Κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση άμμου στα μάτια και θολή όραση. Συμπτώματα που πολλοί αποδίδουν στην κούραση ή στις πολλές ώρες μπροστά σε μια οθόνη.
Όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ξηροφθαλμία δεν αποτελεί πλέον μια απλή ενόχληση, αλλά μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο που απαιτεί σωστή διάγνωση και εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, χειρουργός οφθαλμίατρος και διευθυντής ΕΣΥ στην Οφθαλμολογική Κλινική του Ασκληπιείου Βούλας, Δρ. Χρήστος Πίτσας, η επιστημονική γνώση γύρω από την ξηροφθαλμία έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
«Για πολλά χρόνια θεωρούσαμε ότι η ξηροφθαλμία είναι απλώς μια κατάσταση κατά την οποία το μάτι δεν παράγει αρκετά δάκρυα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για μια πιο σύνθετη και συχνά χρόνια πάθηση, στην οποία η φλεγμονή παίζει καθοριστικό ρόλο», επισημαίνει.
Πόνος στο μάτι – Τι μπορεί να κρύβει
Οι οθόνες επιβαρύνουν τα μάτια
Η πολύωρη χρήση κινητών τηλεφώνων, υπολογιστών και άλλων ψηφιακών συσκευών συγκαταλέγεται στους βασικότερους παράγοντες αύξησης των περιστατικών ξηροφθαλμίας.
Όπως αναφέρει ο κ. Πίτσας, όταν κοιτάζουμε μια οθόνη ανοιγοκλείνουμε τα μάτια έως και 50% έως 60% λιγότερο συχνά, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η εξάτμιση των δακρύων και να επιδεινώνονται τα συμπτώματα.
Για την προστασία των ματιών, οι ειδικοί συνιστούν την εφαρμογή του κανόνα 20-20-20: κάθε 20 λεπτά εργασίας μπροστά σε οθόνη, να κοιτάζουμε για 20 δευτερόλεπτα ένα σημείο που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 6 μέτρων.
Παράλληλα, τα τακτικά διαλείμματα και η χρήση υγραντήρα σε ξηρούς χώρους μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη μείωση των ενοχλήσεων.
Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούμε
Τα συνηθέστερα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας περιλαμβάνουν:
- Κάψιμο και τσούξιμο στα μάτια
- Αίσθηση ξένου σώματος ή άμμου
- Ερυθρότητα
- Θολή όραση που εμφανίζεται κατά διαστήματα
- Εύκολη κόπωση των ματιών
- Υπερβολική δακρύρροια
Οι ειδικοί τονίζουν ότι όταν τα συμπτώματα επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινότητα, η επίσκεψη στον οφθαλμίατρο είναι απαραίτητη, προκειμένου να εντοπιστεί η αιτία και να αποφευχθούν πιθανές επιπλοκές.
Η διατροφή και τα κλιματιστικά
Η διατροφή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας των ματιών. Μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των δακρύων και στη μείωση της φλεγμονής.
Αντίθετα, η συνεχής έκθεση σε κλιματιζόμενους χώρους ενισχύει την εξάτμιση των δακρύων, με αποτέλεσμα αρκετοί ασθενείς να παρατηρούν επιδείνωση των συμπτωμάτων τους κατά τους θερινούς μήνες ή σε χώρους εργασίας με έντονο κλιματισμό.
Γιατί οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση κινδυνεύουν περισσότερο
Η ξηροφθαλμία εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, εξαιτίας των ορμονικών μεταβολών που επηρεάζουν τόσο την παραγωγή όσο και την ποιότητα των δακρύων.
Οι ορμόνες συμμετέχουν στη φυσιολογική λειτουργία των αδένων που προστατεύουν την επιφάνεια του οφθαλμού και οι αλλαγές στα επίπεδά τους αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της πάθησης.
Όταν η ξηροφθαλμία «δείχνει» αυτοάνοσο νόσημα
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ξηροφθαλμία μπορεί να αποτελεί εκδήλωση ενός ευρύτερου συστηματικού προβλήματος υγείας.
Το σύνδρομο Sjögren είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς προσβάλλει τους δακρυϊκούς και τους σιελογόνους αδένες, προκαλώντας έντονη ξηρότητα στα μάτια και στο στόμα. Παρόμοια συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν και σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα ή άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.
Για τον λόγο αυτό, όταν η ξηροφθαλμία είναι ιδιαίτερα σοβαρή ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, απαιτείται πιο διεξοδικός έλεγχος και, εφόσον χρειαστεί, συνεργασία με άλλες ιατρικές ειδικότητες, όπως η ρευματολογία.
Νέες θεραπευτικές επιλογές πέρα από τα τεχνητά δάκρυα
Παρότι τα τεχνητά δάκρυα εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική θεραπευτική επιλογή, η σύγχρονη προσέγγιση περιλαμβάνει πλέον και πιο εξειδικευμένες λύσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Πίτσα, σήμερα υπάρχουν θεραπείες που στοχεύουν στη φλεγμονή, εξειδικευμένες αγωγές για τη δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων, καθώς και τα λεγόμενα βύσματα δακρυϊκών σημείων, τα οποία συμβάλλουν στη διατήρηση των φυσικών δακρύων στην επιφάνεια του ματιού για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, εφαρμόζονται και πιο προηγμένες τεχνολογίες, όπως η θεραπεία με έντονο παλμικό φως (IPL).
«Δεν αντιμετωπίζουμε απλώς το σύμπτωμα της ξηρότητας, αλλά προσπαθούμε να διορθώσουμε τον μηχανισμό που το προκαλεί, ώστε να πετύχουμε μια ουσιαστική και μακροχρόνια βελτίωση για τον ασθενή», υπογραμμίζει ο πρόεδρος της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας.
Τι πρέπει να προσέχουμε το καλοκαίρι
Κατά τους θερινούς μήνες, η αυξημένη θερμοκρασία και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες εντείνουν την εξάτμιση των δακρύων. Οι ειδικοί συστήνουν τη συστηματική χρήση των τεχνητών δακρύων, όπου αυτά έχουν συνταγογραφηθεί, καθώς και τη χρήση γυαλιών ηλίου, τα οποία προστατεύουν όχι μόνο από την ηλιακή ακτινοβολία αλλά και από παράγοντες που επιδεινώνουν την ξηροφθαλμία.
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπευτική προσέγγιση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών, υπενθυμίζοντας ότι η υγεία των ματιών δεν πρέπει ποτέ να θεωρείται δεδομένη.
ΑΠΕ ΜΠΕ