ένα νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο για να μελετήσουν τι επιτρέπει σε ορισμένες γυναίκες να φτάνουν έναν αιώνα ζωής.