Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν επικίνδυνο συνδυασμό δημοσιονομικής πίεσης, πολιτικής αστάθειας και εκλογικής αβεβαιότητας.
- Η Γαλλία αναδεικνύεται στον νέο «αδύναμο κρίκο» της Ευρωζώνης, ξεπερνώντας την Ιταλία. Οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων αυξάνονται, με το spread έναντι των γερμανικών να διευρύνεται, αντανακλώντας την αυξανόμενη ανησυχία των επενδυτών για το δημόσιο χρέος.
- Η κυβέρνηση Λεκορνί αντιμετωπίζει τη δύσκολη μάχη έγκρισης του προϋπολογισμού, δεσμευόμενη για περικοπές δαπανών. Η έλλειψη κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και η προεκλογική περίοδος καθιστούν κάθε δημοσιονομική απόφαση πολιτικά επισφαλή, αυξάνοντας την αβεβαιότητα.
- Η προεδρική εκλογή του 2027 εντείνει την ανησυχία, με την Μαρίν Λεπέν και τον Ζαν-Λικ Μελανσόν να προηγούνται στις δημοσκοπήσεις. Οι οικονομικές τους προτάσεις, όπως η αύξηση δαπανών, θεωρούνται απειλή για τη δημοσιονομική σταθερότητα.
- Η ανησυχία αποτυπώνεται ήδη στις αγορές ομολόγων, με τους επενδυτές να προετοιμάζονται για περαιτέρω διεύρυνση του spread. Παράλληλα, οι οίκοι αξιολόγησης ετοιμάζονται να επανεξετάσουν την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας εν μέσω οικονομικής επιβράδυνσης.
Οι αγορές αυξάνουν έτσι την πίεση στο Παρίσι και οι επενδυτές αντιμετωπίζουν πλέον τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης ως έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο καθώς η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί καλείται να περάσει τον προϋπολογισμό του 2027 από ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο, την ώρα που η Γαλλία οδεύει προς τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης.
Η μάχη για τον προϋπολογισμό - κι ενώ εκείνος του τρέχοντος έτους εγκρίθηκε μετά από πολύμηνη πολιτική κρίση τον Φεβρουάριο - αναμένεται να ξεκινήσει με ένταση τις επόμενες εβδομάδες, με τους επενδυτές να προετοιμάζονται για μια περίοδο αναταράξεων. Ο προϋπολογισμός και η προεκλογική εκστρατεία αλληλοτροφοδοτούν την αβεβαιότητα, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων πιέσεων στις γαλλικές αγορές.
Η Γαλλία παίρνει τη θέση της Ιταλίας ως «αδύναμος κρίκος»
Για χρόνια, η Ιταλία θεωρούνταν μία από τις μεγαλύτερες δημοσιονομικές απειλές στην Ευρώπη. Τώρα, όμως, οι ισορροπίες φαίνεται να αλλάζουν.
Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου έχει βρεθεί πάνω από εκείνη του αντίστοιχου ιταλικού τίτλου για μεγάλο μέρος του φετινού καλοκαιριού, παρά το γεγονός ότι η Ιταλία εξακολουθεί να έχει υψηλότερο λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ.
Το spread, δηλαδή το πρόσθετο κόστος που απαιτούν οι επενδυτές για να διακρατούν γαλλικό 10ετές ομόλογο αντί του αντίστοιχου γερμανικού, έχει διευρυνθεί επί τρεις συνεχόμενους μήνες και βρίσκεται περίπου στις 88 μονάδες βάσης, στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2024.
«Η Γαλλία είναι η νέα Ιταλία», εκτιμά χαρακτηριστικά η στρατηγική αναλύτρια της Mizuho, Εβελίν Γκόμεζ-Λιέχτι, περιγράφοντας τη μεταβολή της αντίληψης των επενδυτών.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, το δημόσιο χρέος της Γαλλίας αναμένεται να διαμορφωθεί φέτος περίπου στο 117% του ΑΕΠ, από 114% το 2020. Στην Ιταλία, αντίθετα, ο αντίστοιχος λόγος έχει υποχωρήσει από 154% το 2020 σε περίπου 139%.
Την ίδια ώρα, η Ιταλία καταγράφει πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα, ενώ το γαλλικό δημοσιονομικό έλλειμμα παραμένει πάνω από το 5% του ΑΕΠ.
Ο προϋπολογισμός-«φωτιά» και η σκιά των εκλογών
Η κυβέρνηση Λεκορνί έχει δεσμευτεί να παρουσιάσει μέτρα σημαντικών περικοπών, με τον υπουργό Οικονομικών, Ρολάν Λεσκίρ, να έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο «παγώματος» μέρους των συνταξιοδοτικών δαπανών.
Το πλήρες σχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί στην Εθνοσυνέλευση στις 30 Σεπτεμβρίου, όμως η κυβέρνηση διαθέτει περιορισμένα περιθώρια ελιγμών.
Η Γαλλία κυβερνάται χωρίς σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία από τις εκλογές του 2024, ενώ δύο προηγούμενες κυβερνήσεις κατέρρευσαν μετά από αποτυχημένες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό.
Ο Λεκορνί έχει προειδοποιήσει τους βουλευτές ότι δεν πρέπει να προστεθεί «δημοσιονομική αβεβαιότητα» στις υπόλοιπες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Γαλλία, καθώς οι αγορές παρακολουθούν πλέον στενά όχι μόνο τις κυβερνητικές αποφάσεις αλλά και τις θέσεις των υποψηφίων για την προεδρία.
Το πρόβλημα είναι ότι η προεκλογική περίοδος κάθε άλλο παρά ευνοεί τις δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις. Οι κυβερνήσεις που θα επιχειρήσουν περικοπές δαπανών κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με πολιτικές αντιδράσεις, κοινωνικές κινητοποιήσεις και απώλεια κοινοβουλευτικής στήριξης.
Λεπέν ή Μελανσόν; Το σενάριο που τρομάζει τις αγορές
Στην εξίσωση μπαίνει πλέον και η μάχη για το Ελιζέ του 2027.
Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν την ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν σταθερά στην κορυφή της πρόθεσης ψήφου στον πρώτο γύρο, ενώ ο ακροαριστερός Ζαν-Λικ Μελανσόν εμφανίζεται σε αρκετά σενάρια ικανός να περάσει στον δεύτερο γύρο.
Σε πρόσφατη δημοσκόπηση της Harris Toluna, ο δεύτερος γύρος μεταξύ Λεπέν και Μελανσόν εμφανιζόταν σε τέσσερα από τα πέντε εξεταζόμενα σενάρια.
Οι δύο πολιτικοί προτείνουν σημαντικές αλλαγές στην οικονομική πολιτική της Γαλλίας.
Η Λεπέν έχει ταχθεί υπέρ της μείωσης του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 60 για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, ενώ ο Μελανσόν υποστηρίζει ένα πολύ πιο επιθετικό πρόγραμμα αύξησης των δημόσιων δαπανών και της φορολογίας.
Ο τελευταίος έχει προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία με την πρότασή του για ακύρωση ή «πάγωμα» χρέους που βρίσκεται στην κατοχή της κεντρικής τράπεζας. Ο υπουργός Οικονομικών έχει προειδοποιήσει ότι μια τέτοια κίνηση θα έπληττε την αξιοπιστία της χώρας.
Και το κεντρικό πρόβλημα για τις αγορές είναι ότι, σύμφωνα με επενδυτές, κανένας από τους βασικούς υποψηφίους δεν εμφανίζεται σήμερα έτοιμος να προτάξει ως απόλυτη προτεραιότητα τη δραστική μείωση του ελλείμματος και του χρέους.
Οι αγορές περιμένουν – και το κόστος δανεισμού ανεβαίνει
Η ανησυχία αποτυπώνεται ήδη στις αγορές ομολόγων. Ορισμένοι επενδυτές δηλώνουν ότι προετοιμάζονται ακόμη και για διεύρυνση του spread των γαλλικών τίτλων έναντι των γερμανικών στις 100 μονάδες βάσης ή και υψηλότερα.
Την ίδια στιγμή, οι οίκοι αξιολόγησης ετοιμάζονται να επανεξετάσουν την πιστοληπτική ικανότητα της Γαλλίας. O οίκος Fitch είχε ήδη υποβαθμίσει πέρυσι τη χώρα στο A+, το χαμηλότερο επίπεδο στην ιστορία της αξιολόγησής της για τη Γαλλία.
Ακόμη όμως και μια επιτυχής δημοσιονομική προσαρμογή δεν θα λύσει άμεσα το πρόβλημα. Το Παρίσι θα χρειαστεί να δανειστεί σημαντικά ποσά τα επόμενα χρόνια για να αναχρηματοδοτήσει ομόλογα που είχαν εκδοθεί κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν τα επιτόκια βρίσκονταν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την επιβράδυνση της γαλλικής οικονομίας, ενώ η ανεργία έχει φτάσει σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί εδώ και περισσότερα από πέντε χρόνια.
Ο πρόεδρος της γαλλικής εργοδοτικής ένωσης Medef, Πατρίκ Μαρτέν, προειδοποιεί ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με «οικονομική έκτακτη ανάγκη».
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν το Παρίσι μπορεί να επιβάλει τις αναγκαίες δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις πριν οι προεδρικές εκλογές μετατρέψουν κάθε δύσκολη οικονομική απόφαση σε πολιτικό κόστος.
Για τις αγορές, το στοίχημα είναι ακόμη μεγαλύτερο: αν η Γαλλία δεν πείσει ότι μπορεί να ελέγξει το χρέος και το έλλειμμά της, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης κινδυνεύει να γίνει ο νέος μεγάλος πονοκέφαλος της Ευρώπης.