Καθώς η ερημοποίηση λόγω ξηρασίας επεκτείνεται σε πολλές περιοχές του κόσμου, η ανάγκη για φιλικές προς το περιβάλλον και οικονομικές λύσεις αναδάσωσης γίνεται επιτακτική.
Μια από τις πιο υποσχόμενες τεχνικές είναι η άρδευση από την υγρασία του αέρα, που επιτρέπει σε νεαρά φυτά να επιβιώνουν σε ξηρές ζώνες χωρίς σύνθετες υποδομές νερού, προσφέροντας μια πρακτική και φιλική προς τις τοπικές κοινότητες μέθοδο αναδάσωσης.
Τι είναι η άρδευση από την υγρασία του αέρα -Ο 14χρονος εφευρέτης
Η τεχνική αξιοποιεί το φαινόμενο κατά το οποίο η υγρασία του αέρα μετατρέπεται σε σταγόνες νερού όταν έρχεται σε επαφή με ψυχρότερες επιφάνειες, κάτι που παρατηρείται σε παράθυρα ή παγωμένα μπουκάλια. Με βάση αυτή τη λογική, μικρές ποσότητες νερού μπορούν να διοχετευτούν απευθείας στις ρίζες των φυτών σε ξηρές περιοχές.
Η μέθοδος δοκιμάστηκε με επιτυχία στη βόρεια Κίνα στο πλαίσιο του προγράμματος αναδάσωσης «Μεγάλο Πράσινο Τείχος». Μια συσκευή που κατασκεύασε ο Jia Mingxuan, φτιαγμένη από μεταλλικούς σωλήνες και ανακυκλωμένα πλαστικά μπουκάλια, σχεδιάστηκε ώστε να είναι φθηνή, προσιτή και εύκολη στην κατασκευή από τοπικές κοινότητες.
Η έμπνευση ήρθε στην κουζίνα της οικογένειας, όταν ο Jia παρατήρησε πώς οι υδρατμοί μετατρέπονταν σε σταγονίδια πάνω στα κρύα πλακάκια. Αυτό το φαινόμενο έγινε η βάση του σχεδιασμού του: ένας σωλήνας με διαβάθμιση θερμοκρασίας και ένα άνω καπάκι που επιτρέπει την κυκλοφορία του αέρα.
Η πρωτοποριακή ιδέα του μόλις 14 ετών Jia Mingxuan από την Εσωτερική Μογγολία, τού χάρισε το χρυσό μετάλλιο στην 77η έκδοση της iENA, μιας από τις πιο διάσημες εκθέσεις εφευρέσεων στον κόσμο. Η πολυβραβευμένη εφεύρεση, τώρα βελτιστοποιείται από μια ερευνητική ομάδα στη Σανγκάη.
Πώς λειτουργεί η συσκευή
Η συσκευή αποτελείται από έναν μερικώς θαμμένο μεταλλικό σωλήνα, συνδεδεμένο με μια πλαστική φιάλη ή θάλαμο. Το μέταλλο απορροφά και διαχέει τη θερμότητα, διατηρώντας την υπόγεια περιοχή πιο δροσερή από τον αέρα, κάτι που ευνοεί τη συμπύκνωση της υγρασίας στα εσωτερικά τοιχώματα, κυρίως νύχτα και νωρίς το πρωί.
Το νερό που σχηματίζεται κυλά αργά προς τις ρίζες, προσφέροντας την απαραίτητη υγρασία για την επιβίωση των φυτών. Στο μοντέλο του Jia Mingxuan, το σχήμα του σωλήνα, το βάθος και ο όγκος της φιάλης προσαρμόζονται ανάλογα με τον τύπο του εδάφους και τη διακύμανση θερμοκρασίας, αυξάνοντας την επιβίωση των νεαρών φυτών σε απόκρημνες και απομακρυσμένες περιοχές.
Γιατί η συμπύκνωση της υγρασίας του αέρα βοηθά την αναδάσωση
Η συμπύκνωση μειώνει την υψηλή θνησιμότητα των φυτών σε ξηρές περιοχές, όπου η μεταφορά νερού είναι ακριβή και δύσκολη. Παρέχοντας μια τοπική, αυτοδύναμη πηγή νερού, η τεχνική μειώνει την εξάρτηση από την κλασική άρδευση και το κόστος συντήρησης των φυτεύσεων. Επιπλέον, η μέθοδος ενισχύει την ανάπτυξη βαθύτερων ριζών, καθιστώντας τα φυτά πιο ανθεκτικά μετά την αρχική φάση ανάπτυξης.
Σε μεγάλης κλίμακας προγράμματα, αυτό σημαίνει λιγότερη αντικατάσταση φυτών, μικρότερη κατανάλωση μεταφερόμενου νερού και μεγαλύτερη αποδοτικότητα της δημόσιας και κοινοτικής επένδυσης.
Πού μπορεί να εφαρμοστεί πιο αποτελεσματικά
Η τεχνολογία μπορεί να ωφελήσει περιοχές που απειλούνται από ερημοποίηση στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και τη Βορειοανατολική Βραζιλία, εφόσον υπάρχει κάποια ατμοσφαιρική υγρασία, διαφορά θερμοκρασίας ημέρας-νύχτας και κατάλληλο έδαφος. Κατά τον σχεδιασμό των συσκευών λαμβάνονται υπόψη παράμετροι όπως:
- Τοπικό κλίμα και διακύμανση θερμοκρασίας
- Σχετική υγρασία και κίνδυνος εξαιρετικά ξηρών συνθηκών
- Τύπος βλάστησης, με προτεραιότητα σε ντόπιες, ανθεκτικές ποικιλίες
- Διαθεσιμότητα απλών, φθηνών και ανακυκλωμένων υλικών
Προοπτικές για το μέλλον
Με την επιδείνωση της κλιματικής κρίσης, βιώσιμες μέθοδοι άρδευσης όπως αυτή προβλέπεται να ενσωματωθούν σε πολιτικές αναδάσωσης και αποκατάστασης εδαφών. Συσκευές απλές, βασισμένες σε φυσικά φαινόμενα και ανακυκλωμένα υλικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σχολεία, κοινοτικά προγράμματα και μεγάλα έργα αναδάσωσης.
Στην περίπτωση της συσκευής του Jia Mingxuan, μελλοντικές έρευνες στοχεύουν στην αύξηση της αποδοτικότητας συμπύκνωσης, την ενσωμάτωση απλών αισθητήρων για παρακολούθηση της υγρασίας του εδάφους και τη δοκιμή της σε διαφορετικές βιομάζες εκτός Κίνας.
Όταν προσαρμόζεται στις τοπικές συνθήκες, αυτή η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει διεθνές πρότυπο χαμηλού κόστους αναδάσωσης και αντιμετώπισης της ερημοποίησης.