Οι συγγραφείς ενός νέου βιβλίου επιχειρούν περιγράψουν τη σχέση ενός εκ των πιο βίαιων ναζιστών με τη δημιουργία του πρώτου ναρκοκράτους στον κόσμο.
- Η συμμαχία μεταξύ του ναζί εγκληματία Κλάους Μπάρμπι και του «βασιλιά της κοκαΐνης» Ρομπέρτο Σουάρες θεμελίωσε το πρώτο ναρκοκράτος. Ο Μπάρμπι ζήτησε 5 εκατ. δολάρια για τη χρηματοδότηση του πραξικοπήματος του 1980 με πρόσχημα τον κομμουνιστικό κίνδυνο.
- Μετά το πραξικόπημα, η βιομηχανία κοκαΐνης διείσδυσε βαθιά στη δικτατορία, με την παραγωγή να εκτοξεύεται. Ο Μπάρμπι αντάμειψε τον Σουάρες δημιουργώντας μια παραστρατιωτική δύναμη ασφαλείας από νεοναζί, τους «Αρραβωνιαστικούς του Θανάτου».
- Ο Σουάρες μεταμόρφωσε την αγορά, αντιμετωπίζοντας το εμπόριο ναρκωτικών με επιχειρηματική λογική. Ανέβασε τις τιμές για τους Κολομβιανούς και εξασφάλισε στον Πάμπλο Εσκομπάρ σταθερή προμήθεια πρώτης ύλης, εδραιώνοντας τη συνεργασία τους.
- Παρά το σκοτεινό παρελθόν του Μπάρμπι ως αρχηγού της Γκεστάπο, οι ΗΠΑ γνώριζαν τη δράση του. Ανοιχτό παραμένει το ερώτημα για τη συνενοχή τους, με την οικογένεια Σουάρες να υποστηρίζει δεσμούς με το σκάνδαλο Ιράν-Κόντρα.
Η Κοτσαμπάμπα, πόλη μέσα στις κοιλάδες της Βολιβίας, σπάνια έχει βρει θέση στη διεθνή λαϊκή κουλτούρα. Η μοναδική ίσως εξαίρεση είναι η ταινία Scarface του 1983, όταν ο Κουβανός μετανάστης Τόνι Μοντάνα, στον ρόλο του οποίου έπαιξε ο Αλ Πατσίνο, ταξιδεύει στη Βολιβία για να κλείσει συμφωνία διακίνησης με έναν τοπικό βαρόνο των ναρκωτικών, τον Αλεχάντρο Σόσα.
«Ο Ναρκέμπορος και ο Ναζί»
Στη σκηνή αυτή παρευρίσκονται ο υπουργός Εσωτερικών της χώρας και ένας συνταγματάρχης του στρατού, οι οποίοι παρακολουθούν στην τηλεόραση υπαινιγμούς για δεσμούς ανάμεσα στη στρατιωτική κυβέρνηση και τα καρτέλ. «Η παραλληλία είναι τόσο προφανής όσο και συγκλονιστική» γράφουν οι δημοσιογράφοι Κρίστιαν Μπέργκμαν και Ντέιβιντ Λόπεζ στο καινούργιο βιβλίο τους «Ο Ναρκέμπορος και ο Ναζί», χαρακτηρίζοντάς την «προφητεία», καθώς τότε οι ΗΠΑ βίωναν έξαρση στην κατανάλωση κοκαΐνης, με τη Βολιβία να είναι βασικός προμηθευτής.
Το βιβλίο αναφέρει ότι ο Ρομπέρτο Σουάρες, το πρόσωπο στο οποίο βασίστηκε ο χαρακτήρας του βολιβιανού βαρόνου στην ταινία, αστειευόταν κάποτε ότι θα μηνύσει την παραγωγή για δικαιώματα χρήσης της εικόνας του. «Ποιος σας είπε ότι ο Τόνι Μοντάνα είναι Κουβανός και ζει στο Μαϊάμι; Εδώ όλοι ξέρουμε ότι είναι από την επαρχία και κάθεται δίπλα μου» έλεγε ειρωνικά όταν είδε την ταινία παρέα με τον άνθρωπο με τον οποίο έχτισε τη διεθνή αγορά κοκαΐνης, τον Πάμπλο Εσκομπάρ. Εκείνη την εποχή απολάμβαναν οικονομική ευημερία, καθώς η Βολιβία είχε για πρώτη φορά ξεπεράσει το Περού στην παραγωγή κόκας.
Το πρώτο ναρκοκράτος στον κόσμο
Τη χρονιά που έκανε πρεμιέρα η ταινία, το 1983, απελάθηκε στη Γαλλία, με κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου, ο κύριος πολιτικός σύμμαχος του Σουάρες μέσα στη βολιβιανή στρατιωτική κυβέρνηση: ο Κλάους Μπάρμπι ή «Χασάπης της Λυών».
Το βιβλίο βασίζεται σε αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της CIA και της Μοσάντ, καθώς και σε σχεδόν εκατό μαρτυρίες, για να αποκαλύψει πώς, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Μπάρμπι, πρώην επικεφαλής της Γκεστάπο που είχε μετατραπεί σε συνταγματάρχη του βολιβιανού στρατού, προστάτευε, συνόδευε και συνεργαζόταν επιχειρηματικά με τον Σουάρες, γνωστό ως «βασιλιά της κοκαΐνης».
Ο Λόπεζ χαρακτηρίζει αυτή τη συμμαχία γενεσιουργό αιτία του πρώτου ναρκοκράτους στον κόσμο. «Η ιδέα μιας σύγχρονης κρατικής δομής που λειτουργεί για να αποκομίσει οικονομικό κέρδος από τη διακίνηση ναρκωτικών δεν είχε ξαναϋπάρξει» δηλώνει στην Εl Pais.
Η απαρχή αυτής της απίθανης συμμαχίας εντοπίζεται σε ένα δείπνο του 1979 με στρατιωτικούς αξιωματούχους παρόντες. Ο Μπάρμπι ζήτησε τότε από τον Σουάρες πέντε εκατομμύρια δολάρια για να χρηματοδοτήσει το πραξικόπημα που θα πραγματοποιούνταν έναν χρόνο αργότερα υπό τον Λουίς Γκαρσία Μέσα, με πρόσχημα την αντιμετώπιση ενός φερόμενου κομμουνιστικού κινδύνου, κοινού εχθρού και για τους δύο. Ο Γερμανός ανταπέδωσε αργότερα παραχωρώντας στον Σουάρες μια ειδική παραστρατιωτική δύναμη ασφαλείας, αποτελούμενη από ξένους νεοναζί, τους «Αρραβωνιαστικούς του Θανάτου».
Πώς η κοκαΐνη διείσδυσε στον στρατό και την πολιτική εξουσία
Η βιομηχανία κοκαΐνης διείσδυσε βαθιά στη δικτατορία του Γκαρσία Μέσα, στις ένοπλες δυνάμεις και στον πολιτικό μηχανισμό της χώρας. Έγγραφο των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών εκτιμά ότι η αξία του εμπορίου κοκαΐνης ξεπέρασε το 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια το 1980. Η παραγωγή φύλλων κόκας στη Βολιβία εκτοξεύθηκε από λίγο πάνω από 17.000 τόνους το 1979 σε περισσότερους από 141.000 τόνους το 1985.
Μεγάλο μέρος αυτής της ραγδαίας ανάπτυξης, σύμφωνα με τον Μπέργκμαν, οφείλεται στον Σουάρες, τον εύπορο κτηνοτρόφο που μετατράπηκε σε αρχιτέκτονα των μαζικών εξαγωγών κοκαΐνης. «Όταν μπήκε στο εμπόριο ναρκωτικών ήταν ήδη συνηθισμένος να διαπραγματεύεται μεγάλες ποσότητες, με άλλα κτήματα και εξάγοντας βοοειδή στη Βραζιλία. Αντιμετώπισε μια παράνομη επιχείρηση όπως κάθε άλλη που ήδη διηύθυνε».
Πριν την εμφάνιση του «βασιλιά της κοκαΐνης», η Βολιβία διέθετε μόνο μικρούς παραγωγούς φύλλων κόκας που πουλούσαν σε Κολομβιανούς διακινητές σε εξευτελιστικές τιμές, όπως εξηγεί ο Λόπεζ. «Με τον Σουάρες έλεγξαν και ανέβασαν τις τιμές, κάτι που άλλαξε εντελώς την αγορά στη Βολιβία». Η οικογένεια του διακινητή αποτέλεσε μία από τις πολυτιμότερες πηγές των δημοσιογράφων για να κατανοήσουν από πρώτο χέρι την άνοδο της επιχείρησης και την προσωπικότητα του δημιουργού της.
Το βιβλίο περιγράφει τον Σουάρες ως επιδέξιο κτηνοτρόφο, διαμορφωμένο από το σκληρό περιβάλλον της ζούγκλας όπου μεγάλωσε, στην αμαζόνια περιοχή Μπένι. «Μεγάλωσε βλέποντας τον θάνατο ως κάτι φυσικό και αναπόφευκτο. Από εκείνα τα ζώα έμαθε ότι αυτό που μετρούσε ήταν η επιβίωση» αναφέρει το κείμενο.
Περιγράφει επίσης τη σχέση του με τον Εσκομπάρ, φιλία που αποτυπωνόταν στα γενέθλια πάρτι του Σουάρες, όπου παρευρισκόταν ο ηγέτης του καρτέλ του Μεδεγίν. «Στον Σουάρες ο Εσκομπάρ βρήκε έναν σοβαρό επιχειρηματία που εγγυόταν σταθερή προμήθεια πάστας βάσης για την παρασκευή κοκαΐνης» εξηγεί ο Λόπεζ.
Ο «Χασάπης της Λυών»
Ο Μπάρμπι είχε διορισθεί το 1942 επικεφαλής της Γκεστάπο στη Λυών, κέντρο της γαλλικής αντίστασης κατά της κατοχής. Το πιο σκοτεινό του κεφάλαιο ήρθε το 1944, όταν διέταξε την απέλαση στο Άουσβιτς 44 εβραιόπουλων και επτά δασκάλων που κρύβονταν σε καθολικό οικοτροφείο στο Ιζιέ, οι οποίοι στη συνέχεια εξοντώθηκαν στους θαλάμους αερίων. «Ένας από τους χειρότερους εγκληματίες του ναζιστικού καθεστώτος» τον χαρακτηρίζει ο ιστορικός Σερζ Κλάρσφελντ.
Οι συγγραφείς δεν ισχυρίζονται ότι είναι οι πρώτοι που αποκαλύπτουν πως στρατιωτικές κυβερνήσεις προστάτευαν ναζί εγκληματίες πολέμου. Επιχειρούν όμως να συνδέσουν τα στοιχεία και να περιγράψουν τη σχέση ενός εκ των πιο βίαιων εθνικοσοσιαλιστών με τη δημιουργία του πρώτου ναρκοκράτους, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό ένα ερώτημα ως υπόθεση εργασίας.
«Οι ΗΠΑ γνώριζαν τι συνέβαινε στη Βολιβία, όμως δεν είναι σαφές, και δεν μπορέσαμε να το αποδείξουμε, σε ποιο βαθμό ήταν συνένοχες στη διακίνηση ναρκωτικών» λέει ο Λόπεζ. Η οικογένεια Σουάρες υποστηρίζει ότι ο ίδιος ήταν κοντά με τον Όλιβερ Νορθ, πρώην αξιωματικό των πεζοναυτών και μέλος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, ο οποίος χρηματοδότησε αντικομμουνιστές αντάρτες στη Νικαράγουα στο πλαίσιο του σκανδάλου Ιράν-Κόντρα. «Πιστεύουμε ότι η Βολιβία θα ήταν η δοκιμαστική πρόβα για εκείνο το σκάνδαλο».