Η εντυπωσιακή της μακροζωία είναι κάτι που χτίστηκε συνειδητά, μέσα από τις δημόσιες συγκοινωνίες, την κατοικία, τα πάρκα και την πρόληψη στην υγεία.
- Η Σιγκαπούρη ενσωματώνει την άσκηση στην καθημερινότητα μέσω του αστικού σχεδιασμού. Το αποτελεσματικό δίκτυο συγκοινωνιών και οι ειδικές διαδρομές για πεζούς, σε συνδυασμό με την υψηλή φορολογία αυτοκινήτων, ενθαρρύνουν το περπάτημα και την κίνηση.
- Η διατροφική πολιτική της χώρας προωθεί υγιεινές επιλογές στα υπαίθρια «φουντ κορτ» και μέσω κρατικών παρεμβάσεων, όπως η ειδική σήμανση τροφίμων και η απαγόρευση διαφημίσεων για ανθυγιεινά ποτά, διαμορφώνοντας σωστές συνήθειες.
- Η κοινωνική συνοχή ενισχύεται μέσω του σχεδιασμού των δημοσίων κατοικιών. Οι κοινόχρηστοι χώροι στο ισόγειο των πολυκατοικιών δημιουργούν ευκαιρίες για καθημερινή επαφή μεταξύ των γειτόνων, καταπολεμώντας την κοινωνική απομόνωση και τις επιπτώσεις της.
- Το σύστημα υγείας μετατοπίζει το βάρος από τη θεραπεία στην πρόληψη με το πρόγραμμα Healthier SG. Κάθε πολίτης αποκτά οικογενειακό γιατρό για εξατομικευμένο πλάνο υγείας, ενώ αυστηροί νόμοι περιορίζουν το κάπνισμα.
Συνηθίζουμε να φανταζόμαστε τους τόπους της μακροζωίας ως μέρη όπου οι άνθρωποι έχουν κληρονομήσει ένα μυστικό: μια αρχαία διατροφή, έναν παραδοσιακό τρόπο ζωής, συνήθειες που περνούν από γενιά σε γενιά. Η Σιγκαπούρη είναι διαφορετική. Η εντυπωσιακή της μακροζωία είναι σε μεγάλο βαθμό κάτι που χτίστηκε συνειδητά, μέσα από τις δημόσιες συγκοινωνίες, την κατοικία, τους χώρους πρασίνου, την πρόληψη στην υγεία και πολιτικές σχεδιασμένες ώστε οι υγιεινές επιλογές να είναι οι πιο εύκολες.
Το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα
Πρόσφατη μελέτη του επιστημονικού περιοδικού The Lancet Public Health κατέταξε τη Σιγκαπούρη πρώτη στον κόσμο σε προσδόκιμο ζωής: ο μέσος πολίτης της αναμένεται να ξεπεράσει τα 86 χρόνια. Στη Βρετανία, για σύγκριση, ο μέσος όρος είναι γύρω στα 81 - όπως και στην Ελλάδα. Η Σιγκαπούρη κατέχει επίσης την πρώτη θέση στο προσδόκιμο υγιούς ζωής, με 74,1 χρόνια, έναντι μόλις 60,8 στη Βρετανία. Οι κάτοικοι της ασιατικής πόλης-κράτους αναμένεται, δηλαδή, να ζήσουν σχεδόν 15 χρόνια περισσότερα σε καλή υγεία από τον μέσο Βρετανό.
Στη Σιγκαπούρη, η καθημερινή μετακίνηση είναι συχνά και άσκηση. Τα αυτοκίνητα φορολογούνται βαριά και η απόκτησή τους κοστίζει ακριβά, ενώ το δίκτυο δημόσιων συγκοινωνιών είναι αποτελεσματικό. «Οι άνθρωποι περπατούν ανάμεσα στους σταθμούς του μετρό, στα συγκροτήματα κατοικιών, στους χώρους εργασίας και στα εμπορικά κέντρα», λέει η Αντρέα Μάιερ, καθηγήτρια ιατρικής, υγιούς γήρανσης και έρευνας για την άνοια στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης.
Οι χώροι πρασίνου συνδέονται με αποκλειστικές διαδρομές για πεζούς και ποδηλάτες, όπως επισημαίνει η σύμβουλος υγείας Τζέιντ Κούα, κι έτσι η κίνηση ενσωματώνεται σχεδόν αυτόματα στη μέρα. Η κυβέρνηση έχει θεσπίσει μάλιστα το National Steps Challenge, ένα πρόγραμμα που επιβραβεύει όσους καταγράφουν τη δραστηριότητά τους και πετυχαίνουν καθημερινούς στόχους βημάτων.
Μελέτη του 2022 έδειξε ότι η αύξηση των καθημερινών βημάτων, έως περίπου τα 10.000, συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, καρκίνου και πρόωρου θανάτου, και ότι το γρήγορο περπάτημα μειώνει τον κίνδυνο ακόμη περισσότερο. Στη Βρετανία, αντίθετα, περίπου 20 εκατομμύρια ενήλικες, ένας στους τρεις, δεν κινούνται όσο συνιστάται. Το ζητούμενο, κατά τη Μάιερ, είναι η κίνηση να γίνει μέρος της ημέρας αντί να εξαρτάται κανείς μόνο από την οργανωμένη άσκηση.
Η διατροφή παίζει τον δικό της ρόλο
Η διατροφή παίζει τον δικό της ρόλο. Η Σιγκαπούρη δεν έχει μία ενιαία γαστρονομική κουλτούρα. Η κουζίνα της αντλεί από κινεζικές, μαλαισιανές, ινδικές και άλλες ασιατικές παραδόσεις, και οι κάτοικοι τρώνε συχνά μαζί στα hawker centres, υπαίθρια κοινόχρηστα «φουντ κορτ» με ανεξάρτητους πάγκους που σερβίρουν φτηνά τοπικά πιάτα.
Η Ένωση Διατροφής και Διαιτολογίας της Σιγκαπούρης συνιστά ένα πιάτο γεμάτο κατά το ήμισυ με πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά, κατά ένα τέταρτο με δημητριακά ολικής άλεσης, όπως καστανό ρύζι ή τσαπάτι, και κατά το υπόλοιπο τέταρτο με πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας από ψάρι, πουλερικά, άπαχο κρέας ή σόγια. Συστήνει επίσης να μην πνίγεται το φαγητό στο κάρι, να μένει ο ζωμός στο μπολ και να προτιμάται νερό ή ανεπιτήδευτος μαύρος καφές χωρίς ζάχαρη.
Σε επίπεδο πληθυσμού, ειδική σήμανση επισημαίνει τις πιο υγιεινές συσκευασμένες τροφές, τα αναψυκτικά βαθμολογούνται ανάλογα με τη ζάχαρη και τα κορεσμένα λιπαρά, και η διαφήμιση των λιγότερο υγιεινών ποτών έχει απαγορευτεί.
Κρίσιμη είναι και η κοινωνική επαφή
Κρίσιμη είναι και η κοινωνική επαφή. Όποιος έχει ζήσει στη Σιγκαπούρη ξέρει το «void deck», τον κοινόχρηστο χώρο στο ισόγειο των πολυκατοικιών όπου παίζουν παιδιά και οι γείτονες μαζεύονται για κουβέντα και επιτραπέζια. Με περίπου το 80% των κατοίκων να ζει σε δημόσιες κατοικίες, αυτοί οι χώροι είναι κομμάτι της καθημερινότητας: η αρχιτεκτονική δημιουργεί ευκαιρίες συνάντησης χωρίς να χρειάζεται ραντεβού.
«Η μεγάλη δύναμη της Σιγκαπούρης είναι ότι η υγεία αντιμετωπίζεται ως ευθύνη του πληθυσμού και όχι μόνο του ατόμου», λέει η Μάιερ, εξηγώντας ότι η κοινωνική συνοχή ήταν ενσωματωμένη στον σχεδιασμό του προγράμματος δημόσιας κατοικίας ήδη από τη δεκαετία του '60. Η έρευνα έχει συνδέσει την κοινωνική απομόνωση με περίπου 29% υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Η έμφαση στην κίνηση δεν σταματά με τη συνταξιοδότηση. «Βλέπεις ηλικιωμένους να περπατούν, να κολυμπούν, να κάνουν ομαδική γυμναστική, ποδήλατο, όλο και περισσότερο μπάντμιντον και pickleball», λέει η Μάιερ. Η δύναμη, η ισορροπία και η καρδιαγγειακή αντοχή βοηθούν τους ανθρώπους να παραμείνουν ανεξάρτητοι και μειώνουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Η χώρα διαθέτει πλέον περισσότερα από 230 Κέντρα Ενεργού Γήρανσης, όπου οι άνω των 60 συμμετέχουν σε ομαδική άσκηση, εργαστήρια χειροτεχνίας και γνωστικά παιχνίδια, κάνουν βασικούς ελέγχους υγείας και λαμβάνουν υποστήριξη αν ζουν απομονωμένοι.
Το τελευταίο κομμάτι του παζλ είναι η πρόληψη. Η πρόσβαση σε ποιοτική περίθαλψη και προληπτικές υπηρεσίες καθορίζει πόσο νωρίς εντοπίζονται και αντιμετωπίζονται τα προβλήματα, σημειώνει η Μαρί Νγκ, αναπληρώτρια καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή Γιονγκ Λου Λιν του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης.
Το 2023 η χώρα εγκαινίασε το πρόγραμμα Healthier SG, που μετατοπίζει το βάρος από τη θεραπεία στην πρόληψη: κάθε κάτοικος επιλέγει έναν οικογενειακό γιατρό, με τον οποίο χτίζει μακροχρόνια σχέση και καταρτίζει εξατομικευμένο σχέδιο υγείας, με προσυμπτωματικούς ελέγχους και εμβόλια. Μια σειρά νόμων, όπως η απαγόρευση του ηλεκτρονικού τσιγάρου και οι αυστηροί κανόνες για το κάπνισμα, έριξαν το ποσοστό των καθημερινών καπνιστών στο ιστορικό χαμηλό του 8,4% το 2024.