Ένα νέο, ιδιαίτερα ανησυχητικό ρεκόρ καταγράφηκε τον Ιούλιο: οι ωκεανοί του πλανήτη έφτασαν στην υψηλότερη θερμοκρασία που έχει μετρηθεί ποτέ για τον συγκεκριμένο μήνα.
- Ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες καταγράφηκαν στον Ατλαντικό και τη δυτική Μεσόγειο, προκαλώντας φαινόμενα ακραίου θαλάσσιου καύσωνα. Η εξέλιξη αυτή απειλεί τα θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία και κυρίως τις υδατοκαλλιέργειες που δεν μπορούν να προσαρμοστούν.
- Η δυτική Ευρώπη βίωσε το θερμότερο δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου που έχει καταγραφεί ποτέ, με διαδοχικά κύματα καύσωνα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την επίμονη ξηρασία, που περιόρισε τη φυσική ψύξη του εδάφους.
- Οι συνθήκες ξηρασίας προκάλεσαν σημαντική πτώση της στάθμης σε μεγάλα ποτάμια, όπως ο Σηκουάνας και ο Ρήνος, επηρεάζοντας την ύδρευση και τη ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, συνέβαλαν στην εξάπλωση καταστροφικών δασικών πυρκαγιών σε πρωτοφανείς εκτάσεις.
- Το φαινόμενο Ελ Νίνιο αναμένεται να ενισχύσει την υπερθέρμανση, ενώ οι ωκεανοί χάνουν σταδιακά την ικανότητά τους να απορροφούν θερμότητα. Αυτό αυξάνει την υγρασία στην ατμόσφαιρα, δημιουργώντας προϋποθέσεις για εντονότερα καιρικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus Climate Change Service, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών εκτός των πολικών περιοχών έφτασε τους 20,96°C τον Ιούλιο, την ώρα που η Ευρώπη βρισκόταν αντιμέτωπη με αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα, ακραία ξηρασία και καταστροφικές πυρκαγιές.
Πρόκειται για νέο ρεκόρ, καθώς το προηγούμενο υψηλότερο επίπεδο ήταν οι 20,89°C, τον Ιούλιο του 2023.
Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι το ρεκόρ καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι θερμοκρασίες στον τροπικό Ειρηνικό παραμένουν εξαιρετικά υψηλές και οι συνθήκες του Ελ Νίνιο αναμένεται να ενισχυθούν τους επόμενους μήνες.
«Καμίνι» Ατλαντικός και Μεσόγειος - Θαλάσσιος καύσωνας στην Ευρώπη
Η Ευρώπη δεν έμεινε έξω από το νέο θερμό ρεκόρ.
Οι θερμοκρασίες της θάλασσας τον Ιούλιο έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κατά μήκος του Ατλαντικού και στη δυτική Μεσόγειο, με εκτεταμένα φαινόμενα ισχυρού και ακραίου θαλάσσιου καύσωνα.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αλιεία.
Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν μαζικούς θανάτους σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως τα δάση φυκιών, ενώ επηρεάζουν είδη όπως αστακούς, καβούρια, χτένια, κυδώνια και στρείδια.
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα για τις υδατοκαλλιέργειες. Σολομοί, μύδια και στρείδια που βρίσκονται σε παράκτιες εγκαταστάσεις δεν μπορούν να μετακινηθούν σε ψυχρότερα νερά όταν οι θερμοκρασίες αυξάνονται απότομα. Η μείωση του οξυγόνου στο νερό μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε μαζικούς θανάτους.
Η Ευρώπη «ψήθηκε» - Ρεκόρ ζέστης και ξηρασίας
Την ίδια ώρα, η δυτική Ευρώπη έζησε το θερμότερο δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου που έχει καταγραφεί ποτέ. Η μέση θερμοκρασία στην περιοχή έφτασε τους 21,62°C, δηλαδή ήταν κατά 2,79°C υψηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Το προηγούμενο ρεκόρ, που είχε σημειωθεί το 2022, έσπασε, καθώς η περιοχή βρέθηκε αντιμέτωπη με διαδοχικά κύματα καύσωνα από το τέλος της άνοιξης.
«Ο Ιούλιος του 2026 ήταν ο τρίτος συνεχόμενος μήνας εξαιρετικής ζέστης στη δυτική Ευρώπη» δήλωσε η Samantha Burgess, επικεφαλής στρατηγικής για το κλίμα στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων.
Το σκηνικό επιδεινώθηκε από την ξηρασία. Τα επίμονα συστήματα υψηλών πιέσεων παγίδευσαν τη ζέστη, ενώ τα ξηρά εδάφη έχασαν την ικανότητά τους να προσφέρουν φυσική ψύξη.
Με απλά λόγια, η ζέστη στέγνωνε το έδαφος και το ξηρό έδαφος έκανε τη ζέστη ακόμη χειρότερη.
Γαλλία, Ισπανία, τμήματα της Γερμανίας και της Βρετανίας βρέθηκαν αντιμέτωπες με εξαιρετικά χαμηλές βροχοπτώσεις και επίπεδα υγρασίας του εδάφους.
Στα «κόκκινα» Σηκουάνας, Ρήνος και Δούναβης
Οι συνέπειες έγιναν αισθητές και στα μεγάλα ποτάμια της Ευρώπης.
Οι παροχές των ποταμών υποχώρησαν σημαντικά, με τον Σηκουάνα, τον Ρήνο και τον Δούναβη να συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που επηρεάστηκαν περισσότερο.
Η πτώση των υδάτων αυξάνει την πίεση στην ύδρευση και την άρδευση, επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα και τα οικοσυστήματα, ενώ δημιουργεί προβλήματα και στην παραγωγή ενέργειας.
Η παρατεταμένη ζέστη και η ξηρασία συνέβαλαν παράλληλα στην εξάπλωση μεγάλων δασικών πυρκαγιών.
Από την αρχή του 2026 έχουν καεί 500.852 εκτάρια, έκταση περίπου ίση με το μέγεθος του Τρινιντάντ και Τομπάγκο.
Οι πυρκαγιές δεν αποτελούν πλέον μόνο πρόβλημα της νότιας Ευρώπης. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν μεγάλες και ιδιαίτερα έντονες φωτιές, ενώ παράλληλα επιμηκύνει την περίοδο πυρκαγιών προς βορειότερες περιοχές.
Το Ελ Νίνιο μπορεί να κάνει τα πράγματα ακόμη χειρότερα
Στον τροπικό Ειρηνικό, οι θερμοκρασίες παραμένουν εξαιρετικά υψηλές, καθώς έχουν αναπτυχθεί συνθήκες Ελ Νίνιο.
Το φυσικό αυτό κλιματικό φαινόμενο μπορεί να επηρεάσει τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε ολόκληρο τον πλανήτη. Σε συνδυασμό, όμως, με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση, μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες και να ενισχύσει ακραία καιρικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με το Copernicus, ο Ιούλιος του 2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος Ιούλιος παγκοσμίως, ισοβαθμώντας με τον Ιούλιο του 2024 και πίσω από το 2023.
Η μέση θερμοκρασία του αέρα στην επιφάνεια της Γης ήταν 16,90°C, δηλαδή 1,47°C πάνω από την εκτιμώμενη προβιομηχανική μέση τιμή της περιόδου 1850-1900.
Οι ωκεανοί απορροφούν τη θερμότητα, αλλά το «φρένο» εξασθενεί
Οι ωκεανοί έχουν μέχρι σήμερα λειτουργήσει ως ένα τεράστιο φυσικό «φρένο» στην υπερθέρμανση του πλανήτη, απορροφώντας το μεγαλύτερο μέρος τής επιπλέον θερμότητας που προκαλούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Όσο όμως ανεβαίνει η θερμοκρασία τους, μειώνεται η ικανότητά τους να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα.
Παράλληλα, τα θερμότερα νερά εξατμίζονται περισσότερο, αυξάνοντας την υγρασία στην ατμόσφαιρα και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ισχυρότερες και πιο απότομες βροχοπτώσεις και πλημμύρες.
Το νέο ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας στους ωκεανούς, σε συνδυασμό με την ακραία ζέστη, την ξηρασία και τις πυρκαγιές στην Ευρώπη, αποτελεί ένα ακόμη ισχυρό σήμα για τις επιπτώσεις ενός πλανήτη που θερμαίνεται.
Με το Ελ Νίνιο να αναμένεται να ενισχυθεί, οι επόμενοι μήνες αναμένεται να αποτελέσουν ένα ακόμη κρίσιμο τεστ για το κλιματικό σύστημα.