Πέντε συνηθισμένες φράσεις αποκαλύπτουν τεχνικές χειραγώγησης και στρέβλωσης της πραγματικότητας του άλλου ατόμου.
Οι λέξεις δεν αποτελούν, απλώς, μέσο επικοινωνίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μετατρέπονται σε εργαλεία επιρροής ή επιβολής, αφήνοντας τον άλλον με ένα αδιόρατο αίσθημα αμφιβολίας.
Χωρίς φανερή ένταση ή σύγκρουση, μια συζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση, οδηγώντας το άτομο να αναρωτηθεί αν παρερμήνευσε τα γεγονότα ή αν υπερέβαλε.
Σύμφωνα με το psychologies.com, το φαινόμενο αυτό είναι ευρέως γνωστό στην ψυχολογία ως «Gaslighting».
Πρόκειται για μια μορφή χειραγώγησης που υπονομεύει σταδιακά την εμπιστοσύνη του ατόμου στην ίδια του τη μνήμη, τα συναισθήματά του και την αντίληψή του για το τι είναι πραγματικό και τι φαντασιακό.
Φράσεις που κρύβουν χειραγώγηση
Φράσεις φαινομενικά αθώες αλλά με ισχυρό ψυχολογικό αντίκτυπο, που «δείχνουν» χειρισμό είναι οι παρακάτω:
- «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/ευαίσθητη»
- «Υπερβάλλεις» και «Το φαντάζεσαι»
- «Δεν είπα ποτέ κάτι τέτοιο» και «Με παρεξήγησες»
- «Αν με αγαπούσες πραγματικά, θα το έκανες»
- «Όλα είναι δικό σου λάθος» και «Δεν φταίω εγώ»
Οι παραπάνω ατάκες μεταθέτουν την ευθύνη στο θύμα, προκαλώντας σύγχυση και αμφισβήτηση των ίδιων του των συναισθημάτων.
Η ψυχολογία πίσω από το gaslighting
Σύμφωνα με έρευνα της κοινωνιολόγου Paige L. Sweet που δημοσιεύθηκε στην American Sociological Review, το «gaslighting» αποτελεί μια σταδιακή στρατηγική αποδυνάμωσης. Στόχος δεν είναι η επιβολή της αλήθειας, αλλά να υποσκάψει την αυτοπεποίθηση του άλλου, και να τον οδηγήσει να αμφισβητεί την ίδια του την αντίληψη.
Γιατί είναι δύσκολο να αναγνωριστεί
Η αποτελεσματικότητα αυτών των φράσεων οφείλεται στην απλότητά τους και στη συχνή εμφάνισή τους σε στενές και οικείες σχέσεις, όπως σε ζευγάρια, οικογένειες και φιλίες.
Η επανάληψή τους δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, καθιστώντας δύσκολη την αναγνώριση της χειραγώγησης. Ωστόσο, αρκεί κανείς να ακούσει τι αισθάνεται το σώμα του, τη στιγμή που η λογική του δεν μπορεί να τον βοηθήσει. Το σώμα μας πάντοτε μας δίνει σημάδια, αρκεί να το αφουγκραστούμε.
Η κατανόηση των μηχανισμών αυτών αποτελεί το πρώτο βήμα για την προστασία της ψυχικής ισορροπίας και την αποκατάσταση της αυτοπεποίθησης. Το βασικότερο εργαλείο είναι να θυμόμαστε ότι η πραγματική αγάπη δεν ενέχει υποτίμηση, ούτε απάθεια, ούτε και κανενός είδους λεκτική ή αλλη βία.