Τουλάχιστον 74 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Μεξικό στο κύμα βίας που ξέσπασε σε 20 πολιτείες μετά την εξόντωση του διαβόητου βαρόνου των ναρκωτικών «Ελ Μέντσο».
Την ανακοίνωση έκανε τη Δευτέρα ο υπουργός Ασφάλειας του Μεξικού Ομάρ Γκαρσία Χαρφούτς.
Ο επικεφαλής του καρτέλ «Χαλίσκο Νέα Γενια» (CJNG) «Ελ Μέντσο», κατά κόσμον Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, επικεφαλής του καρτέλ «Χαλίσκο Νέα Γενια» (CJNG), τραυματίστηκε θανάσιμα την Κυριακή σε επιχείρηση του μεξικανικού στρατού στην πολιτεία Χαλίσκο.
Σύμφωνα με τις Αρχές, οι δυνάμεις ασφαλείας επιχείρησαν να συλλάβουν τον 59χρονο πρώην αστυνομικό σε κρησφύγετο στην ορεινή περιοχή της Ταπαλπά. Μετά από ανταλλαγή πυρών, ο «Ελ Μέντσο» και δύο σωματοφύλακές του τραυματίστηκαν σοβαρά, συνελήφθησαν και εξέπνευσαν ενώ μεταφέρονταν αεροπορικώς στην Πόλη του Μεξικού.
Η επιχείρηση στοίχισε τη ζωή σε οκτώ μέλη της συμμορίας στην Ταπαλπά, ενώ σε άλλη τοποθεσία της Χαλίσκο σκοτώθηκε και δεύτερο υψηλόβαθμο στέλεχος του καρτέλ, που φέρεται να συντόνιζε επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών, προσφέροντας αμοιβή άνω των 1.000 δολαρίων για κάθε στρατιώτη που θα δολοφονούνταν.
Φλόγες, οδοφράγματα και επιθέσεις σε τράπεζες σε 20 πολιτείες στο Μεξικό
Ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» πυροδότησε άμεση και εκτεταμένη αντίδραση από το καρτέλ CJNG. Ένοπλοι έστησαν περισσότερα από 250 οδοφράγματα σε περίπου 20 από τις 32 πολιτείες του Μεξικού, έβαλαν φωτιά σε οχήματα και απέκλεισαν κεντρικούς οδικούς άξονες.
Επιθέσεις σημειώθηκαν σε τράπεζες, πρατήρια καυσίμων και καταστήματα, ενώ πυκνοί καπνοί σκέπασαν αστικά κέντρα.
Σύμφωνα με μεξικανικά ΜΜΕ, επηρεάστηκαν πολιτείες όπως η Χαλίσκο, η Μιτσοακάν, η Αγουασκαλιέντες, η Ταμαουλίπας και η Γκουαναχουάτο. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν και τη Δευτέρα, με ανταλλαγές πυρών να ακούγονται ακόμη και σε τουριστικές περιοχές.
Το υπουργείο Άμυνας του Μεξικού ανακοίνωσε ότι κατασχέθηκαν τεθωρακισμένα οχήματα και βαρύς οπλισμός, μεταξύ των οποίων και εκτοξευτής ρουκετών ικανός να καταρρίψει ελικόπτερα ή αεροσκάφη – στοιχείο που αναδεικνύει το επίπεδο στρατιωτικοποίησης του καρτέλ.
«Η ηρεμία επανήλθε στο Μεξικό», λέει η πρόεδρος Σέινμπαουμ
Παρά την έκταση των επεισοδίων και εν μέσω έντονης ανησυχίας εν μέσω ανησυχίας για τον τουρισμό και το Μουντιάλ 2026 , η πρόεδρος του Μεξικού Καλούντια Σέινμπαουμ επιχείρησε να καθησυχάσει την κοινή γνώμη. «Το Μεξικό είναι ήρεμο. Ξυπνήσαμε χωρίς οδοφράγματα και όλες οι δραστηριότητες έχουν αποκατασταθεί», δήλωσε τη Δευτέρα, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση τέθηκε υπό έλεγχο.
Ωστόσο, η εικόνα στο πεδίο ήταν πιο σύνθετη. Στην Ταπαλπά, μια γραφική τουριστική κωμόπολη, παιδιά έπαιζαν στα καλντερίμια καθώς τα σχολεία παρέμεναν κλειστά, ενώ λίγα χιλιόμετρα μακριά κείτονταν νεκροί σε δρόμους δίπλα σε διάτρητα από σφαίρες οχήματα.
Στη Γκουανταλαχάρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Μεξικού, εκατοντάδες πολίτες παρέμειναν αποκλεισμένοι, με περισσότερους από χίλιους ανθρώπους να διανυκτερεύουν σε λεωφορεία μέσα σε ζωολογικό κήπο για λόγους ασφαλείας.
Ανησυχία ενόψει Μουντιάλ
Το ξέσπασμα βίας αναζωπύρωσε ανησυχίες για την ικανότητα του Μεξικού να φιλοξενήσει αγώνες του Μουντιάλ 2026, που ξεκινά τον Ιούνιο. Συνολικά 13 αγώνες έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν στην Πόλη του Μεξικού, τη Γκουανταλαχάρα και το Μοντερέι, ενώ οι υπόλοιποι θα φιλοξενηθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά.
Αν και η μεξικανική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι η ασφάλεια αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, η εικόνα καμένων οχημάτων και ένοπλων συγκρούσεων σε μεγάλες πόλεις εντείνει τις διεθνείς επιφυλάξεις.
Με πληροφορίες από τις ΗΠΑ
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρείχαν στις μεξικανικές Αρχές υποστήριξη με πληροφορίες στην επιχείριση κατά του διαβόητου βαρώνου των ναρκωτικών. Η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λέβιτ χαρακτήρισε τον «Ελ Μέντσο» «κορυφαίο στόχο για τις κυβερνήσεις Μεξικού και ΗΠΑ» και έναν από τους βασικούς διακινητές φαιντανύλης προς την αμερικανική επικράτεια.
Η πρόεδρος Σέινμπαουμ υπογράμμισε ότι «δεν υπήρξε συμμετοχή αμερικανικών δυνάμεων στην επιχείρηση», διευκρινίζοντας πως υπήρξε ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά ο σχεδιασμός και η εκτέλεση ανήκαν αποκλειστικά στις ομοσπονδιακές δυνάμεις του Μεξικού.
Η εξόντωση του αρχηγού του CJNG έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης πίεσης από την Ουάσιγκτον προς το Μεξικό. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα απαιτήσει αυστηρότερα μέτρα κατά της διακίνησης φαιντανύλης, απειλώντας ακόμη και με μονομερείς ενέργειες. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε επικηρύξει τον Οσεγκέρα με αμοιβή έως 15 εκατ. δολάρια, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ χαρακτήρισε το CJNG «ξένη τρομοκρατική οργάνωση» τον Φεβρουάριο του 2025.
Το προφίλ του «Άρχοντα των Πετεινών»
Πρώην αστυνομικός, ο Οσεγκέρα ηγήθηκε του CJNG από την ίδρυσή του το 2011, μετατρέποντάς το σε ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα και πιο βίαια εγκληματικά δίκτυα της χώρας.
Στον υπόκοσμο ήταν γνωστός ως «Άρχοντας των Πετεινών» λόγω της αγάπης του για τις κοκορομαχίες.
Το καρτέλ CJNG έχει εξελιχθεί σε πολυεθνική εγκληματική οργάνωση με διασυνδέσεις που φτάνουν έως την Κίνα και την Αυστραλία. Εκτός από τη διακίνηση φαιντανύλης, μεθαμφεταμίνης και κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ, εμπλέκεται σε εκβιασμούς, λαθρεμπόριο μεταναστών, κλοπή καυσίμων και ορυκτών, καθώς και σε διακίνηση όπλων.
Θεωρείται πρωτοπόρο στη χρήση drones για ρίψη εκρηκτικών και στην τοποθέτηση αυτοσχέδιων ναρκών, ενώ έχει στοχοποιήσει ακόμη και στρατιωτικά ελικόπτερα.
Μαρτυρίες έντρομων κατοίκων και τουριστών
Το κύμα βίας σε 20 πολιτείες του Μεξικού προκάλεσε πανικό σε κατοίκους και επισκέπτες. Σε παραθαλάσσιες περιοχές, τουρίστες ανέφεραν εκρήξεις και πυροβολισμούς, με καπνό να καλύπτει τον ορίζοντα. Πολλοί έσπευσαν να προμηθευτούν τρόφιμα, νερό και φάρμακα, σχηματίζοντας ουρές έξω από φαρμακεία και σούπερ μάρκετ.
Σε αρκετές μεξικανικές πολιτείες τα σχολεία παρέμειναν κλειστά, ενώ τοπικές και ξένες κυβερνήσεις κάλεσαν τους πολίτες τους να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους. Η πρεσβεία των ΗΠΑ συνέστησε στους Αμερικανούς σε πολλές περιοχές του Μεξικού να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, ενώ και άλλες διπλωματικές αποστολές εξέδωσαν παρόμοιες οδηγίες.
Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση τη Δευτέρα, η αβεβαιότητα για τα επόμενα βήματα του CJNG παραμένει. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η εξόντωση ενός τόσο ισχυρού ηγέτη μπορεί να οδηγήσει είτε σε αποδυνάμωση της οργάνωσης είτε σε εσωτερική διαμάχη για τη διαδοχή του με απρόβλεπτες συνέπειες για την ασφάλεια στη χώρα.
Το βέβαιο είναι ότι ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» κλείνει ένα αιματηρό κεφάλαιο για το Μεξικό, ανοίγοντας ταυτόχρονα ένα νέο, αβέβαιο τοπίο στην ήδη εύθραυστη μάχη κατά των καρτέλ.