Μια ομάδα ειδικών επιβεβαίωσε ότι ένα σύνολο πανοπλίας που είχε βρεθεί σε τάφο στο οροπέδιο του Θιβέτ δεν ήταν απλώς μεταλλικά θραύσματα, αλλά χρυσός.
Στην κινεζική ιστοριογραφία της δυναστείας των Τανγκ υπήρχε για αιώνες μια επίμονη εικόνα: η ελίτ των πολεμιστών και οι ηγεμόνες να φορούν «χρυσή πανοπλία» στη μάχη, όχι ως μεταφορά για το κύρος τους αλλά ως πραγματικό, επιχρυσωμένο θώρακα που άστραφτε στον ήλιο. Η εικόνα αυτή ζούσε σε στίχους, σε αφηγήσεις και σε καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις, όμως για την αρχαιολογία παρέμενε περισσότερο ποίηση παρά τεκμήριο. Αυτό αλλάζει τώρα, καθώς μια ομάδα ειδικών στην Κίνα επιβεβαίωσε ότι ένα σύνολο πανοπλίας που είχε βρεθεί σε τάφο στο οροπέδιο του Θιβέτ δεν ήταν απλώς μεταλλικά θραύσματα, αλλά χρυσός: ένα πραγματικό, σπάνιο παράδειγμα επιχρυσωμένης πανοπλίας, συνδεδεμένο με βασιλιά του βασιλείου των Tuyuhun.
Υπολείμματα μιας πανοπλίας, ηλικίας 1.200 ετών
Το εύρημα προέρχεται από έναν τάφο στην επαρχία Qinghai, στο Xuewei No. 1 Tomb, στην περιοχή Dulan, όπου αρχαιολόγοι εντόπισαν το 2018 υπολείμματα μιας πανοπλίας, ηλικίας περίπου 1.200 ετών.
Στην αρχή, κανείς δεν ήταν βέβαιος τι ακριβώς είχαν μπροστά τους. Τα θραύσματα έμοιαζαν με μπρούτζινες πλάκες -πολλές ήταν ορθογώνιες, με ημικυκλικό τελείωμα στο κάτω μέρος-, ενώ η κατάσταση διατήρησης ήταν προβληματική: αρκετά κομμάτια ήταν εξαιρετικά εύθραυστα στην αφή, άλλα έλειπαν, πιθανότατα λόγω παλαιότερης λεηλασίας του τάφου. Για χρόνια, η ομάδα χρειάστηκε να δουλέψει με το υλικό σαν να επρόκειτο για ένα τρισδιάστατο παζλ όπου λείπουν κρίσιμα κομμάτια και οι σωζόμενες επιφάνειες κινδυνεύουν να διαλυθούν σε σκόνη.
Καθώς προχωρούσε η συντήρηση, η αρχική υπόθεση άρχισε να κλονίζεται. Η επιμονή στην παρατήρηση και η λεπτομερής επεξεργασία των πλακών αποκάλυψαν ότι το μέταλλο δεν ήταν μπρούτζος. Το αντικείμενο που για χρόνια αντιμετωπιζόταν ως ένα δύσκολο αλλά «συνηθισμένο» σύνολο θωράκισης, αποδείχθηκε χρυσό, δίνοντας υλική υπόσταση σε μια παράδοση που έως τώρα επιβεβαιωνόταν μόνο από τη λογοτεχνία και τους θρύλους.
Σε συνέντευξη Τύπου, ο συντηρητής Γκουό Ζενγκτσέν περιέγραψε τη μέθοδο που ακολούθησαν: «Υιοθετήσαμε μια στρατηγική αποσυναρμολόγησης του όλου σε μέρη και επανασυναρμολόγησης των μερών σε ένα όλο, κάνοντας στρωματοποιημένο καθαρισμό, εξαγωγή και προστασία, ενώ καταγράφαμε σχολαστικά κάθε πλάκα πανοπλίας». Η προσέγγιση αυτή δείχνει πόσο περισσότερο μοιάζει η σύγχρονη συντήρηση με εργαστήριο υψηλής ακρίβειας παρά με τη ρομαντική εικόνα του αρχαιολόγου που «ξεθάβει θησαυρούς».
Η ανακάλυψη συνδέθηκε με την ταυτότητα του τάφου, ο οποίος έχει επιβεβαιωθεί ως ταφή βασιλιά των Tuyuhun, ενός ισχυρού βασιλείου που έδρασε στα δυτικά σύνορα της Κίνας. Η γεωγραφία δεν είναι λεπτομέρεια: η περιοχή βρισκόταν πάνω σε κρίσιμες διαδρομές του Δρόμου του Μεταξιού, λειτουργώντας ως κόμβος που συνέδεε την αυτοκρατορία των Τούμπο (Tubo) και τη δυναστεία των Τανγκ με δίκτυα ανταλλαγής προς ανατολή και δύση. Σε τέτοια περιβάλλοντα, η πολεμική επίδειξη και ο πλούτος γίνονται διπλωματική γλώσσα. Μια χρυσή πανοπλία, πέρα από προστατευτικό μέσο, είναι και δηλωτικό ισχύος: σύμβολο ιεραρχίας, ακτινοβολίας και πολιτικής κυριαρχίας.
Η ίδια η δυναστεία των Τανγκ είχε εξυμνήσει τη «χρυσή πανοπλία» στην τέχνη και την ποίηση. Το ρεπορτάζ παραπέμπει στον ποιητή Ουάνγκ Τσανγκλίνγκ, με στίχο που συμπυκνώνει τη σχέση αντοχής και φθοράς: «Δεν θα φύγουμε από την έρημο ώσπου να νικήσουμε τον εχθρό, κι ας φθαρεί η χρυσή μας πανοπλία εκατό φορές στον πόλεμο». Αντίστοιχα, μια άλλη ποιητική εικόνα μιλά για θώρακες που λαμπυρίζουν «σαν χρυσές λέπες στο νερό, όταν τους χτυπούν οι ακτίνες του ήλιου». Για τους ιστορικούς, τέτοια αποσπάσματα ήταν ανοιχτά σε ερμηνείες: κυριολεξία, υπερβολή ή τελετουργική μεταφορά; Πλέον, τουλάχιστον σε αυτή την περίπτωση, η κυριολεξία κερδίζει έδαφος.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η «επιστροφή» της χρυσής πανοπλίας στην πραγματικότητα δεν έγινε μόνο με παραδοσιακή συντήρηση αλλά και με ψηφιακή ανακατασκευή. Η ομάδα χρησιμοποίησε τρισδιάστατη σάρωση, μικροσκοπικές τεχνικές ανάλυσης, καθώς και εργαλεία εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, ώστε να επανασυνθέσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη μορφή του αντικειμένου.
Σε κείμενα της Κινεζικής Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών (CASS), η χρήση αυτών των τεχνολογιών παρουσιάζεται ως απάντηση στη φθορά των αντικειμένων, προσφέροντας λύσεις για πιο ακριβή αποκατάσταση, διαδραστική παρουσίαση και μεγαλύτερη «παγκόσμια προσβασιμότητα» της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Ακαδημία σημειώνει ότι η μεθοδολογία επέτρεψε την επιστημονική αποκατάσταση πολλών πολύτιμων ευρημάτων που ήταν «σοβαρά κατεστραμμένα και δομικά σύνθετα», συμπεριλαμβανομένου αυτού που περιγράφεται ως το μοναδικό φυσικό δείγμα «χρυσής πανοπλίας» των Τανγκ.
Η εικόνα του νεκρού βασιλιά, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην προσωπική του θωράκιση. Στον ίδιο τάφο βρέθηκε και θωράκιση για άλογο: μια λακαρισμένη πανοπλία με χρυσές λεπτομέρειες στα άκρα, επίσης σε κακή κατάσταση, που αποκαταστάθηκε. Μαζί της, εντοπίστηκε και ένας λακαρισμένος δίσκος για σταφύλια, με περίτεχνα ένθετα χρυσού και αργύρου, χαρακτηριστικά της τεχνικής κομψότητας των Τανγκ. Τα αντικείμενα αυτά, πανοπλία ανθρώπου, πανοπλία αλόγου και τελετουργικά/καθημερινά σκεύη, συνθέτουν ένα πορτρέτο εξουσίας με αξιοσημείωτο αισθητικό πλούτο: ένας ηγεμόνας που δεν επένδυε μόνο στην στρατιωτική εικόνα, αλλά και στη λεπτομέρεια, στο κύρος, στην αίσθηση ότι η πολιτική ισχύς πρέπει να φαίνεται.