Στις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές της περασμένης Τρίτης, ίσως κανείς δεν ηττήθηκε τόσο καθαρά όσο τα κέντρα δεδομένων της τεχνητής νοημοσύνης.
- Στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, οι πολίτες απέρριψαν μαζικά τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Στο χωριό Πέρι του Οχάιο, η σύγκρουση κορυφώθηκε γύρω από ένα προτεινόμενο κέντρο δεδομένων 930 στρεμμάτων στην καρδιά της κοινότητας.
- Οι κάτοικοι, με πρωτοβουλία του Τζον Νάισλι, συνέταξαν το «Μέτρο 16» και το ψήφισαν με 87%. Η ρύθμιση υποχρεώνει τις εταιρείες που λαμβάνουν φοροαπαλλαγές να καταθέτουν εγγυητική επιστολή, διασφαλίζοντας έτσι τις υποσχέσεις τους.
- Η οργή των πολιτών πυροδοτήθηκε από τις μυστικές διαβουλεύσεις μιας εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων με τοπικούς αξιωματούχους. Η δυσπιστία τους ενισχύθηκε από παλαιότερο σκάνδαλο διαφθοράς που είχε συγκλονίσει την πολιτεία, κάνοντάς τους καχύποπτους σε νέες συμφωνίες.
- Το δημοτικό συμβούλιο είχε ήδη απορρίψει την αίτηση φοροαπαλλαγής της εταιρείας. Πλέον, με το νέο μέτρο σε ισχύ, οποιαδήποτε μελλοντική πρόταση θα πρέπει να περιλαμβάνει έμπρακτες εγγυήσεις, δίνοντας στην κοινότητα τον πλήρη έλεγχο.
Το πρωί της Τετάρτης μετά τις εκλογές, ο Τζον Νάισλι έκανε το καθημερινό του δρομολόγιο με το σχολικό λεωφορείο στο Πέρι του Οχάιο, ένα μικρό χωριό λίγα χιλιόμετρα νότια της λίμνης Ίρι. Η διάθεσή του ήταν σχεδόν πανηγυρική. Οι μαθητές, καθώς ανέβαιναν, τον πείραζαν. Τον ρωτούσαν πότε θα κατεβάσει τις αφίσες, αφού, όπως του είπαν, «τους διέλυσες, φίλε». Αστειεύονταν, όπως κάνουν τα παιδιά με έναν μεγάλο που συμπαθούν, αλλά είχαν δίκιο. Ο Νάισλι μόλις είχε κερδίσει μια μάχη με διαφορά που ούτε ο ίδιος περίμενε.
Η τοπική εξέγερση κατά των κέντρων δεδομένων
Στις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές της περασμένης Τρίτης, ίσως κανείς δεν ηττήθηκε τόσο καθαρά όσο τα κέντρα δεδομένων, τα τεράστια κτίρια με τους διακομιστές που κινούν την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Περισσότερα από 40 τοπικά μέτρα που τα αφορούσαν μπήκαν στα ψηφοδέλτια σε όλη τη χώρα. Ο κλάδος έχασε σε όλα εκτός από ένα, συχνά με συντριπτικά ποσοστά. Ήταν η πιο ηχηρή ετυμηγορία των πολιτών μέχρι σήμερα για τις υποδομές της τεχνητής νοημοσύνης, μια εξέγερση πάνω από κομματικές γραμμές απέναντι σε έναν κλάδο που λειτουργεί με εξόφθαλμη αδιαφάνεια.
«Ελάτε ως συνεργάτες ή φύγετε»
Ακόμη και σε αυτό το σκηνικό, το Πέρι ξεχωρίζει. Επί σχεδόν έναν χρόνο, το χωριό των περίπου 1.400 κατοίκων ζει μια σκληρή σύγκρουση για ένα κέντρο δεδομένων περίπου 930 στρεμμάτων. Η έκταση αντιστοιχεί στο ένα έκτο της επιφάνειας του οικισμού και βρίσκεται στην καρδιά του. Οι περισσότερες ρυθμίσεις που εγκρίθηκαν αλλού απαγορεύουν ή περιορίζουν τέτοιες εγκαταστάσεις.
Το Μέτρο 16 του Πέρι κάνει κάτι πιο πρωτότυπο, ίσως και πιο ουσιαστικό: υποχρεώνει τα κέντρα δεδομένων να τηρούν όσα υπόσχονται. Όποια επιχείρηση λάβει φοροαπαλλαγή ή επιδότηση, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα, θα πρέπει να καταθέσει εγγυητική. Έτσι, ακόμη κι αν σκάσει η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης, το χωριό δεν θα μείνει με άδειες υποσχέσεις και ένα έρημο συγκρότημα.
Το μέτρο, που συνέταξαν ο Νάισλι και άλλοι κάτοικοι, πέρασε με 87%. Είχαν προηγηθεί μήνες αφισοκόλλησης, συλλογής υπογραφών και πρωτοφανώς θυελλωδών συνεδριάσεων στο δημαρχείο. «Είχα κόμπο στον λαιμό», είπε ο Νάισλι για τη στιγμή που έρχονταν τα αποτελέσματα, συγκινημένος ακόμη την επομένη. «Ήμουν αισιόδοξος ότι θα περάσει, αλλά όχι με τέτοια σαρωτική νίκη. Ποτέ δεν ήμουν πιο περήφανος για αυτόν τον τόπο».
Το Πέρι ξέρει καλά πώς μοιάζει μια καλή συμφωνία. Εδώ και μισό αιώνα, τη ζωή του σημαδεύουν οι πύργοι ψύξης του πυρηνικού σταθμού του. Όταν ο σταθμός άνοιξε τη δεκαετία του ‘80, έφερε εκατοντάδες καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας. Έφερε και τόσα φορολογικά έσοδα, ώστε τα σχολεία απέκτησαν ακόμη και πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων.
«Ήξερα παιδιά από το λύκειο που έπιασαν δουλειά στον σταθμό μόλις αποφοίτησαν και ήταν σαν να κέρδισαν το λαχείο», θυμάται ο Νάισλι, που μεγάλωσε στη διπλανή πόλη. Η εταιρεία, λέει, λειτούργησε από την αρχή ως συνεργάτης της κοινότητας. Πλήρωνε την αποκομιδή απορριμμάτων και εξασφάλιζε δωρεάν ρεύμα σε όσους ζούσαν δίπλα στον σταθμό.
Φέτος, ο διαχειριστής του σταθμού υπέγραψε συμφωνίες με τη Meta και το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας για μεγάλη επέκταση, που μπορεί να τον κάνει τον μεγαλύτερο της χώρας. Τον Απρίλιο εμφανίστηκε η Province Group, μια εταιρεία ανάπτυξης ακινήτων από μακριά, έχοντας ήδη κάνει μυστικές διαβουλεύσεις με τοπικούς αξιωματούχους. Οι κάτοικοι εξοργίστηκαν. «Σκεφτόμουν: Θεέ μου, μας περνάνε για ένα μάτσο χωριάτες», λέει ο Νάισλι.
Πριν από λίγους μήνες τον έφεραν στο δημοτικό συμβούλιο χάρη στη δράση του. Ο ίδιος, γύρω στα 65, είχε κάνει καριέρα στις επιχειρήσεις ως ειδικός στη διαχείριση εικόνας, πριν επιστρέψει στο βορειοανατολικό Οχάιο για να φροντίσει τη μητέρα του. Μύρισε αμέσως κακή συμφωνία. Αν ο σταθμός είχε φερθεί ως πραγματικός εταίρος, είπε, «αυτοί ήρθαν χωρίς καμία διάθεση συνεργασίας».
Το Πέρι είπε «ναι, αλλά με εγγύηση»
Η αρχική πρόταση προέβλεπε φοροαπαλλαγή 75% για τα πρώτα 15 χρόνια λειτουργίας. Σε αντάλλαγμα, η εταιρεία υποσχόταν πάνω από 320 εκατ. δολάρια σε φόρους μέσα σε τρεις δεκαετίες και εκατοντάδες θέσεις εργασίας. Όμως 15 χρόνια είναι πολύς καιρός αναμονής, και τα κέντρα δεδομένων δεν φημίζονται για μαζικές προσλήψεις.
Οι κάτοικοι του Οχάιο είχαν και άλλους λόγους να φοβούνται. Το 2019, ο σταθμός του Πέρι ήταν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και η πολιτεία ψήφισε τον νόμο HB 6. Ήταν ένα σωστικό πακέτο ύψους ενός δισεκατομμυρίου, που το πλήρωσαν οι καταναλωτές μέσω των λογαριασμών ρεύματος.
Ο νόμος αποδείχθηκε μέρος του μεγαλύτερου σκανδάλου δωροδοκίας στην ιστορία της πολιτείας, που έστειλε τον πρώην πρόεδρο της πολιτειακής Βουλής Λάρι Χάουσχολντερ στη φυλακή για είκοσι χρόνια. Πολλοί από τους ίδιους πολιτικούς έστρωσαν έκτοτε κόκκινο χαλί στα κέντρα δεδομένων. «Δεν έχουν καμία αξιοπιστία», λέει ο Νικ Όουενς, συνιδρυτής της οργάνωσης Conserve Ohio, που στήριξε δημοψηφίσματα σε δέκα κοινότητες.
Ο Όουενς, πρώην υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών, είχε γίνει πληροφοριοδότης του FBI στην υπόθεση. «Θα περίμενε κανείς ότι το σύστημα θα είχε μάθει να μην εξαγοράζεται από ειδικά συμφέροντα. Κι όμως, συμβαίνει ακόμη».
Το δημοτικό συμβούλιο είχε απορρίψει ήδη από τον Ιούλιο την αίτηση φοροαπαλλαγής της εταιρείας. Αν εκείνη ή κάποια άλλη ξαναδοκιμάσει, θα πρέπει πλέον να ασφαλίσει στην πράξη τις υποσχέσεις της. «Αυτός είναι ο κίνδυνος με τα κέντρα δεδομένων, ότι σε λίγα χρόνια μπορεί να μη χρειάζονται», λέει η Κάσια Ταρτσίνσκα, ερευνήτρια της οργάνωσης Good Jobs First, που μελετά τις κρατικές επιδοτήσεις.
«Είναι απολύτως δίκαιο να λες: αν θέλεις κάτι από εμάς, δώσε κάτι πίσω και εγγυήσου ότι θέλεις πραγματικά να είσαι εδώ». Οι πολίτες, προσθέτει, ξέρουν ότι οι εταιρείες συχνά έρχονται, υπόσχονται και δεν παραδίδουν τίποτα. Η Τζόρτζια και το Τέξας εφαρμόζουν ήδη παρόμοιες εγγυήσεις. «Οι κοινότητες θα ήταν πολύ πιο ανοιχτές αν έβλεπαν πραγματικά τα χρήματα να έρχονται», σημειώνει ο Σαμ Νέλσον, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Τολίντο.
Ο Νάισλι δέχεται ήδη τηλεφωνήματα από αιρετούς σε όλη τη χώρα που θέλουν να ακολουθήσουν το παράδειγμα. Και το Πέρι χρειάζεται χρήματα. Το νεότερο πυροσβεστικό του όχημα είναι δέκα ετών και τα ασθενοφόρα του πρέπει να αντικατασταθούν επειγόντως. Η μεγάλη έκταση στο κέντρο του χωριού κάποτε θα αξιοποιηθεί, όχι απαραίτητα για κέντρο δεδομένων.
Αν όμως γίνει, το χωριό έχει πλέον το πάνω χέρι. «Αν θέλετε να γίνουμε συνεργάτες, ελάτε ως συνεργάτες. Προσφέρετε κάτι στους ανθρώπους από την αρχή και πείτε τους πώς θα επενδύσετε στον τόπο τους, όχι πώς θα ωφεληθείτε εσείς», λέει. «Αλλιώς, φύγετε».