Η εξουδετέρωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», του πιο καταζητούμενου άνδρα στο Μεξικό και ηγέτη του τρομερού καρτέλ Jalisco New Generation (CJNG), σηματοδοτεί μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες στις τελευταίες δεκαετίες στον πόλεμο κατά των καρτέλ ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, η είδηση του θανάτου του «Ελ Μέντσο» έρχεται συνοδευόμενη από σοβαρές ανησυχίες για τη σταθερότητα της χώρας και την πιθανότητα περαιτέρω κλιμάκωσης της βίας στο Μεξικό.
Η επιχείρηση και η εξόντωση του «Ελ Μέντσο»
Η επιχείρηση για τη σύλληψη του Ελ Μέντσο, που είχε εξελιχθεί σε μια από τις πιο επικίνδυνες φιγούρες του παγκόσμιου υποκόσμου, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή σε περιοχή της Ταπάλπα στην πολιτεία Χαλίσκο, στο κεντρικό δυτικό Μεξικό. Η σύγκρουση μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και των μελών του καρτέλ κατέληξε στο θάνατο του 59χρονου πρώην αστυνομικού και ηγέτη του καρτέλ, καθώς και στον θάνατο τεσσάρων υποστηρικτών του καρτέλ.
Η επιχείρηση, που σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε από τις ειδικές δυνάμεις του Μεξικού, συνδυάστηκε με αεροπορικές επιδρομές από την Μεξικανική Πολεμική Αεροπορία και την Εθνική Φρουρά, ενώ κατασχέθηκαν πολυάριθμα όπλα, εκτοξευτές ρουκετών και θωρακισμένα οχήματα.
Η Υπουργείο Άμυνας της χώρας δήλωσε ότι η επιτυχία της επιχείρησης ήταν δυνατή χάρη στις πληροφορίες που παρήχθησαν από τις αμερικανικές αρχές, οι οποίες συνέβαλαν σημαντικά στην τοποθεσία και τα σχέδια δράσης του καρτέλ.
Μεξικό: Ποιος ήταν ο διαβόητος «Ελ Μέντσο»
Ο Οσεγκέρα γεννήθηκε το 1966 σε ένα φτωχό χωριό στα κακοτράχαλα και διαβόητα για την ανομία τους βουνά της πολιτείας Μιτσοακάν. Εκεί, η καλλιέργεια παπαρούνας και μαριχουάνας συναγωνιζόταν επί δεκαετίες την παραγωγή αβοκάντο. Όταν ήταν μικρός δούλευε στα χωράφια και αργότερα αναζήτησε την τύχη του στις ΗΠΑ, όπου οι εισαγγελείς λένε ότι ενεπλάκη σε εμπόριο ηρωίνης. Έπειτα από μερικά χρόνια συνελήφθη και εξέτισε ποινή φυλάκισης στις ΗΠΑ Απελάθηκε στο Μεξικό, όπου αρχικά εντάχθηκε στην αστυνομία και κατόπιν στο καρτέλ Μιλένιο, έναν «δορυφόρο» του καρτέλ Σιναλόα. Εκεί, αναλάμβανε αποστολές ως «σικάριο» ή πληρωμένος δολοφόνος του καρτέλ.
Αφού απέτυχε να αναλάβει την ηγεσία του Μιλένιο, κήρυξε τον πόλεμο στο καρτέλ Σιναλόα και ίδρυσε το CJNG σε συνεργασία με μια τοπική συμμορία που ξέπλενε βρόμικο χρήμα. Επί χρόνια, πλήρωνε αστυνομικούς για να τον καλύπτουν ενώ δρούσε σχεδόν ατιμώρητος στο Χαλίσκο. Επιδίωξε επίσης να αποκτήσει και πολιτική προστασία. «Το CJNG ήταν από τους μεγαλύτερους αγοραστές πολιτικών και πολιτικών εκστρατειών, γεγονός που του χάρισε μια τεράστια κοινωνική βάση», είπε ο Εντγκάρντο Μπουσκάγλια, ειδικός του Πανεπιστήμιου Κολούμπια στο οργανωμένο έγκλημα. Επισημαίνοντας πόσο εύκολα κέρδιζε την υποστήριξη του κόσμου, ο Μπουσκάγλια θύμισε τα πλάνα που δόθηκαν στη δημοσιότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19, όταν ο κόσμος έκανε ουρά για να παραλάβει δέματα με τρόφιμα, που έφεραν το λογότυπο του CJNG, από τα χέρια ανδρών του καρτέλ και όχι από κυβερνητικούς υπαλλήλους.
«Σε σύγκριση με τη μεξικανική κυβέρνηση, ήταν η λιγότερο κακή επιλογή», σχολίασε.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, από το 2006 έχουν χάσει τη ζωή τους στο Μεξικό 450.000 άνθρωποι και περισσότεροι από 100.000 αγνοούνται σε βίαια επεισόδια που συνδέονται με τα καρτέλ.
Αντίποινα από το καρτέλ CJNG -Οδηγίες στους Αμερικανούς, έντρομοι οι τουρίστες
Αμέσως μετά τον θάνατο του «Ελ Μέντσο», το καρτέλ CJNG αντέδρασε με σφοδρότητα. Στη διάρκεια της ημέρας, καταγράφηκαν επιθέσεις σε πολλούς τομείς της πολιτείας Χαλίσκο, αλλά και σε άλλες περιοχές της χώρας, ενώ αυτοκίνητα πυρπολήθηκαν, δρόμοι φράχθηκαν και διαδηλώσεις βίας εκδηλώθηκαν κατά των δυνάμεων ασφαλείας. Μάλιστα, κυβερνήτες και τοπικές αρχές σε πολλές περιοχές ανακοίνωσαν έκτακτα μέτρα ασφαλείας και σύσταση για παραμονή στις οικίες.
Στην Πουέρτο Βαγιάρτα, δημοφιλή τουριστική περιοχή της Χαλίσκο, χιλιάδες τουρίστες βρίσκονται εγκλωβισμένοι λόγω της έντασης, ενώ πολλές πτήσεις έχουν ακυρωθεί. Οι ΗΠΑ έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις να βρουν καταφύγιο στα σπίτια οι πολίτες τους που βρίσκονται στις περιοχές Χαλίσκο, Ταμαουλίπας και σε επιμέρους περιοχές άλλων πολιτειών όπως Γκερέρο και Νουέβο Λεόν.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και η βία των καρτέλ στο Μεξικό
Η συνεργασία του Μεξικού με τις Ηνωμένες Πολιτείες είχε καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία της επιχείρησης. Η DEA (Υπηρεσία Ναρκωτικών των ΗΠΑ) είχε επανειλημμένα χαρακτηρίσει τον «Ελ Μέντσο» ως έναν από τους πιο επικίνδυνους και βίαιους διακινητές ναρκωτικών, με τον ίδιο να ηγείται του καρτέλ CJNG, το οποίο είναι υπεύθυνο για την παραγωγή και διακίνηση τεράστιων ποσοτήτων κοκαΐνης, μεθαμφεταμίνης και φεταμυλίνης προς τις ΗΠΑ.
Το καρτέλ CJNG είναι μία από τις πιο δυναμικές εγκληματικές οργανώσεις στον κόσμο και ανταγωνίζεται το καρτέλ Σινταλόα για τον έλεγχο της διακίνησης ναρκωτικών και τη διανομή φαρμάκων όπως το φεντανύλ, το οποίο έχει προκαλέσει εκατομμύρια θύματα στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, παρά τη στρατηγική επιτυχία του Μεξικού, η βία των καρτέλ παραμένει ανησυχητική. Οι επιθέσεις εξακολουθούν να πλήττουν τη δημόσια ασφάλεια, με τις ένοπλες συγκρούσεις να είναι καθημερινότητα στην Χαλίσκο και άλλες περιοχές.
Η αμοιβή των 15 εκατ. δολαρίων για τη σύλληψη του «παγκόσμιου» τρομοκράτη
Ο Νεμέσιο "Ελ Μέντσο" Οσεγκέρα, ηγετικό στέλεχος του καρτέλ Νέα Γενιά Χαλίσκο (CJNG), αποτελούσε έναν από τους πιο επικίνδυνους και ισχυρούς εγκληματίες στον κόσμο, με το καρτέλ του να θεωρείται από τις πιο βίαιες και επιθετικές οργανώσεις στο Μεξικό και διεθνώς. Το CJNG, υπό την ηγεσία του Οσεγκέρα, έχει επεκτείνει την επιρροή του σε πολλές περιοχές του Μεξικού, όπως τις πολιτείες Χαλίσκο, Κολίμα και Βερακρούζ, ενώ οι δραστηριότητές του επεκτείνονται πέρα από τα σύνορα της χώρας.
Το καρτέλ, σύμφωνα με τις υπηρεσίες ασφαλείας των ΗΠΑ (DEA), έχει υιοθετήσει ένα μοντέλο "εταιρικής επιχειρηματικότητας", το οποίο του επιτρέπει να επεκτείνεται γρήγορα και να ελέγχει σημαντικούς δρόμους ναρκωτικών, όπως και άλλες παράνομες δραστηριότητες. Η ενέργεια αυτή έχει κάνει το CJNG να είναι μια από τις πιο οργανωμένες και επικίνδυνες εγκληματικές οργανώσεις του πλανήτη.
Η δράση του Οσεγκέρα και του καρτέλ του είχε ενταθεί τα τελευταία χρόνια, με το καρτέλ να είναι υπεύθυνο για τη διακίνηση τεράστιων ποσοτήτων φεντανύλης, μιας από τις πιο επικίνδυνες και θανατηφόρες ναρκωτικές ουσίες στον κόσμο. Η φεντανύλη αποτελεί τη βασική αιτία της αύξησης των θανάτων από υπερβολική δόση στις ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά τη δράση του CJNG ακόμα πιο καταστροφική για τη δημόσια υγεία.
Η δικαιοσύνη των ΗΠΑ είχε προσφέρει αμοιβή έως 15 εκατομμύρια δολάρια για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στη σύλληψη του Οσεγκέρα, ενώ η μεξικανική κυβέρνηση προσέφερε 30 εκατομμύρια πέσος (περίπου 1.7 εκατομμύρια δολάρια). Παρά τις προσπάθειες των αρχών, ο Οσεγκέρα παρέμενε καταζητούμενος από το 2018, ενώ το 2022 κατηγορήθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ για την κατασκευή και διανομή φεντανύλης, με στόχο την εισαγωγή της στις ΗΠΑ.
Το 2025, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αποφάσισε να χαρακτηρίσει τον Οσεγκέρα ως "Παγκόσμιο Τρομοκράτη Ειδικής Σχεδίασης", αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της εγκληματικής του δράσης και την απειλή που συνιστά για την παγκόσμια ασφάλεια.
Φόβοι για σκληρά αντίποινα από τα καρτέλ ναρκωτικών -Έκκληση για ψυχραιμία από την πρόεδρο του Μεξικού
Το Μεξικό βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι: Από τη μία πλευρά, η εξουδετέρωση του Ελ Μέντσο προσφέρει ένα σημαντικό πλήγμα στην καρδιά του εγκληματικού υπόκοσμου, ενώ από την άλλη, τα καρτέλ ενδέχεται να εκδικηθούν, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση στη χώρα.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλάουντια Σέινμπαουμ, έκανε έκκληση για ψυχραιμία και δήλωσε ότι στην πλειοψηφία των περιοχών της χώρας η ζωή συνεχίζεται κανονικά. Ωστόσο, η απόκριση των καρτέλ δείχνει πόσο ισχυρά είναι τα κυκλώματα και πόσο δύσκολη είναι η νίκη κατά της εγκληματικότητας.
Η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη, καθώς η καταπολέμηση των καρτέλ είναι ένα ζήτημα που αγγίζει πολλές χώρες, κυρίως λόγω της επιρροής που ασκούν στην αμερικανική κοινωνία με την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών.
Η εξουδετέρωση του «Ελ Μέντσο» είναι σίγουρα ένα στρατηγικό βήμα προς την κατεύθυνση της αναχαίτισης των καρτέλ, όμως η συνέχεια παραμένει αβέβαιη. Τα καρτέλ έχουν αποδείξει ότι είναι ικανά να αντεπιτεθούν με βιαιότητα, και η επόμενη περίοδος ίσως φέρει ακόμα μεγαλύτερη αναστάτωση και συγκρούσεις.