Ένα προσεκτικά σχεδιασμένο πλάνο μηνών, με στόχο να μετατρέψει το «success story» της δημοσιονομικής εξυγίανσης σε επιχείρημα προσέλκυσης κεφαλαίων.
- Η Ελλάδα, αξιοποιώντας τη μεταμνημονιακή δημοσιονομική της σύνεση, ξεκίνησε παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις με μεγάλα hedge funds όπως η Millennium Management, προβάλλοντας τη φορολογική προβλεψιμότητα και μακροοικονομική σταθερότητα ως βασικά επιχειρήματα προσέλκυσης κεφαλαίων.
- Η κυβέρνηση προχώρησε στη δημιουργία νέου νομικού πλαισίου για να καταστήσει ελκυστική τη λειτουργία των funds. Βασικό μέτρο ήταν η θέσπιση φορολογικού συντελεστή 5% για τις αμοιβές από τα κέρδη διαχείρισης και τα μπόνους.
- Τον Ιούνιο η Βουλή ψήφισε τις νομοθετικές αλλαγές, με την Millennium να καταχωρίζει επίσημα γραφείο τον επόμενο μήνα. Η απόφαση της Rokos Capital Management να επιλέξει την Αθήνα αντί του Άμπου Ντάμπι ενίσχυσε την προσπάθεια.
- Η εγκατάσταση των εταιρειών σηματοδοτεί την οικονομική επιστροφή της χώρας και στοχεύει στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που θα επαναπατρίσει ταλέντο, θα αναπτύξει τεχνογνωσία και θα προσελκύσει νέα διεθνή κεφάλαια προς ελληνικές επιχειρήσεις.
Στη μαρίνα του Φλοίσβου, ανάμεσα σε θαλαμηγούς που λαμπυρίζουν στον ήλιο του Σεπτεμβρίου, λίγοι θα φαντάζονταν πως εκεί κοντά διαμορφώνεται ένα από τα πιο απρόσμενα success stories της ευρωπαϊκής οικονομίας. Μια χώρα που πριν από μία δεκαετία βρισκόταν στα πρόθυρα εξόδου από το ευρώ, με τραπεζικά συστήματα σε κατάρρευση και νεολαία χωρίς προοπτική, ετοιμάζεται σήμερα να υποδεχθεί μερικά από τα πιο περιζήτητα hedge funds του πλανήτη.
Ένα όνομα που ήταν αρκετό για να ανοίξει τον δρόμο
Η είδηση που κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες, ότι κολοσσοί της Wall Street επιλέγουν την Αθήνα αντί του Λονδίνου ή του Ντουμπάι, ακούστηκε σε πολλούς σχεδόν απίστευτη. Πίσω της, όμως, όπως αναφέρει το εκτενές άρθρο του Bloomberg, κρύβεται ένα προσεκτικά σχεδιασμένο πλάνο μηνών, με στόχο να μετατρέψει το ελληνικό «success story» της δημοσιονομικής εξυγίανσης σε ισχυρό επιχείρημα προσέλκυσης κεφαλαίων. Και το πρώτο μεγάλο όνομα που έπεισε ήταν αρκετό για να ανοίξει τον δρόμο.
Η Millennium Management, ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον αυστηρά εποπτευόμενα hedge funds παγκοσμίως, ταίριαζε απόλυτα σε αυτόν τον ρόλο. Ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο, το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών είχε ξεκινήσει συνομιλίες με την εταιρεία σχετικά με τις προϋποθέσεις λειτουργίας γραφείου στην Αθήνα.
Η προβλεψιμότητα που αποτελεί κομβικό στοιχείο
Για πολλούς ξένους παρατηρητές, η μακρά κρίση χρέους της Ελλάδας έκανε την Αθήνα έναν απίθανο υποψήφιο χρηματοοικονομικό κόμβο. Οι Έλληνες αξιωματούχοι, όμως, θεώρησαν πως ακριβώς τα σκληρά διδάγματα εκείνης της κρίσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικό επιχείρημα της νέας στρατηγικής. Ενώ οι επαγγελματίες του Λονδίνου βλέπουν τη φορολογική τους επιβάρυνση να διογκώνεται, καθώς επιδεινώνονται τα δημόσια οικονομικά της Βρετανίας, η μεταμνημονιακή Ελλάδα έχει καταστεί υπόδειγμα δημοσιονομικής σύνεσης.
«Η Ελλάδα είναι δημοσιονομικά υγιής, παράγει σταθερά πλεονάσματα και, ως αποτέλεσμα, προσφέρει φορολογική προβλεψιμότητα και μακροοικονομική σταθερότητα», δήλωσε στο Bloomberg ο κ. Βασίλης Καρατζάς, στενός σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος συμμετείχε ενεργά στις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις για να μπει η χώρα στον χάρτη των hedge funds.
Η προβλεψιμότητα αυτή αποτελεί κομβικό στοιχείο, καθώς όσοι εύποροι επαγγελματίες σκέφτονται μια τέτοια μετακίνηση θέλουν διαβεβαιώσεις ότι οι κανόνες δεν θα αλλάξουν εν τη γενέσει. Το Μιλάνο έχει σημειώσει κάποια επιτυχία στην προσπάθειά του να προσελκύσει εύπορους Βρετανούς, όμως ο ενιαίος φόρος 100.000 ευρώ για ξένα εισοδήματα που η Ιταλία είχε θεσπίσει το 2017 έχει ήδη αυξηθεί δύο φορές, φτάνοντας σήμερα τις 300.000 ευρώ ετησίως. Η Ελλάδα, αντίθετα, διατηρεί αμετάβλητο τον συντελεστή των 100.000 ευρώ που είχε θεσπίσει στα τέλη του 2019.
Ωστόσο, για να προσελκύσει ένα τόσο αυστηρά εποπτευόμενο και αναγνωρίσιμο brand hedge fund, η ελληνική κυβέρνηση γνώριζε πως έπρεπε να προχωρήσει ακόμη παραπέρα. Τους επόμενους μήνες καταρτίστηκε νέο νομικό πλαίσιο για τη φορολόγηση των hedge funds, καθιστώντας πιο εύκολη και ελκυστική τη λειτουργία τους από την Αθήνα. Βάσει των νέων κανόνων, τα στελέχη κεφαλαίων που θα μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα θα φορολογούνται με συντελεστή 5% για τις αμοιβές τους από τα κέρδη διαχείρισης (carried interest) και τα μπόνους.
«Η Ελλάδα δεν επιδιώκει να γίνει φορολογικός παράδεισος»
Το ζήτημα, ωστόσο, παραμένει πολιτικά ευαίσθητο, καθώς η χώρα βρίσκεται λιγότερο από έναν χρόνο πριν από εκλογές, με τμήμα της αντιπολίτευσης να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι δημιουργεί έναν φορολογικό παράδεισο. «Για να είμαστε ξεκάθαροι, η Ελλάδα δεν επιδιώκει να γίνει φορολογικός παράδεισος», απάντησε ο κ. Καρατζάς, εξηγώντας πως οι εταιρείες που θα εγκατασταθούν στην Αθήνα, όπως και οι εργαζόμενοί τους, θα φορολογούνται κανονικά. «Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ποιοτικές θέσεις εργασίας, να προσελκύσουμε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, να βοηθήσουμε Έλληνες να επιστρέψουν στη χώρα και να δημιουργήσουμε ένα νέο οικοσύστημα», σημείωσε.
Παράλληλα με τις προσπάθειες του υπουργείου Οικονομικών, το υπουργείο Μετανάστευσης εργάστηκε για την απλοποίηση των διαδικασιών μετεγκατάστασης. Καθώς η Ελλάδα οριστικοποιούσε τους νέους κανόνες, ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν προκάλεσε κύμα αντιποίνων εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της χώρας που είχε μέχρι πρότινος καθιερωθεί ως ο κορυφαίος χαμηλοφορολογικός ανταγωνιστής των παραδοσιακών κέντρων hedge funds.
Σύμφωνα με τον Τζέισον Κένεντι, επικεφαλής εταιρείας προσλήψεων στελεχών hedge funds, πολλοί επαγγελματίες και οι οικογένειές τους είχαν στραφεί κατά κύματα προς τη Μέση Ανατολή, ελκυόμενοι από την υπόσχεση ασφάλειας, ήλιου και καλύτερης ποιότητας ζωής. «Τώρα που η ασφάλεια έχει τεθεί σε αμφισβήτηση, πολλοί από αυτούς δεν είναι πρόθυμοι να επιστρέψουν ή αναζητούν εναλλακτικές λύσεις», δήλωσε ο Κένεντι.
Παρά ταύτα, τα χρηματοοικονομικά κέντρα του Άμπου Ντάμπι και του Ντουμπάι συνέχισαν να αναπτύσσονται από την έναρξη της σύγκρουσης, χάρη κυρίως στην επιτυχία τους να αναχαιτίζουν τις περισσότερες επιθέσεις. Τελικά, η ελληνική Βουλή ψήφισε τις νομοθετικές αλλαγές τον Ιούνιο και τον επόμενο μήνα η Millennium καταχώρισε επισήμως γραφείο στην Αθήνα. Δεν ήταν, όμως, η μόνη εταιρεία που εξέταζε ανάλογη κίνηση.
Το Παγκόσμιο Χρηματοοικονομικό Κέντρο του Άμπου Ντάμπι είχε ανακοινώσει τον Μάιο ότι η Rokos Capital Management θα άνοιγε το πρώτο της γραφείο στο εμιράτο. Όταν όμως αποκαλύφθηκε η περασμένη εβδομάδα η απόφαση του ιδρυτή της, Κρις Ρόκος, να αποχωρήσει από τη Βρετανία, προορισμός τελικά ήταν η Ελλάδα και όχι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μια εξέλιξη που έστρεψε απότομα την προσοχή του χρηματοοικονομικού κόσμου προς τις προσπάθειες της Αθήνας.
Σημαντικές επιτυχίες για την Ελλάδα
Οι κινήσεις των Rokos και Millennium αποτελούν σημαντικές επιτυχίες για την Ελλάδα, την ίδια στιγμή που προκαλούν ανησυχία στο Λονδίνο. Σηματοδοτούν, παράλληλα, την επιστροφή της χώρας σε καθεστώς οικονομικής κανονικότητας, μετά από μια δεκαετή κρίση χρέους που στοίχισε περίπου το ένα τέταρτο του εθνικού προϊόντος και έφερε τη χώρα επικίνδυνα κοντά σε έξοδο από το ευρώ.
Τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από τους περισσότερους ευρωπαϊκούς εταίρους. Από το 2023 η Ελλάδα ανέκτησε την επενδυτική βαθμίδα από όλους τους μεγάλους οίκους αξιολόγησης, οι μετοχές της αναβαθμίστηκαν πρόσφατα σε καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς, ενώ η χώρα δανείζεται σήμερα με χαμηλότερο κόστος από την Ιταλία, τη Γαλλία ή τις ΗΠΑ.
Παρότι δεν έχει σημειωθεί ακόμη ευρύτερη μετακίνηση χρηματοοικονομικών επαγγελματιών προς την Ελλάδα, οι αρμόδιοι στοχεύουν να αξιοποιήσουν τις κινήσεις Millennium και Rokos για να προσελκύσουν και άλλες, μικρότερες εταιρείες. Ήδη η Elan Capital Management του Ρένου Δημητρίου εξετάζει ανάλογο ενδεχόμενο. «Η χώρα δεν θα μετατραπεί σε κέντρο πλούτου μέσα σε μια νύχτα. Θα χρειαστούν χρόνια», σημείωσε ο Καρατζάς. «Είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε όσους έρθουν πρώτοι, και η αγορά θα κάνει στη συνέχεια τη δουλειά της».
Για τον Δημήτριο Ανδριόπουλο, αντιπρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων Dimand, η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την Αθήνα. «Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και μετά το Brexit, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Το Μιλάνο έχει φτάσει στα όριά του, και τώρα είναι η ευκαιρία της Αθήνας να εκμεταλλευτεί την κατάσταση», ανέφερε ο κ. Ανδριόπουλος, σημειώνοντας πως η μεγαλύτερη πρόκληση αυτή τη στιγμή είναι η εξεύρεση οικιστικών ακινήτων και ιδιωτικών σχολείων αντίστοιχων προδιαγραφών, κοντά στις κατοικίες των νέων αφίξεων.
Ο Θανάσης Δρογώσης, επικεφαλής επενδυτικής τραπεζικής της Παντελάκης Χρηματιστηριακή, εκτιμά πως η εγκατάσταση πραγματικών γραφείων χρηματοοικονομικών εταιρειών στην Αθήνα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία, καθώς δημιουργεί καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας, επαναπατρίζει ελληνικό ταλέντο και οικοδομεί τεχνογνωσία σε επενδύσεις, τεχνολογία και διαχείριση κινδύνου. Στο τέλος αυτής της διαδρομής, εκτιμά ο κ. Δρογώσης, θα αναδυθεί ένα αυτοτροφοδοτούμενο οικοσύστημα διαχείρισης κεφαλαίων, «του οποίου τα στελέχη θα μπορούν τελικά να δημιουργήσουν νέα ελληνικά επενδυτικά κεφάλαια και να προσελκύσουν μεγαλύτερο διεθνές κεφάλαιο και ενδιαφέρον προς ελληνικές εταιρείες».