Ο Μπιλ Γκέιτς, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και άλλοι δισεκατομμυριούχοι δεν σκοπεύουν να αφήσουν τεράστιες περιουσίες στα παιδιά τους.
- Ένας αυξανόμενος αριθμός μεγιστάνων θεωρεί την κληρονομιά «κατάρα» που βλάπτει τα παιδιά τους. Έρευνες δείχνουν ότι το 70% των περιουσιών χάνεται στη δεύτερη γενιά, οδηγώντας τους υπερπλούσιους να αναθεωρούν τις διαθήκες τους μαζικά.
- Στο επίκεντρο του κινήματος βρίσκεται η πρωτοβουλία Giving Pledge, την οποία δημιούργησαν ο Γουόρεν Μπάφετ και ο Μπιλ Γκέιτς. Μέσω αυτής, πάνω από 240 δισεκατομμυριούχοι δεσμεύονται να δωρίσουν τουλάχιστον το ήμισυ της περιουσίας τους.
- Ο Μπιλ Γκέιτς θα δώσει μόλις το 1% της περιουσίας του σε κάθε παιδί, ενώ ο Γουόρεν Μπάφετ το 99% σε φιλανθρωπίες. Την ίδια στρατηγική ακολουθούν ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, η χήρα του Στιβ Τζομπς και ο Τιμ Κουκ.
- Η τάση έχει επεκταθεί και στο Χόλιγουντ, με ηθοποιούς όπως ο Ντάνιελ Κρεγκ να θεωρούν την κληρονομιά «κακόγουστη». Καλλιτέχνες, όπως ο Στινγκ και ο Έλτον Τζον, δηλώνουν πως θέλουν τα παιδιά τους να εργαστούν.
Η κληρονομιά, που επί αιώνες αποτελούσε τον βασικό μηχανισμό διατήρησης της δυναστικής ισχύος και της οικονομικής αριστοκρατίας, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια βαθιά κοινωνική μεταβολή.
Τα τελευταία χρόνια, μια ολοένα και πιο ισχυρή ομάδα μεγιστάνων της τεχνολογίας, επενδυτών της Wall Street και κορυφαίων σταρ του Χόλιγουντ, με τεράστιες περιουσίες, έχει λάβει μια ριζοσπαστική απόφαση: να μη δημιουργήσει μεγάλα καταπιστεύματα για τα παιδιά της.
Η απόφαση αυτή βασίζεται στην αντίληψη ότι οι κληρονομιές πολλών εκατομμυρίων μπορούν να λειτουργήσουν ως «κατάρα», καταπνίγοντας τη φιλοδοξία, διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα και προκαλώντας βαθιές κρίσεις ταυτότητας.
Σε αρκετές περιπτώσεις, υποστηρίζουν οι υπερπλούσιοι, η εύκολη πρόσβαση σε αμύθητα ποσά μπορεί να παρασύρει τις νεότερες γενιές σε έναν φαύλο κύκλο εξαρτήσεων ή απάθειας.
Έτσι, το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού προχωρά δημόσια στην αναθεώρηση των διαθηκών του.
Το μήνυμα που στέλνει στα παιδιά του είναι σαφές: το επώνυμό τους θα τους εξασφαλίσει ένα ανεκτίμητο δίκτυο γνωριμιών και ευκαιριών, αλλά, εάν θέλουν χρήματα στον τραπεζικό τους λογαριασμό, θα πρέπει να τα κερδίσουν μόνα τους.
Τα στοιχεία που τρομάζουν τους δισεκατομμυριούχους
Η τάση αυτή δεν αποδίδεται απλώς σε τσιγκουνιά, αλλά στηρίζεται σε στοιχεία που προκαλούν έντονη ανησυχία στις μεγάλες εταιρείες διαχείρισης πλούτου.
Έρευνες οργανισμών όπως ο Williams Group και το Family Business Institute δείχνουν ότι το 70% των εύπορων οικογενειών χάνει ή σπαταλά ολόκληρη την περιουσία του μέχρι τη δεύτερη γενιά.
Το ποσοστό γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακό στην τρίτη γενιά, καθώς το 90% των μεγάλων οικογενειακών περιουσιών έχει έως τότε εξαφανιστεί πλήρως.
Για να αποφύγουν αυτή την εξέλιξη, πολλοί από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο στρέφονται επιθετικά στις λεγόμενες «δωρεές εν ζωή», μειώνοντας σταδιακά τους οικογενειακούς λογαριασμούς και τα περιουσιακά στοιχεία προτού φύγουν από τη ζωή.
Άλλοι επιλέγουν τη δημιουργία σύνθετων νομικών καταπιστευμάτων, τα οποία θέτουν αυστηρές προϋποθέσεις στους κληρονόμους.
Μέσω αυτών των «καταπιστευμάτων κινήτρων», οι κληρονόμοι λαμβάνουν μόνο μικρά χρηματικά ποσά κάθε φορά και μόνο εφόσον μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν αποκτήσει πανεπιστημιακό πτυχίο, διαθέτουν σταθερή εργασία ή έχουν δικό τους εισόδημα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ποσό που μπορούν να λάβουν από το καταπίστευμα πρέπει να αντιστοιχεί στον ετήσιο μισθό που κερδίζουν οι ίδιοι.
Το Giving Pledge και η δωρεά των μεγάλων περιουσιών
Στην πρώτη γραμμή αυτού του κινήματος βρίσκονται κορυφαίοι εκπρόσωποι της ψηφιακής και οικονομικής εποχής, οι οποίοι έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους μέσω της πρωτοβουλίας Giving Pledge.
Η εκστρατεία δημιουργήθηκε από τον Γουόρεν Μπάφετ και τον Μπιλ Γκέιτς και λειτουργεί ως μια συμφωνία τιμής μεταξύ ορισμένων από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο.
Περισσότεροι από 240 δισεκατομμυριούχοι από ολόκληρο τον πλανήτη έχουν δεσμευτεί να δωρίσουν τουλάχιστον το ήμισυ της περιουσίας τους σε φιλανθρωπικούς σκοπούς, είτε κατά τη διάρκεια της ζωής τους είτε μέσω της διαθήκης τους.
Με την απόφαση αυτή, οι άμεσοι απόγονοί τους απομακρύνονται ουσιαστικά από το μεγαλύτερο μέρος της οικογενειακής περιουσίας.
Τι θα αφήσει ο Μπιλ Γκέιτς στα παιδιά του
Ο Μπιλ Γκέιτς αποτελεί έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της συγκεκριμένης φιλοσοφίας.
Ο ιδρυτής της Microsoft έχει διασφαλίσει νομικά ότι το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του θα διοχετευθεί στο ίδρυμα που δημιούργησε μαζί με την πρώην σύζυγό του, Μελίντα Φρεντς Γκέιτς.
Έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι τα τρία παιδιά του θα λάβουν ένα προκαθορισμένο ποσό, το οποίο υπολογίζεται περίπου στο 1% της περιουσίας του για το καθένα.
«Δεν κάνεις χάρη στα παιδιά σου όταν τους αφήνεις τεράστια ποσά πλούτου», έχει υποστηρίξει.
Όπως εξηγεί, μια αμύθητη κληρονομιά μπορεί να διαστρεβλώσει κάθε επιλογή που θα κάνουν τα παιδιά του, καθώς προσπαθούν να χαράξουν τη δική τους πορεία.
Η φιλοσοφία του Γουόρεν Μπάφετ
Ο Γουόρεν Μπάφετ έχει εκφράσει την ίδια άποψη με μια φράση που έχει γίνει διάσημη.
«Άφησε στα παιδιά σου αρκετά χρήματα ώστε να μπορούν να κάνουν οτιδήποτε, αλλά όχι τόσα ώστε να μπορούν να μην κάνουν τίποτα», έχει δηλώσει.
Ο Αμερικανός επενδυτής έχει προβλέψει ότι το 99% της περιουσίας του θα διοχετευθεί σταδιακά σε φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Με τον τρόπο αυτό θέλει να διασφαλίσει ότι τα παιδιά του δεν θα περάσουν τη ζωή τους βασιζόμενα αποκλειστικά σε έναν πλούτο που δεν δημιούργησαν με τη δική τους εργασία.
Ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και η Πρισίλα Τσαν
Ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και η σύζυγός του, Πρισίλα Τσαν, ακολούθησαν την ίδια πορεία μετά τη γέννηση της πρώτης τους κόρης, Μαξ.
Το ζευγάρι δημοσίευσε τότε μια ανοιχτή επιστολή, ανακοινώνοντας ότι σχεδιάζει να δωρίσει το 99% των μετοχών του στη Meta, πρώην Facebook.
Οι μετοχές θα διοχετευθούν στο δικό τους φιλανθρωπικό εγχείρημα, το Chan Zuckerberg Initiative.
Ο Ζούκερμπεργκ και η Τσαν, οι οποίοι έχουν τρία παιδιά, κατέστησαν με αυτόν τον τρόπο σαφές ότι δεν σκοπεύουν να τους μεταβιβάσουν μια περιουσία δισεκατομμυρίων.
Η Λορίν Πάουελ Τζομπς: «Η περιουσία τελειώνει μαζί μου»
Ανάλογη στάση διατηρεί και η χήρα του Στιβ Τζομπς, Λορίν Πάουελ Τζομπς.
Η ιδρύτρια και επικεφαλής της Emerson Collective έχει δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να μεταβιβάσει στα παιδιά της την τεράστια περιουσία που κληρονόμησε από τον σύζυγό της.
«Κληρονόμησα τον πλούτο μου από τον σύζυγό μου, ο οποίος δεν ενδιαφερόταν για τη συσσώρευση πλούτου», είχε αναφέρει στους New York Times.
Όπως εξήγησε, δεν την ενδιαφέρει η δημιουργία μιας οικογενειακής δυναστείας πλούτου και τα παιδιά της γνωρίζουν αυτή την απόφαση.
«Ο Στιβ δεν ενδιαφερόταν για κάτι τέτοιο. Εάν ζήσω αρκετά, η περιουσία αυτή θα τελειώσει μαζί μου», είχε τονίσει.
Ο Τιμ Κουκ θα δωρίσει ολόκληρη την περιουσία του
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο διευθύνων σύμβουλος της Apple, Τιμ Κουκ.
Ο Κουκ έχει δηλώσει ότι σχεδιάζει να δωρίσει ολόκληρη την περιουσία του σε φιλανθρωπικούς σκοπούς σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το μόνο ποσό που σκοπεύει να κρατήσει αφορά την κάλυψη των πανεπιστημιακών σπουδών του ανιψιού του.
Μετά την εξασφάλιση των χρημάτων για την εκπαίδευσή του, έχει ξεκαθαρίσει ότι θα διαθέσει όλη την υπόλοιπη περιουσία του σε κοινωφελείς δράσεις.
Οι σταρ του Χόλιγουντ που αρνούνται τα καταπιστεύματα
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στη Silicon Valley, αλλά έχει εξαπλωθεί και στο Χόλιγουντ.
Ο Άστον Κούτσερ και η Μίλα Κούνις έχουν δηλώσει ότι δεν έχουν δημιουργήσει καταπιστεύματα για τα παιδιά τους.
Μιλώντας στο podcast Armchair Expert, ο Κούτσερ ανέφερε ότι το ζευγάρι σκοπεύει να διαθέσει τα χρήματά του σε φιλανθρωπικούς σκοπούς και άλλες δράσεις.
Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να στηρίξει οικονομικά τα παιδιά του, εάν θελήσουν να δημιουργήσουν μια επιχείρηση και παρουσιάσουν ένα σοβαρό επιχειρηματικό σχέδιο.
«Εάν τα παιδιά μου θέλουν να ξεκινήσουν μια επιχείρηση και έχουν ένα καλό επιχειρηματικό σχέδιο, θα επενδύσω σε αυτήν. Αλλά δεν θα αποκτήσουν καταπιστεύματα», έχει πει.
Ο Ντάνιελ Κρεγκ θεωρεί την κληρονομιά «κακόγουστη»
Ακόμη πιο απόλυτη είναι η στάση του Ντάνιελ Κρεγκ. Ο ηθοποιός έχει δηλώσει ότι θεωρεί την έννοια της κληρονομιάς «αρκετά κακόγουστη».
«Η φιλοσοφία μου είναι να απαλλαγείς από τα χρήματα ή να τα χαρίσεις πριν φύγεις από τη ζωή», έχει αναφέρει.
Με τις δηλώσεις του έχει καταστήσει σαφές ότι οι κόρες του δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τα εκατομμύριά του.
Η απάντηση του Τζάκι Τσαν για τον γιο του
Ο Τζάκι Τσαν είχε προκαλέσει αίσθηση το 2011, όταν ρωτήθηκε για το οικονομικό μέλλον του γιου του, Τζέισι.
«Εάν είναι ικανός, μπορεί να βγάλει τα δικά του χρήματα. Εάν δεν είναι, τότε απλώς θα σπαταλήσει τα δικά μου», είχε δηλώσει.
Ο διάσημος πρωταγωνιστής ταινιών πολεμικών τεχνών και δράσης δεν θέλει ο πλούτος του να κακομάθει την επόμενη γενιά.
Ο Κερκ Ντάγκλας άφησε εκτός διαθήκης τον Μάικλ Ντάγκλας
Μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις στο Χόλιγουντ ήταν εκείνη του Κερκ Ντάγκλας.
Όταν ο θρυλικός πρωταγωνιστής του «Σπάρτακου» πέθανε το 2020, είχε αφήσει οδηγίες ώστε σχεδόν ολόκληρη η περιουσία του, ύψους 61 εκατομμυρίων δολαρίων, να δοθεί στο Ίδρυμα Douglas.
Τα χρήματα προορίζονταν για τη χρηματοδότηση κοινωνικών προγραμμάτων.
Ο γιος του, Μάικλ Ντάγκλας, έμεινε εντελώς εκτός διαθήκης, αν και ο ίδιος διαθέτει προσωπική περιουσία που υπολογίζεται περίπου στα 350 εκατομμύρια δολάρια.
Ο Στινγκ και η αξία της εργασίας
Ο Στινγκ μεγάλωσε σε εργατική οικογένεια κοντά στα ναυπηγεία της βορειοανατολικής Αγγλίας, μια εμπειρία που επηρέασε καθοριστικά τη σχέση του με τα χρήματα.
Μιλώντας στην εκπομπή CBS Sunday Morning, δήλωσε ότι το χειρότερο πράγμα που μπορεί να κάνει κάποιος σε ένα παιδί είναι να του πει ότι δεν χρειάζεται να εργαστεί.
«Νομίζω ότι αυτό είναι μια μορφή κακοποίησης, για την οποία ελπίζω να μην είμαι ποτέ ένοχος», είχε πει.
Ο πρώην τραγουδιστής των Police ανέφερε ακόμη ότι όλα τα παιδιά του διαθέτουν εξαιρετική εργασιακή ηθική, είτε λόγω χαρακτήρα και DNA είτε επειδή ο ίδιος τους έχει ξεκαθαρίσει ότι πρέπει να δουλέψουν.
«Παιδιά, πρέπει να εργαστείτε. Εγώ ξοδεύω τα χρήματά μας. Πληρώνω για την εκπαίδευσή σας. Έχετε παπούτσια στα πόδια σας. Πηγαίνετε να δουλέψετε», έχει πει ότι τους επαναλαμβάνει.
Ο Έλτον Τζον και η παγίδα του «ασημένιου κουταλιού»
Ο Έλτον Τζον και ο σύζυγός του, Ντέιβιντ Φέρνις, έχουν υιοθετήσει αντίστοιχη φιλοσοφία για τους γιους τους.
Παρόλο που ο τραγουδιστής διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες περιουσίες της παγκόσμιας μουσικής βιομηχανίας, έχει δηλώσει ότι δεν θέλει να αφήσει στα παιδιά του ανεξέλεγκτο πλούτο.
«Φυσικά θέλω να αφήσω τα αγόρια μου σε μια πολύ καλή οικονομική κατάσταση», έχει πει. «Αλλά είναι τρομερό να δίνεις στα παιδιά ένα ασημένιο κουτάλι. Καταστρέφει τη ζωή τους».
Κατά την άποψή του, μια μεγάλη περιουσία χωρίς περιορισμούς αφαιρεί από τα παιδιά τον σεβασμό για τη σκληρή εργασία, την αξία του χρήματος και την αξιοπρέπεια που προσφέρει η εξασφάλιση του δικού τους εισοδήματος.
Ο Γκόρντον Ράμσεϊ και ο κανόνας της οικονομικής θέσης
Ο Γκόρντον Ράμσεϊ εφαρμόζει εξίσου αυστηρούς κανόνες στην οικογένειά του.
Ο διάσημος σεφ είχε αποκαλύψει στην Telegraph το 2017 ότι η μεγάλη περιουσία που έχει αποκτήσει από τα εστιατόρια και την τηλεόραση δεν πρόκειται να περάσει στα παιδιά του. Έχει επίσης δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να τους αγοράσει ολόκληρα διαμερίσματα.
«Σίγουρα δεν πρόκειται να πάρουν την περιουσία και δεν το λέω με κακία. Το κάνω για να μην τα κακομάθω», είχε αναφέρει.
Η μόνη συμφωνία που έχει κάνει με τη σύζυγό του, Τάνα, είναι να καλύψουν το 25% της προκαταβολής για την αγορά κατοικίας, αλλά όχι ολόκληρη την αξία της.
Ο Ράμσεϊ έχει περιγράψει και έναν οικογενειακό κανόνα που αποτυπώνει τη φιλοσοφία του. Όταν ταξιδεύει με τη σύζυγό του και τα παιδιά τους, εκείνος και η Τάνα κάθονται στην πρώτη θέση, ενώ τα παιδιά ταξιδεύουν σε premium οικονομική ή οικονομική θέση.
«Δεν κάθονται μαζί μας στην πρώτη θέση. Δεν έχουν δουλέψει ούτε κατά διάνοια αρκετά σκληρά για να μπορούν να την πληρώσουν», είχε δηλώσει το 2017.
«Σε αυτή την ηλικία και με αυτό το μέγεθος, μου λέτε ότι χρειάζονται να καθίσουν στην πρώτη θέση; Όχι, δεν τη χρειάζονται. Είμαστε πραγματικά αυστηροί σε αυτό», είχε προσθέσει.
Μένουν πραγματικά χωρίς προνόμια τα παιδιά των δισεκατομμυριούχων;
Οι επικριτές επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη τάση αφορά αποκλειστικά τη μικρή ομάδα των υπερπλουσίων και, επομένως, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με μια υγιή δόση επιφύλαξης.
Ακόμη και αν τα παιδιά της νέας γενιάς της παγκόσμιας ελίτ δεν κληρονομήσουν δισεκατομμύρια σε μετρητά ή μέσω άμεσων μεταβιβάσεων μετοχών, διαθέτουν από την ημέρα της γέννησής τους ένα αόρατο και ισόβιο πλεονέκτημα έναντι του υπόλοιπου πληθυσμού.
Κατά συνέπεια, η απόφαση των δισεκατομμυριούχων να μη μεταβιβάσουν ολόκληρες τις οικονομικές αυτοκρατορίες τους στα παιδιά τους δύσκολα σημαίνει ότι οι απόγονοί τους θα οδηγηθούν σε μια ζωή οικονομικών δυσκολιών.