Το ερώτημα δεν είναι καινούργιο, ούτε προϊόν διαδικτυακής φημολογίας. Απασχόλησε ακαδημαϊκά περιοδικά ήδη από τη δεκαετία του 1930.
- Η θεωρία της ελληνικής προέλευσης του «OK» από τη φράση «όλα καλά» εμφανίστηκε σε βιβλίο του 1913. Η ιδέα εξετάστηκε σε ακαδημαϊκά περιοδικά τις επόμενες δεκαετίες, χωρίς όμως να υπάρξει οριστικό συμπέρασμα για την εγκυρότητά της.
- Η επικρατέστερη επιστημονική εξήγηση, που αποδείχθηκε τη δεκαετία του 1960, είναι ότι το «OK» προήλθε από την ηθελημένα λανθασμένη γραφή «oll korrect». Η λέξη πρωτοεμφανίστηκε στον αμερικανικό Τύπο της Βοστώνης το 1839.
- Η λέξη εδραιώθηκε στην καθημερινότητα το 1840, όταν οι υποστηρικτές του υποψήφιου προέδρου Martin Van Buren, με το παρατσούκλι «Old Kinderhook», τη χρησιμοποίησαν ως πολιτικό σύνθημα, συνδυάζοντας την εκλογική καμπάνια με την κωμική συντομογραφία.
- Υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές θεωρίες, όπως η ινδιάνικη «okeh». Η γλωσσολογική κοινότητα θεωρεί πως καμία, ούτε η ελληνική, δεν έχει επαρκή τεκμηρίωση, παρότι η ελληνική επιρροή στην αγγλική παραμένει τεράστια σε άλλους τομείς.
Είναι μια θεωρία που επιστρέφει κάθε τόσο στο προσκήνιο και μοιάζει με αστείο που κρύβει μια σοβαρή ερώτηση: μήπως η πιο διαδεδομένη λέξη στον πλανήτη, το «OK», είναι στην πραγματικότητα ελληνική;
Γιατί, αν δεν το έχετε καταλάβει, η λέξη που χρησιμοποιείται σε κάθε γλώσσα του κόσμου, από κινέζικα ρεπορτάζ μέχρι διαφημίσεις στη Νιγηρία, φέρεται να κρύβει μέσα της τη φράση «όλα καλά». Το ερώτημα δεν είναι καινούργιο, ούτε προϊόν διαδικτυακής φημολογίας. Απασχόλησε ακαδημαϊκά περιοδικά ήδη από τη δεκαετία του 1930, χωρίς ποτέ να λυθεί οριστικά.
Η αφετηρία της θεωρίας
Η αφετηρία της θεωρίας εντοπίζεται σε ένα βιβλίο του 1913 με τίτλο «Όταν Ήμουν Αγόρι στην Ελλάδα», γραμμένο από τον Έλληνα μετανάστη Γεώργιο Δημητρίου. Στον πρόλογο του βιβλίου, ο συγγραφέας περιγράφει πώς ένα ελληνόπουλο, αφού διάβασε το τελικό χειρόγραφο, το χαρακτήρισε «όλα καλά». Ο Δημητρίου πήγε ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι τα αρχικά της φράσης χρησιμοποιούνταν ανέκαθεν από Έλληνες δασκάλους για να βαθμολογούν θετικά τις εργασίες των μαθητών τους, «κι εμείς που γράφουμε OK για να δηλώσουμε ακρίβεια αγνοούμε ότι πρόκειται στην πραγματικότητα για κάτι που μας έρχεται από την κλασική περίοδο».
Η ιδέα δεν έμεινε στα όρια ενός βιβλίου. Το 1933, ο ακαδημαϊκός Robert C. McClelland την παρουσίασε σε άρθρο του στο περιοδικό «The Classical Journal», χωρίς ωστόσο να την υιοθετεί άκριτα. «Δεν επαλήθευσα την αυθεντικότητα του ισχυρισμού», σημείωσε τότε ο ίδιος, αφήνοντας το ζήτημα ανοιχτό.
Σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, τον Απρίλιο του 1942, η ελληνική εκδοχή επανήλθε στο επιστημονικό περιοδικό «American Speech», μέσα από άρθρο του γλωσσολόγου Robert Weber, ο οποίος κατέγραψε τη θεωρία δίπλα σε πολλές άλλες, χωρίς κανείς από τους δύο ερευνητές να καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα.
Η επιστημονική κοινότητα, ωστόσο, φαίνεται να έχει καταλήξει αλλού. Ο γλωσσολόγος Allen Walker Read, ο οποίος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της καριέρας του στην ετυμολογία του «OK», απέδειξε τη δεκαετία του 1960 ότι η λέξη εμφανίστηκε γύρω στο 1839 στη Βοστώνη, μέσα σε μια εφήμερη μόδα αστείων εσκεμμένων ορθογραφικών λαθών που είχε κυριεύσει τον αμερικανικό Τύπο της εποχής.
Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, που σήμερα αποδέχονται τα περισσότερα έγκυρα λεξικά, το «OK» ήταν αρχικά συντομογραφία της αστειευόμενης παραφθοράς «oll korrect» αντί για το ορθό «all correct». Η εφημερίδα της εποχής «Boston Morning Post» αναφέρεται συχνά ως το σημείο εκκίνησης αυτής της εκδοχής.
Λίγο αργότερα, η λέξη απέκτησε και πολιτική διάσταση. Το 1840, οι υποστηρικτές του υποψήφιου προέδρου Martin Van Buren στρατεύτηκαν πίσω από το σύνθημα «Ψηφίστε OK», αξιοποιώντας το προσωνύμιο «Old Kinderhook» που είχε ο πολιτικός από τη γενέτειρά του στη Νέα Υόρκη. Ο συνδυασμός των δύο ιστοριών, της κωμικής παραφθοράς και του εκλογικού σλόγκαν, φαίνεται πως εδραίωσε τη λέξη στην καθημερινή αμερικανική γλώσσα και από εκεί τη διοχέτευσε σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η μακρά λίστα των εναλλακτικών θεωριών
Στη μακρά λίστα των εναλλακτικών θεωριών περιλαμβάνονται ακόμη η λέξη «okeh» των ιθαγενών Τσόκτο, που σημαίνει «έτσι είναι», η δυτικοαφρικανική φράση «o ke» της γλώσσας Mandinka, ακόμη και σκωτσέζικες ή γερμανικές εκδοχές που συνδέονται με στρατιωτικούς όρους.
Ο βρετανός γλωσσολόγος Michael Quinion, γνωστός για την έρευνά του γύρω από την προέλευση λέξεων, έχει επισημάνει ότι καμία από αυτές τις θεωρίες, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής, δεν φαίνεται πειστική με βάση τα γλωσσολογικά και ιστορικά στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα.
Παρά την επιφυλακτικότητα των ειδικών απέναντι στη συγκεκριμένη εκδοχή, η ελληνική επιρροή στην αγγλική γλώσσα παραμένει αδιαμφισβήτητη σε άλλα επίπεδα. Εκτιμάται ότι πάνω από εξήντα τοις εκατό των αγγλικών λέξεων έχουν ελληνικές ή λατινικές ρίζες, ποσοστό που ανεβαίνει έως και στο ενενήντα τοις εκατό στο λεξιλόγιο της επιστήμης και της τεχνολογίας. Πάνω από εκατόν πενήντα χιλιάδες αγγλικές λέξεις θεωρείται ότι έχουν δανειστεί απευθείας από τα ελληνικά.
Πάντως, το αστείο που επαναλαμβάνει ο χαρακτήρας του έλληνα πάτερ-φαμίλια Γκας στην ταινία «Γάμος Α λα Ελληνικά», ότι δηλαδή κάθε αγγλική λέξη έχει ελληνική καταγωγή, δεν είναι εντελώς αβάσιμο, ακόμη κι αν το «OK» τελικά δεν φαίνεται να ανήκει σε αυτή την κατηγορία...