Η άρνηση του Βλαντίμιρ Πούτιν να κάνει πίσω στην Ουκρανία συνδέεται με το ένστικτο επιβίωσης που χαρακτηρίζει το ρωσικό καθεστώς.
- Ο ρωσικός στρατός, καθηλωμένος στην Ουκρανία, υφίσταται τεράστιες απώλειες. Αντιμέτωπος με το στρατηγικό αδιέξοδο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν, αντί να αναζητά διέξοδο, επιλέγει την περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης, αποκαλύπτοντας τη νοοτροπία του.
- Η Δύση εκφράζει έντονη ανησυχία για τις επόμενες κινήσεις της Μόσχας, με αφορμή ρωσικά σχέδια δολιοφθοράς και επιθετικές ενέργειες. Παράλληλα, ο Πούτιν απειλεί ανοιχτά την Ουκρανία με σοβαρά αντίποινα για τις επιθέσεις της.
- Πηγές από το Κρεμλίνο επιβεβαιώνουν την απόφαση για κλιμάκωση, παρότι η ρωσική κοινωνία και η ελίτ εκφράζουν αυξανόμενη δυσαρέσκεια. Η παραμονή του Πούτιν στην εξουσία συνδέεται άμεσα με την αποφυγή της ήττας.
- Η Ρωσία αντιμετωπίζει οξεία κρίση ανθρώπινου δυναμικού, χάνοντας περισσότερους στρατιώτες από όσους στρατολογεί. Για να κλιμακώσει, εντείνει τον υβριδικό πόλεμο και προετοιμάζει αποστολή εκατοντάδων χιλιάδων ανδρών στο μέτωπο χωρίς επίσημη επιστράτευση.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του The Economist, ο Ρώσος ηγέτης, βλέποντας τον πόλεμο να οδηγείται σε στρατηγικό αδιέξοδο, προετοιμάζεται πλέον να κλιμακώσει περαιτέρω τη σύγκρουση.
Η «τροφική αλυσίδα» του Πούτιν
Η αντίληψή του για την ισχύ φάνηκε χαρακτηριστικά σε συνάντηση με φοιτητές στη Μόσχα στις 29 Αυγούστου, όταν υποστήριξε ότι οι όρκες τρώνε πολικές αρκούδες, χρησιμοποιώντας το παράδειγμα για να εξηγήσει την «τροφική αλυσίδα» και να δικαιολογήσει τον πόλεμο.
Ο ισχυρισμός είναι επιστημονικά λανθασμένος, όμως, σύμφωνα με το The Economist, αποκαλύπτει τη νοοτροπία ενός ηγέτη που βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα ολοένα βαθύτερο αδιέξοδο.
Ο ρωσικός στρατός παραμένει σε μεγάλο βαθμό καθηλωμένος και υφίσταται δεκάδες χιλιάδες απώλειες κάθε μήνα, ενώ τα ουκρανικά drones προκαλούν σημαντικές ζημιές σε ρωσικές υποδομές. Ο Πούτιν, αντί να αναζητήσει διέξοδο, φαίνεται να επιλέγει την κλιμάκωση.
Αυξάνεται η ανησυχία στη Δύση
Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών ανησυχούν ολοένα περισσότερο για τις επόμενες κινήσεις της Μόσχας.
O Economist επικαλείται ως ενδεικτικά γεγονότα την απροσδόκητη επίσκεψη του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα στις 25 Αυγούστου, το αίτημα της Φινλανδίας προς τη Σουηδία για στρατιωτική συνδρομή στην επιτήρηση των συνόρων, την καταστροφή από τη Ρουμανία ρωσικού ναυτικού drone που στόχευε εγκατάσταση γεώτρησης, αλλά και την αποκάλυψη φερόμενων ρωσικών σχεδίων δολιοφθοράς στη Γερμανία και τη Σλοβακία.
Την ίδια ώρα, ο Πούτιν έχει πλέον μιλήσει ανοιχτά για τις ουκρανικές επιθέσεις με drones εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων και κέντρων logistics, μεταξύ άλλων και αποθηκών της Wildberries.
Σε ομιλία του στις 22 Αυγούστου, κατηγόρησε την Ουκρανία ότι άνοιξε το «Κουτί της Πανδώρας» και προειδοποίησε για σοβαρά αντίποινα.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα είχε απορρίψει κάθε ενδεχόμενο ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, δηλώνοντας ότι η «στρατιωτική επιχείρηση» θα κινηθεί «μόνο προς τα εμπρός».
«Η απόφαση είναι η κλιμάκωση»
Πηγές κοντά στο Κρεμλίνο που επικαλείται o Economist αναφέρουν ότι, μετά από εβδομάδες διαβουλεύσεων, ο Πούτιν φαίνεται να έχει πλέον επιλέξει οριστικά την κλιμάκωση.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ανοχή της ρωσικής κοινωνίας στον πόλεμο μειώνεται. Σύμφωνα με ανεξάρτητη δημοσκόπηση του Levada Center, το 57% των Ρώσων χαρακτηρίζει την κατάσταση «τεταμένη», επικαλούμενο τις αυξανόμενες απώλειες, τον φόβο νέας επιστράτευσης και την έλλειψη προοπτικής.
Ακόμη πιο απαισιόδοξο είναι το κλίμα στη ρωσική ελίτ. Σύμφωνα με πηγές του περιοδικού, ενισχύεται η άποψη ότι ο σχεδόν πενταετής πόλεμος αποτελεί αποτυχία, ανεξάρτητα από την τελική έκβασή του.
«Θα με κρεμάσουν»
Παρά ταύτα, η λογική του καθεστώτος δεν επιτρέπει στον Πούτιν να εμφανιστεί αδύναμος.
Μια αποτυχία ακόμη και στην επίτευξη του ελάχιστου στόχου, δηλαδή της κατάληψης ολόκληρου του Ντονμπάς, θα μπορούσε να απειλήσει ακόμη και τη φυσική του ασφάλεια.
«Θα με κρεμάσουν», φέρεται να είχε πει σε στενούς συνεργάτες του νωρίτερα στον πόλεμο, σύμφωνα με τον Economist.
Νέα επιστράτευση χωρίς... επιστράτευση
Το ακριβές μέγεθος της επόμενης κλιμάκωσης παραμένει άγνωστο. Ο Economist εκτιμά, πάντως, ότι η Ρωσία πιθανότατα θα εντείνει τον υβριδικό πόλεμο και τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς εναντίον ευρωπαϊκών οδών ανεφοδιασμού της Ουκρανίας.
Στο μέτωπο, ρωσικές πηγές υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν είναι έτοιμος να στείλει ακόμη 300.000 έως 400.000 άνδρες.
Αντί για μια νέα, ιδιαίτερα αντιδημοφιλή γενική επιστράτευση, το Κρεμλίνο αναμένεται να στηριχθεί σε πιέσεις των περιφερειακών κυβερνήσεων για την κάλυψη των αναγκών του στρατού.
Η κρίση ανθρώπινου δυναμικού
Η Ρωσία αντιμετωπίζει, πάντως, σοβαρό πρόβλημα με το ανθρώπινο δυναμικό της. Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Μόσχα χάνει περίπου 6.000 περισσότερους στρατιώτες τον μήνα από όσους καταφέρνει να στρατολογεί.
Παρότι στρατολογεί περίπου 1.000 άτομα την ημέρα, δεν καταφέρνει να καλύψει τις απώλειες στο πεδίο της μάχης.
Η πίεση αυτή οδηγεί τις ρωσικές δυνάμεις στην εντατικοποίηση των επιθέσεων μεγάλης εμβέλειας με πυραύλους, με τον άμαχο πληθυσμό της Ουκρανίας να παραμένει μεταξύ των βασικών στόχων.
Για τον Πούτιν, επομένως, η συνέχιση του πολέμου φαίνεται να μην είναι πλέον μόνο θέμα στρατηγικής. Είναι και ζήτημα επιβίωσης του ίδιου του καθεστώτος. Και αυτό, όπως προειδοποιεί το The Economist, κάνει την επόμενη φάση της σύγκρουσης ακόμη πιο επικίνδυνη.