Γερμανία: Στο χείλος της εξόδου ο Μερτς -Τα 5 σενάρια για την επόμενη μέρα

Μπορεί ο Φρίντριχ Μερτς να παραμείνει καγκελάριος της Γερμανίας;

Το ερώτημα που μέχρι πριν από λίγους μήνες έμοιαζε αδιανόητο βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της γερμανικής πολιτικής σκηνής.

Μόλις 16 μήνες μετά την ανάληψη της καγκελαρίας, ο Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη κρίση της θητείας του. Η CDU/CSU δέχεται ισχυρή πίεση, η ακροδεξιά AfD καταγράφει σημαντική άνοδο και οι εσωκομματικές συζητήσεις για το μέλλον της ηγεσίας έχουν πλέον γίνει ανοιχτό πολιτικό ζήτημα.

Το επόμενο μεγάλο τεστ έρχεται την Κυριακή, με τις εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και το αποτέλεσμα μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα δύο κρατίδια.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία οι Χριστιανοδημοκράτες του Μερτς εμφανίζονται σε ορισμένες τελευταίες μετρήσεις κοντά ή πάνω από το όριο του 5%, ενώ το AfD προηγείται στην πρόθεση ψήφου. Σε εθνικό επίπεδο, οι δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Politico εμφανίζουν το AfD περίπου στο 27%-29%, ενώ τα δύο κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU) κινούνται γύρω στο 18%-20%.

Η πίεση προς τον Μερτς εντάθηκε ακόμη περισσότερο μετά τη μεγάλη επιτυχία του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου το ακροδεξιό κόμμα συγκέντρωσε σχεδόν 44% και η CDU έπεσε στο 17,2%.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Μερτς ακύρωσε μάλιστα την προγραμματισμένη παρουσία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, επιλέγοντας να παραμείνει στο Βερολίνο καθώς η εσωτερική πολιτική κρίση κλιμακώνεται.

Τι μπορεί, λοιπόν, να συμβεί από εδώ και πέρα; Το Politico εξετάζει πέντε σενάρια.

Το σενάριο της παραίτησης -Ποιος θα μπορούσε να διαδεχθεί τον Μερτς;

Το πρώτο σενάριο είναι το πιο δραματικό: ο Μερτς να χάσει την εσωκομματική στήριξη και να οδηγηθεί σε παραίτηση.

Ο καγκελάριος έχει συγκαλέσει για την Κυριακή στις 17:00 κρίσιμη συνεδρίαση της ηγεσίας του CDU, σχεδόν ταυτόχρονα με τη δημοσιοποίηση των exit polls των εκλογών.

Σύμφωνα με το Politico, ο Μερτς θέλει να ζητήσει από τους κομματικούς του συμμάχους να ξεκαθαρίσουν εάν εξακολουθούν να στηρίζουν τόσο τον ίδιο όσο και το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα.

Εάν η απάντηση είναι αρνητική, θα μπορούσε να ζητήσει από το κόμμα να προτείνει διάδοχο. Αλλά το μεγάλο πρόβλημα είναι ότιδεν υπάρχει ξεκάθαρος διάδοχος.

Το όνομα που ακούγεται περισσότερο είναι εκείνο του πρωθυπουργού της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βουστ. Η συγκυρία, ωστόσο, δεν είναι ιδανική, καθώς έχει μπροστά του εκλογική αναμέτρηση στο κρατίδιό του.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης ο Μάρκους Ζέντερ, πρωθυπουργός της Βαυαρίας και αρχηγός του CSU, ενώ λιγότερο πιθανοί θεωρούνται ο πρωθυπουργός της Έσσης, Μπόρις Ράιν, και ο υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ.

Ακόμη και εάν ο Μερτς παραιτηθεί, πάντως, η αλλαγή δεν θα είναι αυτόματη. Ο πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ θα μπορούσε να του ζητήσει να παραμείνει προσωρινά ως υπηρεσιακός καγκελάριος μέχρι να εκλεγεί ο διάδοχός του από την Μπούντεσταγκ.

Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα.

Ο νέος καγκελάριος θα χρειαστεί κοινοβουλευτική πλειοψηφία, άρα και τη στήριξη του SPD. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε δύσκολες και χρονοβόρες διαπραγματεύσεις για τη νέα ισορροπία του κυβερνητικού συνασπισμού.

Εκτίμηση Politico: 3/5

Ψήφος δυσπιστίας, εκλογές ή ακόμη και AfD;

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει την ανατροπή του Μερτς μέσω ψήφου δυσπιστίας.

Εδώ, όμως, υπάρχει ένα μεγάλο συνταγματικό εμπόδιο.

Στη Γερμανία δεν αρκεί η Bundestag να καταψηφίσει τον καγκελάριο. Η πρόταση δυσπιστίας πρέπει να είναι «εποικοδομητική», δηλαδή οι βουλευτές να εκλέξουν ταυτόχρονα νέο καγκελάριο με την απαιτούμενη πλειοψηφία.

Με δεδομένες τις εύθραυστες ισορροπίες του κυβερνητικού συνασπισμού και την ανάγκη συμφωνίας CDU/CSU και SPD για έναν διάδοχο, το ενδεχόμενο θεωρείται περιορισμένο.

Εκτίμηση Politico: 1/5

Ένα τρίτο σενάριο είναι να προκαλέσει ο ίδιος ο Μερτς ψήφο εμπιστοσύνης.

Εάν την χάσει, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για διάλυση της Μπούντεσταγκ και πρόωρες εκλογές, υπό τις προβλεπόμενες από το Σύνταγμα διαδικασίες.

Το πρόβλημα είναι πολιτικό: με το AfD σε υψηλά επίπεδα στις δημοσκοπήσεις, η προσφυγή στις κάλπες θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δεδομένα για όλα τα κόμματα.

Γι' αυτό και το Politico χαρακτηρίζει το σενάριο όχι ιδιαίτερα πιθανό.

Εκτίμηση Politico: 2/5

Και υπάρχει ένα σενάριο που σήμερα μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο, αλλά θεωρητικά υπάρχει: ένας διάδοχος του Μερτς να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία με τη στήριξη του AfD.

CDU/CSU και AfD θα μπορούσαν αριθμητικά να διαθέτουν την απαιτούμενη πλειοψηφία. Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, θα έσπαγε το λεγόμενο γερμανικό «firewall» απέναντι στην AfD, δηλαδή την πάγια άρνηση των παραδοσιακών κομμάτων να συνεργαστούν μαζί της.

Ο Μερτς έχει αποκλείσει τη διακυβέρνηση με τη στήριξη του AfD.

Εκτίμηση Politico: 0/5

Το μεγάλο στοίχημα του Μερτς: Να αντέξει και να αντεπιτεθεί

Υπάρχει όμως και το σενάριο που αυτή τη στιγμή φαίνεται να προκρίνει ο ίδιος ο Μερτς: να παραμείνει στη θέση του και να πολεμήσει για την πολιτική του επιβίωση.

Μετά το σοκ της Σαξονίας-Άνχαλτ, ο καγκελάριος εμφανίζεται αποφασισμένος να μην εγκαταλείψει τη μάχη.

Παράλληλα, οκτώ πρωθυπουργοί κρατιδίων του CDU έδωσαν δημόσια στήριξη στην ανάγκη να σταματήσει η συζήτηση περί προσώπων και να δοθεί έμφαση στη σταθερότητα και την κυβερνητική δράση.

Η παρέμβαση αυτή δεν αποτελεί λευκή επιταγή προς τον Μερτς. Το αντίθετο: η απουσία αναφοράς στο όνομά του αφήνει περιθώριο για διαφορετικές αναγνώσεις.

Δείχνει, ωστόσο, ότι ένα σημαντικό τμήμα της CDU δεν φαίνεται -τουλάχιστον προς το παρόν- να επιθυμεί μια άμεση μάχη διαδοχής.

Έτσι, η επόμενη ημέρα μπορεί να κριθεί όχι μόνο από το αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής, αλλά και από το εάν το CDU/CSU θα επιλέξει να κλείσει τις εσωτερικές της γραμμές και να στηρίξει την κυβέρνηση.

Για τον Μερτς, το στοίχημα είναι πλέον ξεκάθαρο: να πείσει το κόμμα του ότι μπορεί να αντιστρέψει την πολιτική κατρακύλα χωρίς αλλαγή ηγεσίας.

Οι κάλπες σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θα είναι το επόμενο μεγάλο τεστ.

Και αυτή τη φορά, το αποτέλεσμα δεν θα αφορά μόνο δύο κρατίδια.

Εκτίμηση Politico για το σενάριο παραμονής του Μερτς: 4/5.