Η δόνηση από τον πολιτικό σεισμό στη Σαξονία-Άνχαλτ με τη νίκη του ακροδεξιού AfD φτάνει ήδη μέχρι το Βερολίνο και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
- Το ακροδεξιό AfD πέτυχε ιστορική νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό του στο 43,8% και πλησιάζοντας την αυτοδυναμία. Παράλληλα, το κυβερνών CDU υπέστη συντριπτική ήττα, χάνοντας σχεδόν τη μισή εκλογική του δύναμη στο κρατίδιο.
- Το εκλογικό αποτέλεσμα δοκιμάζει το «τείχος προστασίας» απέναντι στην Ακροδεξιά, καθώς το AfD δεν θεωρείται πλέον μόνο κόμμα διαμαρτυρίας. Η κοινωνική του αποδοχή αυξάνεται και μετατρέπεται σε κανονική κυβερνητική επιλογή για πολλούς ψηφοφόρους.
- Η ήττα αποτελεί βαρύ πλήγμα για τον ηγέτη του CDU, Φρίντριχ Μερτς, και θεωρείται προειδοποίηση για όλη τη Γερμανία. Η νίκη του AfD αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη γενικευμένη δυσαρέσκεια των πολιτών με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
- Ο ευρωπαϊκός Τύπος παρακολουθεί την πολιτική ανατροπή, καθώς η νίκη του AfD δημιουργεί πρωτοφανές αδιέξοδο. Η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης μεταφέρει το πρόβλημα στο Βερολίνο, προαναγγέλλοντας τις προκλήσεις των επόμενων ομοσπονδιακών εκλογών.
Η AfD δεν κέρδισε απλώς τις εκλογές, αφού με 43,8% των ψήφων, υπερδιπλασίασε το ποσοστό της από το 2021 και βρέθηκε μόλις τρεις έδρες από την απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο του κρατιδίου της πρώην ανατολικής Γερμανίας.
Η CDU, αντίθετα, υπέστη συντριπτική ήττα στο εν λόγω κρατίδιο καθώς από το 37,1% κατέρρευσε στο 17,2%, χάνοντας περίπου τη μισή εκλογική της δύναμη.
Και κάπως έτσι, μια εκλογή σε ένα κρατίδιο περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε γερμανικό και ευρωπαϊκό πολιτικό γεγονός.
Τα μεγαλύτερα γερμανικά και διεθνή ΜΜΕ αντιμετωπίζουν το αποτέλεσμα ως κάτι πολύ περισσότερο από μια περιφερειακή εκλογική αναμέτρηση.
Για τον Guardian, το Reuters, το Bloomberg και τον Economist, αλλά και για τη FAZ, τη Süddeutsche Zeitung και το Der Spiegel, το πραγματικό ερώτημα πλέον είναι τι σημαίνει η νίκη της AfD για τον Φρίντριχ Μερτς, την CDU και το πολιτικό «τείχος» απέναντι στην Ακροδεξιά.
Και κυρίως: πόσο μπορεί να μείνει εκτός εξουσίας ένα κόμμα που συγκεντρώνει σχεδόν έναν στους δύο ψηφοφόρους;
«Ιστορική νίκη» και «πολιτικός σεισμός»
Το αποτέλεσμα της AfD είναι από μόνο του εντυπωσιακό. Η AfD εκλέγει 39 από τους 83 βουλευτές και χρειάζεται μόλις τρεις ακόμη για την απόλυτη πλειοψηφία.
Η συμμετοχή, μάλιστα, έφτασε στο 77,8%, γεγονός που αποδυναμώνει την ερμηνεία ότι πρόκειται απλώς για αποτέλεσμα χαμηλής συμμετοχής ή αποχής.
Ο διεθνής Τύπος στάθηκε ακριβώς σε αυτή τη διάσταση.
Το Reuters χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική νίκη» για την AfD και υπογράμμισε ότι το κόμμα βρέθηκε για πρώτη φορά τόσο κοντά στην κατάκτηση κυβερνητικής εξουσίας σε γερμανικό κρατίδιο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Η AfD ήρθε πρώτη στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, χωρίς να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία, προκαλώντας ταυτόχρονα ένα βαρύ πλήγμα στους συντηρητικούς του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και αναδεικνύοντας τη βαθιά δυσαρέσκεια απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση», αναφέρει.
Το Associated Press δίνει ακόμη πιο καθαρά το παράδοξο της επόμενης ημέρας: η AfD κέρδισε με συντριπτική διαφορά, αλλά δεν μπορεί να κυβερνήσει μόνη της.
«Η AfD έμεινε τρεις έδρες μακριά από την αυτοδυναμία, ενώ δεν είναι σαφές πώς οι διαιρεμένοι αντίπαλοί της θα μπορέσουν να σχηματίσουν μια σταθερή κυβέρνηση χωρίς τη συμμετοχή της», σημειώνει το πρακτορείο.
Και αυτό είναι το πρόβλημα που πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο.
Το «τείχος» απέναντι στην AfD δοκιμάζεται
Τα υπόλοιπα γερμανικά κόμματα εξακολουθούν να απορρίπτουν κάθε συνεργασία με την AfD.
Η περίφημη Brandmauer, το «τείχος προστασίας» απέναντι στην Ακροδεξιά, παραμένει επισήμως στη θέση της. Όμως το εκλογικό αποτέλεσμα την πιέζει περισσότερο από ποτέ καθώς η AfD δεν είναι πλέον ένα κόμμα διαμαρτυρίας που βρίσκεται στην αντιπολίτευση με διψήφιο ποσοστό. Στη Σαξονία-Άνχαλτ συγκεντρώνει σχεδόν το 44% των ψήφων.
Η Süddeutsche Zeitung εστιάζει ακριβώς σε αυτή τη μεταβολή, διερωτώμενη εάν η 6η Σεπτεμβρίου 2026 θα καταγραφεί ως σημείο καμπής στην πορεία της AfD από ένα κόμμα διαμαρτυρίας σε μια δύναμη που ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί πλέον κανονική κυβερνητική επιλογή.
«Αυτό που αλλάζει δεν είναι μόνο το εκλογικό ποσοστό της AfD, αλλά και η κοινωνική αντιμετώπισή της. Η αναστολή που υπήρχε παλαιότερα σε τμήμα των ψηφοφόρων να δηλώσουν ανοιχτά ότι την υποστηρίζουν φαίνεται να υποχωρεί.
Αυτό, ίσως, είναι το πιο σημαντικό στοιχείο πίσω από το 43,8%, γιατί η εκλογική επιτυχία μπορεί να είναι συγκυριακή, αλλά η πολιτική κανονικοποίηση της AfD είναι πολύ βαθύτερη διαδικασία», σημειώνει η εφημερίδα του Μονάχου.
FAZ: Προειδοποίηση για ολόκληρη τη Γερμανία
Η Frankfurter Allgemeine Zeitung αντιμετωπίζει την εκλογική επιτυχία της AfD ως προειδοποίηση για τη γερμανική δημοκρατία και όχι ως μια απλή εναλλαγή κομμάτων στην κορυφή ενός κρατιδίου.
H FAZ επιμένει στην ανάγκη υπεράσπισης της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, του πολιτικού συμβιβασμού και της θεσμικής λειτουργίας απέναντι σε μια πολιτική που στηρίζεται στην οργή και στην απόρριψη του συστήματος.
Ο Τραμπ ανάρτησε γράφημα για τη νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ
Το βασικό μήνυμα του σχετικού άρθρου είναι ότι «αυτό που συνέβη στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως τοπική πολιτική ιδιομορφία. Αποτελεί προειδοποίηση που αφορά ολόκληρη τη Γερμανία».
Η παρατήρηση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η AfD είναι ήδη η ισχυρότερη αντιπολιτευτική δύναμη στην Bundestag και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Reuters, κινείται περίπου στο 28% σε εθνικό επίπεδο.
Με άλλα λόγια, η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να λειτουργήσει όχι ως εξαίρεση, αλλά ως προάγγελος.
Το μεγάλο πλήγμα στον Μερτς
Εάν η AfD είναι ο μεγάλος νικητής, η CDU είναι χωρίς αμφιβολία ο μεγάλος ηττημένος και ο λογαριασμός φτάνει στον Φρίντριχ Μερτς.
Το Der Spiegel δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συντριπτική ήττα των Χριστιανοδημοκρατών, οι οποίοι κυβερνούν το κρατίδιο επί 24 χρόνια και μετά τις εκλογές καταγράφουν πτώση σχεδόν 20 μονάδων και μια διαφορά 26,6 μονάδων από την AfD.
Η βασική ανάγνωση του άρθρου του περιοδικού είναι ότι η ήττα των Χριστιανοδημοκρατών είναι τόσο βαριά ώστε δεν μπορεί να περιοριστεί στη Σαξονία-Άνχαλτ. Δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα για τον ίδιο τον Μερτς και για το εάν η στρατηγική του απέναντι στην AfD αποδίδει.
Το Reuters συνδέει ευθέως το αποτέλεσμα με τη δημοτικότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ARD που επικαλείται το πρακτορείο, 87% των ψηφοφόρων της Σαξονίας-Άνχαλτ δήλωναν δυσαρεστημένοι με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Ο επικεφαλής του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών, Μαρσέλ Φράτσερ, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα, σύμφωνα με το Reuters, «ψήφο δυσπιστίας» απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Η AfD, επομένως, δεν κέρδισε μόνο με τις δικές της ψήφους, αλλά «καβάλησε» και το κύμα της δυσαρέσκειας απέναντι στους κυβερνώντες.
Guardian: «Καταστροφικό» αποτέλεσμα για την CDU
Ο Guardian χαρακτηρίζει την επικράτηση της AfD ιστορική, αλλά στέκεται ιδιαίτερα στο μέγεθος της ήττας της CDU υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι η AfD, παρά τη συντριπτική νίκη της, δεν διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία για να κυβερνήσει μόνη της.
Και εδώ επιστρέφει το γερμανικό παράδοξο: το κόμμα που κερδίζει με διαφορά δεν μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, ενώ τα κόμματα που μπορούν να σχηματίσουν κυβέρνηση δυσκολεύονται να βρουν μεταξύ τους κοινό έδαφος.
Και η CDU βρίσκεται στη μέση.
Bloomberg και Economist: Η AfD δεν σταματά στη Σαξονία-Άνχαλτ
Το Bloomberg κάνει λόγο για την καλύτερη επίδοση της AfD σε κρατιδιακές εκλογές και τη συνδέει με τη διευρυνόμενη δυσαρέσκεια απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο: «η AfD πέτυχε το καλύτερο αποτέλεσμα στην ιστορία της σε κρατιδιακή εκλογή, υπερδιπλασιάζοντας τη δύναμή της και επιφέροντας ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στα κόμματα που κυβερνούν τη Γερμανία από τη μεταπολεμική περίοδο».
Το Bloomberg επισημαίνει επίσης την οικονομική διάσταση: ασθενής ανάπτυξη της γερμανικής οικονομίας, υψηλές τιμές ενέργειας και γενικότερη δυσφορία δημιουργούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο η AfD διευρύνει την επιρροή της.
Ο Economist, από την άλλη, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη δυναμική της εκλογικής βάσης.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, περισσότεροι από τους μισούς ψηφοφόρους που κέρδισε η AfD σε σχέση με το 2021 φαίνεται να προέρχονται από την κινητοποίηση ανθρώπων που προηγουμένως δεν ψήφιζαν.
Όπως σημειώνει, «η AfD κυριάρχησε στις περισσότερες κατηγορίες του εκλογικού σώματος και ευνοήθηκε από την ιστορικά υψηλή συμμετοχή. Το αποτέλεσμα δεν αρκεί για την αυτοδυναμία, αλλά θα έχει αντίκτυπο πολύ πέρα από τα όρια της Σαξονίας-Άνχαλτ.
Και ο Economist προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο που έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία: η AfD δεν χρειάζεται απαραίτητα να κυβερνήσει τώρα για να θεωρήσει τη βραδιά επιτυχημένη.
Έχει ήδη μετατρέψει τη Σαξονία-Άνχαλτ σε πολιτικό εφαλτήριο.
Από τη Ρώμη έως τη Μαδρίτη, η Ευρώπη κοιτάζει το Βερολίνο
Το αποτέλεσμα δεν πέρασε απαρατήρητο στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Στην Ιταλία, η La Repubblica μίλησε για «μαύρο κύμα» της AfD, εστιάζοντας στην ιστορική διάσταση μιας δύναμης της γερμανικής Ακροδεξιάς που έφτασε τόσο κοντά στην κατάκτηση της εξουσίας.
Η La Stampa στάθηκε στην πρωτοφανή εκλογική δύναμη της AfD και στην προσωπική επιτυχία του Ούλριχ Ζίγκμουντ, ενώ η Corriere della Sera αντιμετωπίζει την εξέλιξη ως γεγονός που ξεπερνά τα όρια του συγκεκριμένου κρατιδίου.
Στην Ισπανία, η La Vanguardia αναδεικνύει την ανατροπή του γερμανικού πολιτικού τοπίου, στην Ολλανδία, η de Volkskrant εστιάζει στον γρίφο του σχηματισμού κυβέρνησης και στον σκανδιναβικό Τύπο, από τη Dagens Nyheter έως τη NRK, κυριαρχεί η ιστορική διάσταση της ανόδου της AfD και η απόσταση που πλέον χωρίζει το κόμμα από την πραγματική άσκηση εξουσίας.
Η κοινή συνισταμένη είναι σαφής: Η Γερμανία μπαίνει σε μια νέα πολιτική φάση. Και μαζί της μπαίνει σε νέα φάση και η Ευρώπη.
Το κρίσιμο ερώτημα: Τι θα γίνει τώρα;
Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ έχει ήδη μιλήσει για «ιστορική εντολή» και έχει αποκλείσει λύσεις που θα εμπόδιζαν την AfD να εφαρμόσει το πρόγραμμά της. Η CDU, από την άλλη, επιμένει ότι δεν θα συνεργαστεί με το κόμμα.
Το BSW (η αριστερή Συμμαχία της Σάρα Βάγκενκνεχτ), που εξασφάλισε πέντε έδρες, περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εξίσωση, καθώς δεν έχει αποκλείσει κάθε μορφή ανοχής ή συνεργασίας σε επιμέρους ζητήματα.
Έτσι, η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές πολιτικό αδιέξοδο.
Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η εκλογική βραδιά στο Μαγδεμβούργο ενδιαφέρει πλέον τόσο πολύ το Βερολίνο.
- Η AfD δεν πήρε την αυτοδυναμία. Πήρε όμως το 43,8%.
- Δεν έσπασε θεσμικά τη Brandmauer. Την έφερε όμως στα όριά της.
- Δεν ανέλαβε την κυβέρνηση. Έφερε όμως για πρώτη φορά τόσο κοντά το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης της AfD σε γερμανικό κρατίδιο.
Και υποχρέωσε την CDU να αντιμετωπίσει το πιο δύσκολο ερώτημα της μέχρι τώρα πολιτικής της στρατηγικής: πώς ανακόπτεις ένα κόμμα που κερδίζει συνεχώς έδαφος χωρίς να συνεργαστείς μαζί του;
Η απάντηση δεν θα κριθεί μόνο στο Μαγδεμβούργο. Θα κριθεί στο Βερολίνο. Και, τελικά, στις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές, γιατί η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να είναι ένα μικρό κρατίδιο της ανατολικής Γερμανίας, αλλά το πολιτικό μήνυμα που έστειλε, είναι πολύ μεγαλύτερο από τα σύνορά του.