Οι ακραίες θερμοκρασίες στην Ευρώπη στρέφουν όλο και περισσότερους ταξιδιώτες προς τη δροσερή Σκωτία, ενισχύοντας το φαινόμενο των «coolcations».
Το καλοκαίρι του 2026 αναμένεται να μείνει έντονα χαραγμένο στη μνήμη εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρωπαίων, καθώς θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 38 βαθμούς Κελσίου σε πόλεις όπως η Βουδαπέστη και το Παρίσι δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ως μια νέα πραγματικότητα που μπορεί να διαρκεί για ημέρες και να επανέρχεται συχνά.
Οι παρατεταμένοι καύσωνες δεν ταλαιπωρούν μόνο τους κατοίκους των ευρωπαϊκών πόλεων, αλλά επηρεάζουν πλέον και τους τουρίστες, με τις υψηλές θερμοκρασίες να αρχίζουν να διαμορφώνουν τις επιλογές των ταξιδιωτών και να στρέφουν μέρος της ζήτησης προς βορειότερους και πιο δροσερούς προορισμούς.
Η Σκωτία κερδίζει έδαφος, ενώ οι κρατήσεις υποχωρούν στην Αγγλία
Τα τελευταία στοιχεία της VisitBritain, της εθνικής υπηρεσίας τουρισμού της Βρετανίας, αποτυπώνουν αυτή τη μετατόπιση. Οι κρατήσεις πτήσεων προς τα αεροδρόμια της Σκωτίας που πραγματοποιήθηκαν κατά τις έξι εβδομάδες έως τις 19 Ιουλίου, αυξήθηκαν κατά 15% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η επίδοση ξεχωρίζει ακόμη περισσότερο σε σύγκριση με την εικόνα στην υπόλοιπη Βρετανία. Οι κρατήσεις προς το Λονδίνο μειώθηκαν κατά 5%, προς την υπόλοιπη Αγγλία κατά 4%, ενώ στη βόρεια Αγγλία καταγράφηκε πτώση 3%.
Τα δεδομένα δεν αρκούν ακόμη για να αποδείξουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες είναι αυτές που στέλνουν τους ταξιδιώτες προς τον Βορρά. Οι τουριστικοί φορείς της Σκωτίας εμφανίζονται προσεκτικοί ως προς τη σύνδεση των δύο φαινομένων.
Η VisitScotland επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν προς το παρόν αρκετά στοιχεία ώστε η αυξημένη ζήτηση να αποδοθεί απευθείας στον καιρό. Παρ' όλα αυτά, ο οργανισμός έχει καταγράψει φέτος ισχυρό ενδιαφέρον από ευρωπαϊκές αγορές, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Ιταλία.
Τι είναι τα «coolcations» που κερδίζουν έδαφος
Η συγκεκριμένη τάση εντάσσεται σε ένα φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια απέκτησε ξεχωριστή ονομασία στην τουριστική βιομηχανία: τα «coolcations».
Πρόκειται, ουσιαστικά, για διακοπές σε προορισμούς που επιλέγονται συνειδητά λόγω των χαμηλότερων και πιο ήπιων θερμοκρασιών τους, σε μια προσπάθεια των ταξιδιωτών να αποφύγουν τους ακραίους καύσωνες.
Μελέτη που δημοσίευσε αυτό το καλοκαίρι η European Travel Commission, η οποία εκπροσωπεί τους εθνικούς τουριστικούς οργανισμούς της Ευρώπης και παρακολουθεί τις ταξιδιωτικές τάσεις στην ήπειρο, δείχνει ότι το κλίμα επηρεάζει ήδη σημαντικά τις επιλογές των Ευρωπαίων.
Συγκεκριμένα, το 76% των ερωτηθέντων δήλωσε πως οι κλιματικές συνθήκες επηρεάζουν με κάποιον τρόπο την ταξιδιωτική του συμπεριφορά.
Από όσους αλλάζουν τα σχέδια των διακοπών τους εξαιτίας του κλίματος, το 16% ανέφερε ότι αναζητεί ενεργά προορισμούς με ηπιότερες θερμοκρασίες, ενώ το 15% δήλωσε ότι αποφεύγει περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος ακραίας ζέστης ή ελέγχει την πρόγνωση του καιρού προτού προχωρήσει σε κράτηση.
Εκτόξευση στις αναζητήσεις για «απόδραση από τη ζέστη»
Η αλλαγή στη συμπεριφορά των ταξιδιωτών αποτυπώνεται και στις διαδικτυακές αναζητήσεις.
Ο τουριστικός όμιλος Awaze κατέγραψε άνοδο 420% μέσα σε μόλις τρεις μήνες στις αναζητήσεις για τον όρο «coolcations», ενώ οι αναζητήσεις που σχετίζονται με την «απόδραση από τη ζέστη» αυξήθηκαν κατά 300%.
Η Σκωτία αναδείχθηκε, παράλληλα, δημοφιλέστερος εγχώριος προορισμός διακοπών στη Βρετανία.
Δεν είναι, ωστόσο, η μόνη βόρεια ευρωπαϊκή χώρα που φαίνεται να επωφελείται από τη συγκεκριμένη τάση. Στοιχεία της Trivago έδειξαν σημαντική αύξηση στις κρατήσεις Βρετανών ταξιδιωτών προς τη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Δανία για το φετινό καλοκαίρι.
Οι 40 βαθμοί στη νότια Ευρώπη στρέφουν τους ταξιδιώτες βορειότερα
Την ίδια στιγμή, η νότια Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει παρατεταμένα διαστήματα ακραίας ζέστης.
Τον Ιούνιο, ιδιαίτερα ισχυροί καύσωνες έπληξαν περιοχές της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας, με τον υδράργυρο σε ορισμένα σημεία να πλησιάζει ή ακόμη και να ξεπερνά τους 40 βαθμούς Κελσίου. Οι υψηλές θερμοκρασίες συνεχίστηκαν και μέσα στον Αύγουστο.
Η Σκωτία, βέβαια, δεν μένει ανεπηρέαστη από την άνοδο της θερμοκρασίας. Φέτος έχει επίσης καταγράψει υψηλότερες από τις φυσιολογικές θερμοκρασίες, καθώς και περιόδους ξηρασίας και δασικών πυρκαγιών.
Η διαφορά, ωστόσο, παραμένει σημαντική. Κατά το πρώτο μισό του καλοκαιριού η μέση θερμοκρασία στη Σκωτία βρέθηκε περίπου 0,9 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα εποχικά φυσιολογικά επίπεδα. Στην Αγγλία η αντίστοιχη απόκλιση έφτασε περίπου τους 2,4 βαθμούς.
Ρεκόρ επισκεπτών στη Σκωτία
Η ανοδική πορεία του τουρισμού στη Σκωτία είχε αρχίσει ήδη πριν από τη φετινή αύξηση της ζήτησης. Το 2024, περίπου 4,37 εκατομμύρια τουρίστες από άλλες χώρες την επισκέφθηκαν, αριθμός αυξημένος κατά 9% σε σύγκριση με το 2023 και κατά 26% σε σχέση με το 2019.
Οι διεθνείς επισκέπτες δαπάνησαν σχεδόν 4 δισ. λίρες στη Σκωτία, ενισχύοντας σημαντικά την τοπική τουριστική οικονομία.
Οι Αμερικανοί αποτελούν τη σημαντικότερη αγορά
Η άνοδος της Σκωτίας ως προορισμού δεν εξηγείται μόνο από τις χαμηλότερες θερμοκρασίες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν με μεγάλη διαφορά τη σημαντικότερη διεθνή τουριστική αγορά για τη χώρα. Το 2024 οι Αμερικανοί πραγματοποίησαν περίπου 964.000 ταξίδια στη Σκωτία, αριθμός αυξημένος κατά 21% μέσα σε έναν χρόνο.
Οι συγκεκριμένοι επισκέπτες δαπάνησαν περίπου 1,44 δισ. λίρες, ποσό που αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το ένα τρίτο των συνολικών δαπανών των ξένων τουριστών στη χώρα την ίδια χρονιά.
Οι αεροπορικές συνδέσεις ενισχύονται επίσης. Φέτος, η American Airlines εγκαινίασε εποχική απευθείας πτήση μεταξύ του αεροδρομίου JFK της Νέας Υόρκης και του Εδιμβούργου.
Η United Airlines εκτελεί εκ νέου εποχιακό καθημερινό δρομολόγιο μεταξύ Newark και Γλασκώβης, ενώ η WestJet επανέφερε την απευθείας σύνδεση μεταξύ Γλασκώβης και Τορόντο.
«Outlander», «Harry Potter» και «Braveheart» φέρνουν τουρίστες
Σημαντικό ρόλο στην τουριστική επιτυχία της Σκωτίας παίζει και η εικόνα της χώρας μέσα από τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τη λογοτεχνία.
Σύμφωνα με τη VisitScotland, περίπου το 19% των επισκεπτών που διανυκτέρευσαν στη χώρα δήλωσε ότι η απόφασή του να ταξιδέψει εκεί επηρεάστηκε από ταινίες, τηλεοπτικές σειρές ή βιβλία.
Το «Outlander», οι ταινίες «Harry Potter» και το «Braveheart» συγκαταλέγονται στις παραγωγές που έχουν συνδεθεί περισσότερο με αυτό το είδος τουρισμού.
Ξεχωριστή μελέτη υπολόγισε ότι μόνο το 2023 περίπου 1,14 εκατ. τουρίστες ταξίδεψαν στη Σκωτία στο πλαίσιο διακοπών που συνδέονταν με περιεχόμενο το οποίο είχαν προηγουμένως δει στην οθόνη.
Οι δαπάνες τους κατά τη διάρκεια αυτών των ταξιδιών έφτασαν περίπου τις 787 εκατ. λίρες.
Το Εδιμβούργο μετρά τα οφέλη αλλά και το κόστος
Ένας από τους μεγαλύτερους ωφελημένους της τουριστικής έκρηξης είναι το Εδιμβούργο.
Το 2024 η πόλη κατέγραψε περισσότερες από 5 εκατομμύρια επισκέψεις με διανυκτέρευση, ενώ οι τουρίστες δαπάνησαν περίπου 2,57 δισ. λίρες.
Η αυξημένη τουριστική κίνηση, ωστόσο, συνοδεύεται πλέον και από μέτρα για τη διαχείρισή της. Τον Ιούλιο το Εδιμβούργο εισήγαγε τουριστικό τέλος που αντιστοιχεί στο 5% του κόστους της διαμονής.
Οι δημοτικές αρχές υπολογίζουν ότι το τέλος θα μπορούσε να αποφέρει έως και 50 εκατ. λίρες τον χρόνο.
Ο υπερτουρισμός γίνεται η επόμενη πρόκληση
Καθώς οι επισκέπτες αυξάνονται, αρχίζει παράλληλα να ανοίγει η συζήτηση για τα όρια της τουριστικής ανάπτυξης και εκτός Εδιμβούργου.
Τα Highlands, η νήσος Skye και άλλες αγροτικές περιοχές της Σκωτίας προσελκύουν όλο και περισσότερους ταξιδιώτες, χωρίς όμως οι τοπικές υποδομές να είναι πάντοτε σχεδιασμένες για να εξυπηρετούν τόσο μεγάλους αριθμούς επισκεπτών.
Δημοφιλή σημεία, όπως οι Fairy Pools στη νήσο Skye, αντιμετωπίζουν ήδη έντονο συνωστισμό σε συγκεκριμένες περιόδους του έτους.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στο Royal Mile του Εδιμβούργου, καθώς η αυξανόμενη δημοτικότητα της Σκωτίας δημιουργεί πλέον μια νέα πρόκληση: πώς θα αξιοποιήσει το τουριστικό κύμα χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά τις πόλεις, τα τοπία και τις υποδομές που την κάνουν τόσο ελκυστική.