Πρωτοφανείς προειδοποιήσεις απευθύνουν επιστήμονες για το φετινό φαινόμενο «Ελ Νίνιο», το οποίο, σύμφωνα με τελευταίες προβλέψεις, ενδέχεται να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ από τότε που ξεκίνησε η σύγχρονη παρακολούθησή του.
Τα προγνωστικά μοντέλα εμφανίζουν πρωτοφανή συμφωνία ως προς την ένταση του φαινομένου, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι ο πλανήτης ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με ακραίες θερμοκρασίες, παρατεταμένες ξηρασίες, πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Το φαινόμενο «Ελ Νίνιο», το οποίο εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια, έχει ήδη ξεκινήσει επίσημα, καθώς οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια του ισημερινού Ειρηνικού Ωκεανού ξεπέρασαν το όριο που απαιτείται για την ενεργοποίησή του. Η θέρμανση των ωκεάνιων υδάτων μεταβάλλει την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, επηρεάζοντας τους ανέμους, την ατμοσφαιρική πίεση και τα πρότυπα των βροχοπτώσεων σε ολόκληρο τον πλανήτη, εξηγούν ειδικοί στην Daily Mail.
«Σούπερ Ελ Νίνιο» προ των πυλών
Σύμφωνα με τον Τιμ Στόκντεϊλ, ειδικό για το φαινόμενο Ελ Νίνιο στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), το φετινό επεισόδιο δεν μοιάζει με κανένα άλλο που έχει καταγραφεί στα περισσότερα από 30 χρόνια συστηματικής παρακολούθησης του φαινομένου.
Όπως εξηγεί, τα διαθέσιμα μοντέλα συγκλίνουν σε ένα εξαιρετικά σπάνιο σενάριο, υποδεικνύοντας ότι το φετινό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να φτάσει σε επίπεδα έντασης που δεν έχουν παρατηρηθεί ξανά.
«Νομίζω ότι είναι απολύτως σωστό να πούμε ότι ποτέ δεν είχαμε μια πρόβλεψη για το φαινόμενο Ελ Νίνιο που να ήταν τόσο ισχυρή και τόσο συνεπής σε όλα τα μοντέλα πρόγνωσης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι θα αποτελούσε «μια πολύ, πολύ μεγάλη έκπληξη» εάν το φαινόμενο δεν κατέρριπτε τα μέχρι σήμερα ρεκόρ, επισημαίνοντας πάντως πως «θα περίμενα να σπάσει τα ρεκόρ, αλλά δεν υπάρχουν εγγυήσεις».
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένα τόσο ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να λειτουργήσει συνδυαστικά με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, εντείνοντας ακόμη περισσότερο την παγκόσμια θέρμανση και αυξάνοντας τη συχνότητα αλλά και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η NASA έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το φετινό φαινόμενο αναμένεται να προκαλέσει «εκτεταμένες επιπτώσεις» σε ολόκληρο τον κόσμο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται αυξημένες βροχοπτώσεις στις νοτιοδυτικές πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και έντονη ξηρασία σε πολλές περιοχές του δυτικού Ειρηνικού.
Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σχεδόν όλες οι περιοχές του πλανήτη θα βιώσουν υψηλότερες θερμοκρασίες, ακόμη και χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η επίδραση του Ελ Νίνιο είναι συνήθως πιο έμμεση.
Παρότι το φαινόμενο κορυφώνεται συνήθως μεταξύ Νοεμβρίου και Φεβρουαρίου, η μεγαλύτερη άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας καταγράφεται συχνά τους μήνες που ακολουθούν. Το προηγούμενο ισχυρό επεισόδιο συνέβαλε ώστε το 2023 να καταγραφεί ως το δεύτερο θερμότερο έτος στην ιστορία των μετρήσεων, ενώ το 2024 εξελίχθηκε στο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ.
Παγκόσμια ανησυχία για το φαινόμενο
Τον περασμένο μήνα, η μετεωρολογική υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε επίσημα ότι το φαινόμενο έχει πλέον αναπτυχθεί και προβλέπεται να ενισχυθεί σημαντικά, φτάνοντας πιθανώς σε ιστορικά επίπεδα έντασης.
Η προοπτική αυτή έχει ήδη οδηγήσει αρκετές χώρες στην προετοιμασία σχεδίων αντιμετώπισης των επιπτώσεων, ενώ οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της επισιτιστικής ασφάλειας έχουν απευθύνει έκκληση για πρόσθετη χρηματοδότηση, προκειμένου να ληφθούν προληπτικά μέτρα πριν εκδηλωθούν οι σοβαρότερες συνέπειες.
Στην Ασία, πολλές περιοχές αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας, καθώς το φαινόμενο Ελ Νίνιο συχνά αποδυναμώνει τους μουσώνες, στερώντας από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους τις βροχοπτώσεις από τις οποίες εξαρτάται η γεωργική παραγωγή. Στην Ινδία, οι αρμόδιες αρχές καταρτίζουν ήδη σχέδια έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη των αγροτών σε περίπτωση μειωμένων βροχοπτώσεων.
Αντίστοιχα, η Αυστραλία προετοιμάζεται για αυξημένο κίνδυνο παρατεταμένης ξηρασίας, έντονων καυσώνων και εκτεταμένων δασικών πυρκαγιών, ενώ στην Αφρική οι επιπτώσεις διαφέρουν ανά περιοχή. Το Κέρας της Αφρικής συνδέεται συνήθως με περισσότερες βροχές, όμως μεγάλες εκτάσεις της νότιας, δυτικής, κεντρικής και ανατολικής Αφρικής αντιμετωπίζουν συνθήκες σημαντικά ξηρότερες από τον μέσο όρο.
Στη Νότια Αμερική, οι παράκτιες περιοχές του Περού και του Ισημερινού αναμένεται να δεχθούν έντονες βροχοπτώσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών και κατολισθήσεων, ενώ το βόρειο τμήμα της Βραζιλίας είναι πιθανό να αντιμετωπίσει παρατεταμένη ξηρασία, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μεγάλων πυρκαγιών στον Αμαζόνιο.
Οι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι η ένταση του φετινού Ελ Νίνιο ενδέχεται να προσεγγίσει εκείνη του ιστορικού επεισοδίου του 1997-1998, όταν οι παγκόσμιες θερμοκρασίες έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην Ευρώπη και αλλού, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι το φετινό «σούπερ Ελ Νίνιο» ενδέχεται να αποτελέσει ακόμη ένα ορόσημο στην εποχή της κλιματικής κρίσης.