Η υπόθεση προκάλεσε σάλο και δημόσια κατακραυγή σε μια χώρα όπως η Ιταλία που φιλοξενεί δεκάδες αυθεντικά ελληνικά και ρωμαϊκά θέατρα.
- Ο Φράνκο Μαλόσο κατασκεύασε ένα ψεύτικο αρχαίο θέατρο 5.000 τ.μ. στο Βένετο, χρησιμοποιώντας σύγχρονα υλικά και τσιμέντο. Χρέωνε είσοδο έως 40 ευρώ στους επισκέπτες, παρουσιάζοντάς το ως αυθεντικό μνημείο 2.000 ετών.
- Το κτίσμα παρουσίαζε πολλά εμφανή λάθη: είχε σχήμα βεντάλιας αντί για οβάλ αμφιθέατρο, βρισκόταν μακριά από τη θάλασσα και σε περιοχή όπου οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν ιδρύσει ποτέ αποικίες, καθιστώντας την αυθεντικότητά του αμφίβολη.
- Οι τοπικές αρχές εντόπισαν την απάτη το 2016 και παρέπεμψαν την υπόθεση στην αρμόδια εποπτεία. Η έρευνα της ειδικής μονάδας των Καραμπινιέρι επιβεβαίωσε άμεσα την πλαστογραφία, χαρακτηρίζοντάς την πρωτοφανή στα χρονικά της υπηρεσίας.
- Ο Μαλόσο καταδικάστηκε και, μετά την απόρριψη της έφεσής του στο Ανώτατο Δικαστήριο, του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 28 μηνών. Ο χώρος έχει δεσμευτεί και διατάχθηκε η κατεδάφισή του, αν και η τύχη του παραμένει αβέβαιη.
Οι κριτικές στο TripAdvisor για ένα αμφιθέατρο κοντά στο Αρκουνιάνο, στην περιοχή Βένετο της βόρειας Ιταλίας, το περιγράφουν με ενθουσιώδη σχόλια. «Ένα μαγευτικό μέρος», γράφει ένας επισκέπτης. «Ένας κόσμος πέρα από χώρο και χρόνο», ενθουσιάζεται άλλος. «Μοναδικό στον πλανήτη», σημειώνει κάποιος τρίτος. Η τελευταία αυτή περιγραφή αποδείχθηκε, τελικά, προφητική. Το θέατρο ήταν πράγματι μοναδικό, γιατί δεν ήταν ούτε ελληνικό, ούτε καν ρωμαϊκό.
Ο απατεώνας φύλακας
Και αυτό γιατί ο «ευγενικός φύλακας», που κάποιοι επισκέπτες περιέγραφαν ως «εξαιρετικό και γλαφυρό αφηγητή», είχε χτίσει ο ίδιος το μνημείο. Φέτος, μετά από δεκαετή δικαστική διαμάχη, ο ιταλός ιδιοκτήτης καταδικάστηκε σε φυλάκιση για πλαστογραφία έργων τέχνης, αυθαίρετη οικοδόμηση και καταστροφή προστατευόμενου τοπίου.
Η υπόθεση προκάλεσε σάλο σε μια χώρα που κατέχει τα περισσότερα μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO παγκοσμίως μετά την Κίνα και φιλοξενεί δεκάδες αυθεντικά ελληνικά και ρωμαϊκά θέατρα, από τις Συρακούσες και την Πομπηία έως τη Βερόνα, όπου κάθε καλοκαίρι ανεβαίνουν παραστάσεις όπερας.
Ο Φράνκο Μαλόσο, ιδιοκτήτης, δημιουργός και αυτοαποκαλούμενος ως «ερασιτέχνης αρχαιολόγος» του σχεδόν 5.000 τετραγωνικών μέτρων «αρχαίου» χώρου, χρέωνε τους επισκέπτες έως και 40 ευρώ για την είσοδο σε ένα «θέατρο» που είχε χτίσει από το μηδέν. Σε έναν γραφικό λόφο, με τη βοήθεια τοπικής κατασκευαστικής εταιρείας, έφτιαξε καθίσματα και σκαλοπάτια που, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο δικαστήριο, τεχνητά έκανε να φαίνονται άνω των 2.000 ετών, ενώ πρόσθεσε τσιμεντένιες κολόνες και γύψινα αγάλματα γύρω από μια τεχνητή λίμνη που είχε ο ίδιος σκάψει.
Οι φερόμενες ως χειροποίητες, αρχαίες κερκίδες, την κατασκευή των οποίων απέδιδε στους αρχαίους Έλληνες πριν από 2.000 χρόνια, χτίστηκαν στην πραγματικότητα από σύγχρονους εργάτες με μηχανήματα, χρησιμοποιώντας νωπά λατομημένη πέτρα από την Απουλία και τσιμέντο, ενώ ένας τοίχος στήριξης καλυπτόταν στην κορυφή με φελιζόλ, όπως αναφέρουν δικαστικά έγγραφα.
Ο ιδιοκτήτης φιλοξενούσε συναυλίες και παραστάσεις στον χώρο
«Και μόνο η ιδέα είναι τρελή», δήλωσε ο αρχαιολόγος Ντάριους Άρια, διευθυντής του Ancient Rome Live, χαρακτηρίζοντας το σχέδιο του Μαλόσο «διαβολικό» και «τρομερό». Ο ιδιοκτήτης, πάντα σύμφωνα με τα στοιχεία της δίκης, φιλοξενούσε συναυλίες και παραστάσεις στον χώρο, ο οποίος έφερε τρία διαφορετικά ονόματα, οργάνωνε ξεναγήσεις και είχε γράψει στον δήμαρχο του Αρκουνιάνο εξηγώντας πόσο κερδοφόρο θα μπορούσε να αποδειχθεί το «μνημείο».
Για όποιον διέθετε στοιχειώδεις γνώσεις αρχαίας ιστορίας, τα σημάδια ήταν πολλά. Το κτίσμα είχε σχήμα βεντάλιας, δηλαδή θέατρο και όχι αμφιθέατρο που είναι οβάλ. Δεν βρισκόταν καν κοντά στη θάλασσα, παρά το όνομα που παρέπεμπε σε αυτήν, αφού το Αρκουνιάνο απέχει περίπου 80 χιλιόμετρα από την ακτή. Ούτε υπήρχε ποτέ εκεί κάποια αρχαία «Πύλη των Αγγέλων». Και σίγουρα δεν θα μπορούσε να είναι ελληνικό, αφού οι αρχαίοι Έλληνες ποτέ δεν αποίκισαν τόσο βόρεια στην Ιταλία.
Ο ψευδο-αρχαιολογικός χώρος εντοπίστηκε από τις τοπικές αρχές, οι οποίες τον παρέπεμψαν στην αρμόδια εποπτεία πολιτισμού τον Οκτώβριο του 2016. Η επιθεώρηση, από εκπρόσωπο του τοπικού συμβουλίου κληρονομιάς και αστυνομικούς της ειδικής μονάδας των Καραμπινιέρι που ασχολείται με κλοπές και πλαστογραφίες έργων τέχνης, ολοκληρώθηκε σε μία μόνο ημέρα, τόσο προφανής ήταν η απάτη, όπως δήλωσε ο επικεφαλής της μονάδας στη βόρεια Ιταλία, αντισυνταγματάρχης Τζουζέπε Μαρσέλια, χαρακτηρίζοντάς την «πραγματικά αισχρή».
«Από όλους τους εγκληματίες, οι πλαστογράφοι είναι αυτοί με το περισσότερο ταλέντο, γιατί μπορούν να δημιουργήσουν έργα τέχνης», σημείωσε. «Μετά υπάρχουν οι απατεώνες… Δεν τρέφω κανέναν σεβασμό γι' αυτόν. Το να τον αποκαλείς πλαστογράφο είναι προσβολή για τους πλαστογράφους».
«Ξέρετε πόσα κορόιδα υπάρχουν εκεί έξω;»
Ο Μαρσέλια πρόσθεσε ότι στα 25 χρόνια θητείας του δεν είχε ξαναδεί ή ακούσει για πλαστογράφηση ολόκληρου αρχαιολογικού χώρου. Ο Μαλόσο, ο οποίος εμφανιζόταν επίσης με το όνομα Φον Ρόζενφραντς, καταδικάστηκε το 2019, έχασε την πρώτη έφεσή του το 2020 και προσέφυγε τελικά στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ιταλίας, υποστηρίζοντας πως η πλαστογραφία ήταν τόσο προφανής που κανείς δεν θα μπορούσε εύλογα να την πιστέψει ως... αληθινή. Το δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα και επικύρωσε την αρχική ποινή των 28 μηνών φυλάκισης, μαζί με πρόστιμο 3.000 ευρώ και δικαστικά έξοδα άλλων 3.500 ευρώ. Ίσως σε αυτό να συνετέλεσαν και οι ελαφρώς εριστικές δηλώσεις του ίδιου του Μαλόσο, ο οποίος έσπευσε, λίγο έως πολύ, να δηλώσει στα ιταλικά ΜΜΕ, ότι «ξέρετε πόσα κορόιδα υπάρχουν εκεί έξω;»
Ο διευθυντής του Μουσείου Τέχνης και Επιστήμης του Μιλάνου, Πίτερ Ματάες, αναρωτήθηκε αν οι ικανότητες του Μαλόσο ως αφηγητή έπαιξαν ρόλο στην εξαπάτηση των επισκεπτών. «Από κάποια σχόλια στο διαδίκτυο καταλαβαίνεις ότι οι επισκέπτες συνοδεύονταν από αφηγητή που μετέτρεπε την επίσκεψη σε εμπειρία», σχολίασε. «Πόσες φορές έχουμε βρεθεί σε αυτή την κατάσταση; Πόσες φορές μας λένε μια ιστορία, μέσα από διαφημίσεις, στην πολιτική ή στα μέσα ενημέρωσης, προσπαθώντας να μας πείσουν ποια είναι η "αλήθεια", όταν στην πραγματικότητα η αλήθεια είναι κάτι διαφορετικό;»
Ο χώρος έχει πλέον δεσμευτεί από την δημοτική αρχή και ο Μαλόσο έχει διαταχθεί να κατεδαφίσει το ψεύτικο θέατρο, αν και η τύχη του παραμένει αβέβαιη. Ο δήμαρχος του Αρκουνιάνο δήλωσε πρόσφατα στην La Repubblica ότι δεν σκοπεύει να ξοδέψει δημόσιο χρήμα για την κατεδάφιση. Η είσοδος του θεάτρου παραμένει σήμερα ορατή, σκεπασμένη πλέον από πυκνή βλάστηση, ενώ οι πινακίδες στον χώρο εξακολουθούν να αναφέρουν ότι εκεί βρισκόταν το σπίτι όπου μεγάλωσε η Ιουλιέτα Καπουλέτι, χωρίς καμία αναφορά στο ότι πρόκειται για μυθιστορηματικό πρόσωπο του Σαίξπηρ...