Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα φαίνεται να έχει υποχωρήσει η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων προς τις ΗΠΑ σύμφωνα με νέα έρευνα του European Council on Foreign Relations (ECFR).
- Οι Ευρωπαίοι πολίτες αμφιβάλλουν έντονα για την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη σε περίπτωση επίθεσης. Αντιθέτως, οι περισσότεροι εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να βασιστούν στη βοήθεια άλλων ευρωπαϊκών χωρών, ακόμη και σε κράτη με ισχυρή ακροδεξιά παρουσία.
- Αυξάνεται η στήριξη για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας, με τους πολίτες να τάσσονται υπέρ του κοινού δανεισμού για επενδύσεις και της μείωσης της εξάρτησης από αμερικανικά οπλικά συστήματα, προωθώντας την πολιτική «Αγοράζουμε Ευρωπαϊκά».
- Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ και οι απειλές του ενίσχυσαν τον ευρωπαϊκό σκεπτικισμό. Παρά την παρούσα δυσπιστία, οι περισσότεροι πολίτες πιστεύουν ότι οι διατλαντικές σχέσεις θα βελτιωθούν μετά την αποχώρησή του.
- Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη παραμένει διχασμένη για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, με χώρες όπως η Ουγγαρία και η Γερμανία να είναι αρνητικές. Παράλληλα, εκφράζεται επιφυλακτικότητα για την επανέναρξη εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Η δημοσκόπηση, που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο σε 15 ευρωπαϊκές χώρες και δημοσιεύθηκε ενόψει των κρίσιμων συνόδων της G7 και του ΝΑΤΟ το προσεχές διάστημα, αποκαλύπτει ότι μόλις το 11% των ερωτηθέντων θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ σύμμαχο.
Πρόκειται για σημαντική πτώση σε σχέση με το 16% που καταγραφόταν πριν από έξι μήνες και το 22% του Νοεμβρίου 2024, γεγονός που καταδεικνύει τη ραγδαία επιδείνωση της εικόνας της Ουάσιγκτον στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.
Παράλληλα, το 13% των Ευρωπαίων χαρακτηρίζει πλέον «ανταγωνιστική» χώρα τις ΗΠΑ, ενώ το 12% τις θεωρεί ακόμη και «αντίπαλο».
Αμφιβολίες για την αμερικανική στήριξη σε περίπτωση επίθεσης
Ένα από τα πλέον εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας είναι ότι οι πλειοψηφίες σε όλες τις χώρες που συμμετείχαν δεν πιστεύουν πως οι ΗΠΑ θα έσπευδαν να τις υπερασπιστούν σε περίπτωση στρατιωτικής επίθεσης.
Αντίθετα, οι περισσότεροι πολίτες εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να βασιστούν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για βοήθεια σε μια τέτοια κρίση. Η τάση αυτή καταγράφεται ακόμη και σε χώρες όπου τα ακροδεξιά κόμματα διαθέτουν σημαντική πολιτική επιρροή, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Σουηδία.
Στροφή προς την ευρωπαϊκή άμυνα
Η έρευνα καταδεικνύει αυξανόμενη στήριξη για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας. Κατά μέσο όρο, οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες πιο θετικοί στην αύξηση των αμυντικών δαπανών σε σχέση με πέρυσι.
Επιπλέον, το 47% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ του κοινού δανεισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρηματοδότηση μεγαλύτερων αμυντικών επενδύσεων, έναντι 35% που διαφωνεί. Η στήριξη είναι ιδιαίτερα ισχυρή στην Πορτογαλία (59%), στη Δανία (56%), στην Ολλανδία (55%) και στην Ισπανία.
Την ίδια στιγμή, σε σχεδόν όλες τις χώρες της έρευνας οι πολίτες υποστηρίζουν τη μείωση της εξάρτησης από αμερικανικά οπλικά συστήματα. Οι υψηλότερες επιδόσεις υπέρ της λογικής «Αγοράζουμε Ευρωπαϊκά» καταγράφονται στη Δανία (75%), στην Ολλανδία (72%), στη Σουηδία (70%), στην Πορτογαλία (69%) και στη Γαλλία (66%).
Ωστόσο, η προοπτική περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες για τη χρηματοδότηση της άμυνας παραμένει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής. Στην Ιταλία το 63% αντιτίθεται σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ενώ αντίστοιχα υψηλά ποσοστά καταγράφονται στην Αυστρία (59%) και στη Γερμανία (56%).
Ο παράγοντας Τραμπ και το μέλλον των σχέσεων
Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, η στάση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ, οι απειλές του για απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από ευρωπαϊκές βάσεις και οι τοποθετήσεις του σε ζητήματα όπως εκείνο της Γροιλανδίας έχουν ενισχύσει τον ευρωπαϊκό σκεπτικισμό.
Παρά την έντονη δυσπιστία οι περισσότεροι Ευρωπαίοι θεωρούν ότι οι διατλαντικές σχέσεις θα βελτιωθούν μετά την αποχώρηση του Τραμπ από την εξουσία. Σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Δανία, η Ολλανδία και η Σουηδία, πάνω από το 60% των πολιτών εκτιμά ότι οι σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης θα γίνουν καλύτερες στο μέλλον.
Διχασμός για την Ουκρανία και επιφυλάξεις για τη Ρωσία
Η έρευνα καταγράφει επίσης επιφυλακτικότητα απέναντι σε μια πιθανή επανέναρξη εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παρά τις υψηλές τιμές ενέργειας, το 44% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν «μάλλον κακή» ή «πολύ κακή» επιλογή.
Παράλληλα, η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διχάζει την κοινή γνώμη. Σε χώρες όπως η Ουγγαρία, η Βουλγαρία, η Αυστρία και η Γερμανία, οι πολίτες εμφανίζονται περισσότερο αρνητικοί παρά θετικοί απέναντι στην ένταξη της χώρας υπό τις παρούσες συνθήκες.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τη δημοσκόπηση είναι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα περίοδο στρατηγικής αναπροσαρμογής, με αυξανόμενη διάθεση για αμυντική αυτονόμηση και μειωμένη εμπιστοσύνη στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.