Μια εκλογική βραδιά που ήδη χαρακτηρίζεται ιστορική για τη γερμανική πολιτική σκηνή αφήνει πίσω του ο Φρίντριχ Μερτς.
- Το CDU του καγκελάριου Μερτς υφίσταται ιστορική ήττα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, μένοντας για πρώτη φορά εκτός κοινοβουλίου. Ο ίδιος, σε μια άμεση παρέμβαση, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «καταστροφή» αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν αποχωρεί.
- Τα γερμανικά ΜΜΕ χαρακτηρίζουν την ήττα «ιστορική κατάρρευση», αυξάνοντας την πίεση στον καγκελάριο. Δημοσιεύματα θέτουν εμμέσως ζήτημα ηγεσίας, συνδέοντας την πτώση των ποσοστών με την απώλεια εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά κόμματα.
- Η εκλογική νίκη της AfD, παρότι δεν της εξασφαλίζει κυβέρνηση, και η ταυτόχρονη πρωτιά της Αριστεράς στο Βερολίνο, αναδεικνύουν μια βαθύτερη κρίση του πολιτικού κέντρου και την ενίσχυση των δύο άκρων του πολιτικού φάσματος.
- Ο Φρίντριχ Μερτς αντιμετωπίζει πλέον εσωκομματική αμφισβήτηση και καλείται να πείσει το CDU ότι η λύση δεν είναι η αλλαγή ηγεσίας, αλλά η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, παρά τα αρνητικά εκλογικά αποτελέσματα στην ανατολική Γερμανία.
Οι Χριστιανοδημοκράτες του Γερμανού καγκελάριου δεν κατάφεραν απλώς να χάσουν ψήφους στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία, αλλά έμειναν στο 4,9% και, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, απέτυχαν να περάσουν το όριο του 5% σε εκλογές κρατιδίου.
Την ίδια στιγμή, τo AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 38,2%, μπροστά από το SPD της Μανουέλα Σβέζιγκ με 35,5%. Το CDU έμεινε εκτός κοινοβουλίου, ενώ στο Βερολίνο η Αριστερά αναδείχθηκε πρώτη δύναμη, αφήνοντας δεύτερο το κόμμα του καγκελάριου.
Ο ίδιος ο Μερτς είχε ήδη χαρακτηρίσει το αποτέλεσμα «καταστροφή», πριν ολοκληρωθεί η καταμέτρηση.
Και ακριβώς εδώ αρχίζει η δεύτερη, ίσως πιο ενδιαφέρουσα, πλευρά της εκλογικής βραδιάς: Πώς διαβάζουν οι ίδιοι οι Γερμανοί την πολιτική καταστροφή του CDU;
«Καταστροφή», λέει ο Μερτς -«Ιστορική κατάρρευση», τα γερμανικά ΜΜΕ
Ο καγκελάριος επέλεξε να εμφανιστεί σχεδόν αμέσως μετά τις πρώτες προβλέψεις, σε μια ασυνήθιστα γρήγορη παρέμβαση.
Το μήνυμά του ήταν διπλό: Αναγνώρισε το μέγεθος της ήττας, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθάρισε ότι δεν σκοπεύει να αποχωρήσει και ότι θα συνεχίσει το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα.
Η Süddeutsche Zeitung παρατήρησε ακριβώς αυτή τη σπουδή του καγκελάριου να βγει μπροστά στις κάμερες. Σύμφωνα με την εφημερίδα, ο Μερτς θέλησε να περιορίσει τον χώρο για νέες εικασίες γύρω από το πολιτικό του μέλλον, δηλώνοντας ότι θα συνεχίσει ως καγκελάριος και πρόεδρος του CDU με «σταθερότητα, ραχοκοκαλιά και υπομονή».
Η ARD/Tagesschau περιγράφει το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία ως τη νέα «καταστροφή» για το CDU του Μερτς, μόλις δύο εβδομάδες μετά την ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ. Επισημαίνει, παράλληλα, ότι το AfD έγινε για πρώτη φορά πρώτη δύναμη στο συγκεκριμένο κρατίδιο.
Για το CDU, όμως, η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη: Η ιστορική παράδοση της παρουσίας του σε όλα τα κρατιδιακά κοινοβούλια της μεταπολεμικής Γερμανίας έσπασε.
Η Handelsblatt μιλά ευθέως για «ιστορική κατάρρευση» και υπογραμμίζει ότι το CDU, με 4,9%, αποτυγχάνει να επιστρέψει στο κοινοβούλιο του Σβερίν.
«Τίθεται ζήτημα καγκελάριου;» -Η πίεση στον Μερτς μεγαλώνει
Εδώ αρχίζει η πιο σκληρή ανάγνωση.
Το Tagesspiegel δημοσίευσε σχόλιο με χαρακτηριστικό τίτλο: «Το CDU χάνει μαζικά σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία - τον καγκελάριο Μερτς απειλεί αποχώρηση με δόσεις».
Πρόκειται για σχόλιο, όχι για διαπίστωση, ότι επίκειται αλλαγή καγκελάριου. Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι δεν εκδηλώθηκε άμεση εσωκομματική εξέγερση, καθώς ο Μερτς είχε εξασφαλίσει προηγουμένως δημόσια στήριξη από τους πρωθυπουργούς κρατιδίων του CDU. Όμως, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να περάσουν χωρίς συνέπειες για το CDU, την κυβέρνηση και τον ίδιο τον καγκελάριο.
Το Tagesspiegel συνδέει την ήττα με την απώλεια εμπιστοσύνης προς τα βασικά κόμματα της ομοσπονδιακής πολιτικής και με την ενίσχυση δυνάμεων στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος. Η Handelsblatt κινείται, επίσης, σε ιδιαίτερα αυστηρό τόνο. Μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης σημειώνει ότι ο Μερτς θέλει να συνεχίσει, παρά την ιστορική ήττα, και να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις του.
Με άλλα λόγια, η συζήτηση στο CDU δεν αφορά, πλέον, το εάν το αποτέλεσμα είναι κακό. Αυτό θεωρείται δεδομένο. Αφορά το τι θα κάνει το κόμμα με την ήττα.
Η Welt βλέπει βαθύτερη κρίση του πολιτικού Κέντρου
Η Welt επιχειρεί να διαβάσει το αποτέλεσμα πέρα από το ίδιο το CDU.
Στην ανάλυσή της επισημαίνει ότι το AfD κέρδισε για πρώτη φορά στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία, ενώ το CDU υπέστη ιστορική πτώση στο 4,9%. Η εφημερίδα εστιάζει και στο ότι το AfD, παρά την πρώτη θέση, δεν διαθέτει εταίρο για να σχηματίσει κυβέρνηση.
Το ενδιαφέρον στοιχείο της ανάγνωσης της Welt είναι ότι η εκλογική βραδιά δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως επιτυχία του AfD, αλλά αποτελεί, σύμφωνα με την εφημερίδα, και ένδειξη της δυσκολίας των παραδοσιακών κομμάτων να συγκρατήσουν το εκλογικό τους ακροατήριο.
Στο ίδιο πλαίσιο, το αποτέλεσμα του Βερολίνου αποκτά ιδιαίτερη σημασία: εκεί η Αριστερά αναδείχθηκε πρώτη δύναμη, δημιουργώντας ένα εντελώς διαφορετικό είδος πίεσης στο πολιτικό κέντρο.
Από τη μία πλευρά AfD, από την άλλη Αριστερά και στη μέση ένα CDU του Μερτς που χάνει έδαφος. Αυτό είναι το πολιτικό σκηνικό που περιγράφουν αρκετές από τις αναλύσεις της επόμενης ημέρας.
Η Süddeutsche Zeitung στέκεται στην «εσπευσμένη» αντίδραση Μερτς
Η Süddeutsche Zeitung δίνει ιδιαίτερο βάρος στη χρονική στιγμή της παρέμβασης του καγκελάριου.
Ο Μερτς εμφανίστηκε σχεδόν αμέσως μετά τις πρώτες προβλέψεις, όταν ακόμη δεν υπήρχε οριστικό αποτέλεσμα. Στόχος του, σύμφωνα με την εφημερίδα, ήταν να δείξει ότι δεν υπάρχει ζήτημα παραίτησης και ότι σκοπεύει να συνεχίσει το έργο της κυβέρνησης.
Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι η πίεση είχε ήδη αυξηθεί μετά την εκλογική νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Τότε, όπως και τώρα, ο Μερτς επέλεξε να παρουσιάσει τη συνέχιση της κυβερνητικής πολιτικής ως απάντηση στην άνοδο του AfD, υποστηρίζοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για να γίνει η χώρα πιο ανθεκτική και ανταγωνιστική.
Το πρόβλημα είναι ότι τα εκλογικά αποτελέσματα δεν δείχνουν μέχρι στιγμής εκλογική ανταμοιβή για αυτή τη στρατηγική.
Και η Bild προειδοποιεί για «εξέγερση της βάσης»
Σε πιο χαρακτηριστικό ύφος, η Bild εστιάζει στην εσωκομματική διάσταση της ήττας.
Η ιστορική αποτυχία στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία επαναφέρει τη συζήτηση για το εάν η βάση του CDU θα ανεχθεί για πολύ ακόμη τα αρνητικά εκλογικά αποτελέσματα.
Το επιχείρημα που αναδεικνύεται είναι απλό: Όταν ένα κόμμα που κυβερνά σε ομοσπονδιακό επίπεδο δεν καταφέρνει να περάσει το 5% σε κρατίδιο, η εσωκομματική συζήτηση δύσκολα μπορεί να παραμείνει μόνο στο επίπεδο της επικοινωνίας.
Ανάλογες ανησυχίες εμφανίζονται και σε άλλα γερμανικά Μέσα, με το ερώτημα να μετατοπίζεται, πλέον, από το «πόσο μεγάλη ήταν η ήττα» στο «ποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για αυτήν».
Το μεγάλο παράδοξο: Κερδίζει το AfD, αλλά δεν σχηματίζει κυβέρνηση
Παρά το ιστορικό αποτέλεσμα του AfD, το κόμμα δεν βρίσκεται κοντά στον σχηματισμό κυβέρνησης στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία.
Το AfD συγκέντρωσε 38,2%, ενώ το SPD 35,5%. Η Linke έλαβε 6,5% και οι Πράσινοι 5,7%. Με βάση το τελικό αποτέλεσμα, ένας συνασπισμός SPD-Linke-Πράσινων διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Έτσι, η Σοσιαλδημοκράτισσα Μανουέλα Σβέζιγκ παραμένει σε θέση να διεκδικήσει την πρωθυπουργία του κρατιδίου.
Η ίδια υποστήριξε ότι κατάφερε να εμποδίσει τον στόχο του AfD για απόλυτη πλειοψηφία και να διατηρήσει το SPD σε θέση κυβερνητικού πρωταγωνιστή.
Το Βερολίνο γυρίζει προς τα αριστερά
Την ίδια στιγμή, το Βερολίνο δίνει ένα διαφορετικό μήνυμα.
Η Αριστερά αναδείχθηκε πρώτη δύναμη, μπροστά από το CDU, και η Ελίφ Εράλπ δήλωσε ότι θέλει να γίνει η επόμενη δήμαρχος-κυβερνήτης της γερμανικής πρωτεύουσας.
Το CDU, που κυβερνούσε το Βερολίνο, βλέπει έτσι να χάνει σημαντικό μέρος της εκλογικής του δύναμης και να βρίσκεται αντιμέτωπο με διαπραγματεύσεις στις οποίες η Αριστερά θα έχει τον πρώτο λόγο.
Η Süddeutsche Zeitung είχε ήδη επισημάνει πριν από την ολοκλήρωση της καταμέτρησης ότι η Αριστερά βρισκόταν μπροστά στο Βερολίνο, ενώ το CDU έχανε σημαντικά ποσοστά.
Και έτσι η εκλογική βραδιά αποκτά δύο διαφορετικές όψεις: Στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία ανεβαίνει το AfD. Στο Βερολίνο ανεβαίνει η Αριστερά. Και στις δύο κάλπες το CDU υποχωρεί.
Η επόμενη μέρα για τον Μερτς
Το γερμανικό πολιτικό σκηνικό μπαίνει, πλέον, σε μια νέα φάση: Ο Μερτς παραμένει καγκελάριος και έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει την πολιτική του, αλλά οι εκλογές δημιουργούν ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να λυθεί μόνο με δηλώσεις.
Το CDU πρέπει να εξηγήσει γιατί έχασε τόσο δραματικά στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία, γιατί υποχώρησε στο Βερολίνο και γιατί το AfD εξακολουθεί να κερδίζει έδαφος στην ανατολική Γερμανία.
Και ο Μερτς πρέπει να πείσει το κόμμα του ότι η απάντηση δεν είναι η αλλαγή ηγεσίας, αλλά η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων.
Προς το παρόν, η ηγεσία του CDU δεν έχει ανακοινώσει αλλαγή πορείας. Αυτό που έχει αλλάξει είναι το πολιτικό περιβάλλον.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της μεταπολεμικής Γερμανίας, το CDU βρέθηκε κάτω από το 5% σε κρατιδιακή εκλογή. Το AfD κέρδισε δεύτερη συνεχή εκλογική αναμέτρηση στην ανατολική Γερμανία. Η Αριστερά κέρδισε το Βερολίνο. Και ο Φρίντριχ Μερτς βγήκε στην κάμερα πριν καν τελειώσει η καταμέτρηση για να πει ότι θα μείνει.
Η επόμενη μάχη, πλέον, δεν είναι μόνο στις κάλπες, αλλά μέσα στο ίδιο το CDU.