Έχεις πάει να αγκαλιάσεις κάποιον και ένιωσες εκείνο το ανεπαίσθητο «πάγωμα»; Ένα βήμα πίσω, μια σφιχτή και γρήγορη αγκαλιά, ή μια αμήχανη κίνηση αποφυγής;
Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η σωματική επαφή θεωρείται αυτονόητη ένδειξη οικειότητας, μια τέτοια αντίδραση μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί ως απόρριψη. Στην πραγματικότητα, όμως, συνήθως δεν έχει καμία σχέση με έλλειψη αγάπης.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η στάση μας απέναντι στο άγγιγμα συχνά διαμορφώνεται από το λεγόμενο «στιλ προσκόλλησης», δηλαδή από τον τρόπο που μάθαμε από μικροί να συνδεόμαστε με τους άλλους.
Για κάποιους ανθρώπους, ειδικά όσους μεγάλωσαν σε περιβάλλον με περιορισμένες εκδηλώσεις τρυφερότητας ή με ασταθή συναισθηματικά μηνύματα, η σωματική επαφή μπορεί να βιώνεται ως κάτι απρόβλεπτο ή ακόμη και ως παρέμβαση. Τις περισσότερες φορές δεν πρόκειται για έλλειψη αγάπης ή ψυχρότητα, αλλά για βιώματα.
Τραύμα, ανατροφή ή απλή συνήθεια;
Υπάρχουν, βέβαια, και άλλοι λόγοι. Ένα παλιό τραύμα, μια δυσάρεστη εμπειρία οικειότητας ή ακόμη και μια αυστηρή οικογενειακή κουλτούρα, όπου οι αγκαλιές δίνονταν μόνο σε «επίσημες» περιστάσεις, μπορούν να αφήσουν αποτύπωμα.
Πολλές φορές το σώμα αντιδρά πριν καν προλάβει το μυαλό να εξηγήσει το γιατί.
Από την άλλη πλευρά, δεν είναι κάθε αποφυγή ένδειξη βαθύτερου προβλήματος. Για κάποιους, απλώς πρόκειται για προσωπική προτίμηση: νιώθουν πιο άνετα με λιγότερη σωματική εγγύτητα και εκφράζουν τη στοργή τους με άλλους τρόπους.
Το κρίσιμο σημείο είναι να διακρίνουμε την ένταση της αντίδρασης, σύμφωνα με τους ψυχολόγους. Αν το άγγιγμα προκαλεί έντονο άγχος ή πανικό, ίσως υπάρχει τραυματικό υπόβαθρο που χρειάζεται προσοχή. Αν όμως πρόκειται για μια ήρεμη, σταθερή αποφυγή χωρίς δραματικές αντιδράσεις, τότε πιθανότατα μιλάμε για όρια και τα όρια αξίζουν σεβασμό.
Πώς να προσεγγίσεις κάποιον που αποφεύγει τις αγκαλιές
Σε κοινωνικό επίπεδο, ειδικά στην ελληνική καθημερινότητα όπου οι αγκαλιές και τα φιλιά είναι συχνό φαινόμενο, ίσως χρειάζεται μια μικρή αλλαγή νοοτροπίας: να μη θεωρούμε δεδομένη τη σωματική επαφή. Μια απλή ερώτηση, όπως «Θες μια αγκαλιά;», μπορεί να προλάβει αμηχανία και να δείξει φροντίδα. Η προσφορά εναλλακτικής, μια χειραψία, ένα άγγιγμα στον ώμο ή απλώς ένα χαμόγελο, διατηρεί τη ζεστασιά χωρίς να παραβιάζει προσωπικά όρια.
Αποφεύγει κάποιος τις αγκαλιές; Αυτό από μόνο του δεν λέει τίποτα για το πόσο αγαπά. Η αγάπη εκφράζεται με πολλούς τρόπους: με λόγια, με πράξεις, με παρουσία. Και, τελικά, ο σεβασμός στον τρόπο που ο άλλος νιώθει ασφαλής είναι ίσως η πιο ουσιαστική μορφή οικειότητας.