Ποιος είναι ο Γιούρι Κοσιούκ, ο οποίος ετοιμάζεται να γίνει ο νέος ισχυρός άνδρας στη μεγαλύτερη ιδιωτική πτηνοτροφική επιχείρηση της Ελλάδας.
- Ο Γιούρι Κοσιούκ, μετά από σπουδές τεχνολογίας τροφίμων και αρχική ενασχόληση με το εμπόριο, ίδρυσε το 1998 την MHP. Μετέτρεψε τη μικρή επιχείρηση σε έναν πλήρως καθετοποιημένο όμιλο πουλερικών, ο οποίος εισήχθη στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου.
- Η επιχειρηματική του πορεία συνδέθηκε με την πολιτική, αναλαμβάνοντας προσωρινά κυβερνητική θέση επί προεδρίας Ποροσένκο. Αυτή η σχέση τον βοήθησε να κυριαρχήσει στην εγχώρια αγορά, ελέγχοντας πάνω από το 50% της παραγωγής πουλερικών στην Ουκρανία.
- Η διεθνής επέκταση του ομίλου επιταχύνθηκε από το 2019 με εξαγορές σε Σλοβενία, Ισπανία και Ελλάδα (Νιτσιάκος). Η στρατηγική αυτή, ωστόσο, προκαλεί έντονες αντιδράσεις από Ευρωπαίους παραγωγούς που καταγγέλλουν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού.
- Παρά τις σοβαρές επιπτώσεις του πολέμου, όπως επιθέσεις σε εγκαταστάσεις και αποκλεισμούς, ο όμιλος ανέκαμψε οικονομικά και συνεχίζει την επέκτασή του. Στοχεύει πλέον σε νέες αγορές, όπως ο αραβικός κόσμος, διατηρώντας φιλόδοξους αναπτυξιακούς στόχους.
Ένας πρώην έμπορος φυσικού αερίου και σιτηρών από την κεντρική Ουκρανία ετοιμάζεται να γίνει ο νέος ισχυρός άνδρας στη μεγαλύτερη ιδιωτική πτηνοτροφική επιχείρηση της Ελλάδας. Ο Γιούρι Κοσιούκ, ιδρυτής και επικεφαλής του ομίλου MHP, βρέθηκε πρόσφατα στο στόχαστρο του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος τον κατηγόρησε δημόσια πως πλουτίζει χάρη στις εισαγωγές ουκρανικού κοτόπουλου που κατακλύζουν την ευρωπαϊκή αγορά.
Ο όμιλός του, με παραγωγή που ξεπερνά το μισό δισεκατομμύριο πτηνά τον χρόνο, κατάφερε να επεκταθεί σε ολόκληρη την ήπειρο ακόμη και εν μέσω πολέμου, με πιο πρόσφατο και πιο σημαντικό βήμα για την ελληνική αγορά την εξαγορά της Νιτσιάκος.
Το επιχειρηματικό ταξίδι της MHP
Ο Κοσιούκ γεννήθηκε το 1968 στην Κατερινόπιλ, μια μικρή πόλη της περιφέρειας Τσερκάσι, στην κεντρική Ουκρανία. Σπούδασε στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Τεχνολογιών Τροφίμων του Κιέβου, γνώσεις που αποδείχθηκαν καθοριστικές για τη μετέπειτα πορεία της επιχείρησής του.
Όπως πολλοί μεγιστάνες που αναδείχθηκαν μέσα από τα συντρίμμια της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, ξεκίνησε από το εμπόριο, πουλώντας αρχικά φυσικό αέριο και έπιπλα από το Τουρκμενιστάν και στη συνέχεια σιτηρά, πριν στραφεί το 1998 στην πτηνοτροφία, ξεκινώντας με μόλις 10 υπαλλήλους. Από εκείνη τη μικρή αφετηρία χτίστηκε μία από τις πρώτες πλήρως καθετοποιημένες επιχειρήσεις πουλερικών στην Ευρώπη, η οποία εισήχθη στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου το 2008.
Η πορεία του δεν περιορίστηκε ποτέ αυστηρά στις επιχειρήσεις. Τον Ιούλιο του 2014 παραιτήθηκε προσωρινά από την προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της MHP για να αναλάβει, κατόπιν διορισμού από τον τότε πρόεδρο της Ουκρανίας, Πέτρο Ποροσένκο, τη θέση του πρώτου αναπληρωτή προϊσταμένου της Προεδρικής Διοίκησης, με αρμοδιότητα τις προμήθειες και την εφοδιαστική των υπηρεσιών ασφαλείας. Λίγους μήνες αργότερα απομακρύνθηκε από τη θέση αυτή, διορίστηκε όμως αυθημερόν σύμβουλος του προέδρου και εν συνεχεία επέστρεψε στην ηγεσία της MHP.
Η στενή σχέση του με τον Ποροσένκο, γνωστό και ως «βασιλιά της σοκολάτας» στην Ουκρανία, θεωρείται πως βοήθησε τον Κοσιούκ να καθιερωθεί ως ο αντίστοιχος «βασιλιάς του κοτόπουλου» στη χώρα, με μερίδιο που ξεπερνά σήμερα το 50% της εγχώριας αγοράς. Καταλυτικό ρόλο στην ανάδειξη της εταιρείας έπαιξε και η συνεργασία της με τις αλυσίδες McDonald's και KFC για την τροφοδοσία των καταστημάτων τους στην Ουκρανία.
Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 λειτούργησε ως καταλύτης για τη διεθνή επέκταση της εταιρείας. Ο Κοσιούκ, ο οποίος αφιέρωσε τότε έξι μήνες βοηθώντας στον συντονισμό στρατιωτικών προμηθειών, αποφάσισε να διασπείρει τους επιχειρηματικούς κινδύνους πέρα από τα σύνορα της χώρας του. Το 2019 εξαγόρασε τη σλοβενική Perutnina Ptuj, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες πουλερικών στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ενώ παράλληλα ανέπτυξε δίκτυο λιανικής, αλυσίδα ταχυφαγείων και εξαγωγές προς 70 χώρες.
Ήδη από το 2018, όμως, είχαν αρχίσει να δημιουργούνται υποψίες στις Βρυξέλλες. Η MHP είχε καταφέρει τότε να παρακάμψει τις ποσοστώσεις εισαγωγής στηθιαίου κοτόπουλου, εξάγοντας «στήθη» που διατηρούσαν ένα μικρό κομμάτι φτερούγας, οστού και δέρματος προσαρτημένο, ένα τέχνασμα που η αγορά βάφτισε γρήγορα «κοπή Batman», λόγω της ομοιότητάς του με το λογότυπο του υπερήρωα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε τότε καταλήξει πως η πρακτική, αν και παρέκαμπτε ουσιαστικά τις ποσοστώσεις, δεν ήταν παράνομη, μια διατύπωση που, όπως σχολίασε αργότερα αξιωματούχος της Ε.Ε., αποτύπωνε με ακρίβεια τον τρόπο λειτουργίας της εταιρείας: τηρεί το γράμμα του ευρωπαϊκού δικαίου, όχι όμως πάντα το πνεύμα του.
«Εστιάζουμε στη διεθνή επέκταση»
Η διεθνής επέκταση της MHP απέκτησε νέα διάσταση το 2019, με την εξαγορά της σλοβενικής Perutnina Ptuj, η οποία διέθετε ήδη θυγατρικές σε Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη. Έκτοτε ο όμιλος ενσωμάτωσε τη δική του τεχνογνωσία στην εταιρεία και βελτίωσε την αποδοτικότητά της τόσο πολύ, ώστε τα κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων αυξήθηκαν 3,5 φορές, όπως έχει αναφέρει ο ίδιος ο Κοσιούκ σε συνέντευξή του στην ουκρανική έκδοση του Forbes.
Πέρυσι ακολούθησε η εξαγορά της ισπανικής UVESA, ενώ φέτος η MHP προχώρησε στην απόκτηση της Νιτσιάκος, της μεγαλύτερης ιδιωτικής εταιρείας πουλερικών στην Ελλάδα, μια κίνηση που πρακτικά ολοκληρώνει την παρουσία του ομίλου σε όλη τη Βαλκανική και ενισχύει σημαντικά τη θέση του στη Νότια Ευρώπη.
Σήμερα η MHP διαθέτει παραγωγικές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία, την Ισπανία και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς και θυγατρικές στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία, τη Μέση Ανατολή και αλλού, απασχολώντας πάνω από 39.000 εργαζομένους διεθνώς.
Σύμφωνα με στοιχεία του κλαδικού μέσου WattPoultry, πρόκειται πλέον για τον κορυφαίο παραγωγό πουλερικών σε ολόκληρη την Ευρώπη, με εξαγωγές πουλερικών, επεξεργασμένων προϊόντων κρέατος, δημητριακών, φυτικών ελαίων και βιομεθανίου σε περισσότερες από 80 χώρες.
Ο ίδιος ο Κοσιούκ δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να δεκαπλασιάσει ουσιαστικά το μέγεθος της επιχείρησής του, θέτοντας ως στόχο χρηματιστηριακή αξία άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα στην επόμενη δεκαετία.
«Εστιάζουμε στη διεθνή επέκταση. Σε δέκα χρόνια, το ουκρανικό τμήμα της επιχείρησής μας δεν θα αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 50%» δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι εξετάζει σοβαρά τον αραβικό κόσμο ως επόμενη μεγάλη αγορά, παράλληλα με τη συνέχιση της ευρωπαϊκής επέκτασης.
Η επέκταση αυτή, ωστόσο, δεν γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό από όλους στην Ευρώπη. Πολλοί Ευρωπαίοι κτηνοτρόφοι βλέπουν στην MHP έναν γίγαντα φθηνού κοτόπουλου, ενισχυμένο από τις εμπορικές παραχωρήσεις που έδωσε η Ε.Ε. στην Ουκρανία λόγω του πολέμου, καθώς και από δάνεια ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ που έλαβε από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
Ο επικεφαλής της πολωνικής ομοσπονδίας παραγωγών πουλερικών και αυγών, Πάβελ Ποντστάβκα, έχει χαρακτηρίσει την επέκταση της εταιρείας «την κύρια απειλή» για τους Πολωνούς παραγωγούς, τονίζοντας ότι «παίζουμε με εντελώς διαφορετικούς κανόνες», καθώς η παραγωγή της MHP ακολουθεί ουκρανικά και όχι ευρωπαϊκά πρότυπα, με τιμές που οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αδυνατούν να ανταγωνιστούν.
Η εταιρεία απαντά πως το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα προέρχεται αποκλειστικά από τη διοικητική αποδοτικότητα, τις επενδύσεις και την παραγωγικότητα, όχι από προνομιακή μεταχείριση.
Ο εκτελεστικός πρόεδρος της MHP, ο Αυστραλός John Rich, έχει απορρίψει τις επικρίσεις ως πολιτική εκμετάλλευση, υπενθυμίζοντας ότι όταν ο Μακρόν εξέφρασε τα παράπονά του το 2024, διαμαρτυρόμενοι αγρότες είχαν ήδη στήσει τρακτέρ έξω από τις Βερσαλλίες.
Ο πόλεμος δοκίμασε σκληρά τον όμιλο, φέρνοντάς τον αντιμέτωπο με αποκλεισμούς στη Μαύρη Θάλασσα, έλλειψη εργατικού δυναμικού λόγω επιστράτευσης και συνεχείς απειλές πυραυλικών και drone επιθέσεων, με μία εγκατάσταση παραγωγής να πλήττεται από επίθεση drone τύπου Shahed τον περασμένο Μάρτιο.
Παρά τις δυσκολίες, η εμπιστοσύνη των επενδυτών επανήλθε σταδιακά, με τον οίκο Fitch να αναβαθμίζει την πιστοληπτική διαβάθμιση της εταιρείας τον Φεβρουάριο, μετά την αναχρηματοδότηση χρέους ύψους 550 εκατομμυρίων δολαρίων, μέσω της πρώτης εταιρικής ομολογιακής έκδοσης στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής.
Τα έσοδα του ομίλου έφτασαν τα 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, με τις προβλέψεις να τα ανεβάζουν στα 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ μόλις ενσωματωθούν πλήρως οι πρόσφατες εξαγορές, ανάμεσά τους και της Νιτσιάκος.
Ο πόλεμος έχει αγγίξει προσωπικά και τους εργαζομένους της εταιρείας. Ο Ολεξάντρ Σουμλιάνσκι, οδηγός βαρέων οχημάτων στην MHP πριν από τον πόλεμο, τυφλώθηκε το 2023 από θραύσματα οβίδας άρματος μάχης και, μετά την αποκατάστασή του, επανεκπαιδεύτηκε από την εταιρεία ως μασέρ.
«Μετά την περίοδο αποκατάστασής μου, ήθελα πραγματικά κάτι που θα μου επέτρεπε να μιλάω με ανθρώπους», δήλωσε ο ίδιος.
Στη μεγαλύτερη εγκατάσταση της εταιρείας, στην περιφέρεια της Βίνιτσα, 1.500 εργαζόμενοι παράγουν περίπου 240 εκατομμύρια κοτόπουλα τον χρόνο, με τη διοίκηση να επιταχύνει την αυτοματοποίηση ώστε το συγκρότημα να παραμένει σχεδόν άδειο τις νύχτες, εξαιτίας των ρωσικών επιδρομών.
Η αντίθεση παραμένει έντονη σε αρκετά κράτη-μέλη
Η αντίθεση παραμένει έντονη σε αρκετά κράτη-μέλη. Πολωνία, Ουγγαρία και Σλοβακία διατηρούν απαγορεύσεις στις εισαγωγές ουκρανικού κοτόπουλου, παρά τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ενώ οι συνολικές εισαγωγές πουλερικών από την Ουκρανία προς την Ε.Ε. σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε τέσσερα χρόνια, από 103.000 τόνους το 2021 σε 200.000 τόνους πέρυσι.
Ο Rich υποστηρίζει πάντως πως οι ουκρανικές εξαγωγές ενισχύουν την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης και μειώνουν την εξάρτησή της από τη Βραζιλία, καθώς η ήπειρος θα χρειαστεί, κατά τις εκτιμήσεις του, 1,6 εκατομμύρια επιπλέον τόνους κοτόπουλου την επόμενη πενταετία.
«Η Ουκρανία είναι το ''κλειδί'' για την ευρωπαϊκή αυτάρκεια, όχι μόνο σε επίπεδο άμυνας αλλά και τροφίμων», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η ένταξη στην Ε.Ε. θα εξασφάλιζε στην MHP πρόσβαση σε γενναιόδωρες ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις, ωστόσο η ουκρανική ένταξη θεωρείται μάλλον απίθανη βραχυπρόθεσμα. Παρά ταύτα, ο Rich επιμένει: «Η MHP είναι μεγάλος υποστηρικτής του ευρωπαϊκού μοντέλου. Είμαστε μια ευρωπαϊκή εταιρεία».
Για την Ελλάδα, πάντως, το ερώτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό: με τη Νιτσιάκος να περνά υπό τον έλεγχο του Κοσιούκ, ο Ουκρανός επιχειρηματίας ετοιμάζεται να γίνει ένας από τους πιο ισχυρούς παίκτες στην εγχώρια αγορά κρέατος πουλερικών.