Η αναδάσωση σε μεγάλη κλίμακα μπορεί να προκαλέσει απρόβλεπτες παρενέργειες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα προγραμμάτων που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση της ερημοποίησης στην Κίνα και την Αφρική.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν εξαρτώνται μόνο από τον αριθμό των δέντρων που φυτεύονται, αλλά κυρίως από τον τρόπο ένταξής τους στο οικοσύστημα. Στην Κίνα, το πρόγραμμα που έγινε γνωστό ως «Μεγάλο Πράσινο Τείχος» σχεδιάστηκε για να αναχαιτίσει την εξάπλωση της ερήμου Γκόμπι.
Η στρατηγική βασίστηκε στη δημιουργία εκτεταμένων δασικών ζωνών στο βόρειο τμήμα της χώρας με μαζικές φυτεύσεις, με στόχο τη δημιουργία ενός φυσικού φράγματος και την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα. Σε ορισμένες περιοχές τα αποτελέσματα ήταν άμεσα, περιορίζοντας την επέκταση της ερήμου. Ωστόσο, μελέτες που επικαλείται ο ιστότοπος The Weather και το επιστημονικό περιοδικό Earth’s Future επισημαίνουν ότι πολλά από τα δέντρα που επιλέχθηκαν δεν ήταν ιθαγενή της περιοχής και είχαν υψηλές απαιτήσεις σε νερό, αλλοιώνοντας τη δυναμική του εδάφους και τον κύκλο του νερού σε ευάλωτα οικοσυστήματα. Αυτό επιδείνωσε τη λειψυδρία σε κατοικημένες περιοχές.
Οι βασικοί κίνδυνοι από το πρόγραμμα στην Κίνα
Μεταξύ 2001 και 2020, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ανακατανομή της ατμοσφαιρικής υγρασίας άλλαξε τα πρότυπα βροχοπτώσεων σε περιοχές όπως η ανατολική και βορειοδυτική Κίνα. Το Οροπέδιο του Θιβέτ κατέγραψε αύξηση βροχών, ενώ αγροτικές και αστικές περιοχές αντιμετώπισαν λειψυδρία . Η ικανότητα των δέντρων να αντλούν βαθιά υπόγεια νερά και να τα «μεταφέρουν» άλλαξε τον υδρολογικό κύκλο και στέρησε νερό από περιοχές που ήταν απαραίτητο.
Τι συνέβη στην Αφρική
Αντίθετα, η αφρικανική πρωτοβουλία Great Green Wall for the Sahara and the Sahel υιοθέτησε διαφορετικό μοντέλο. Αντί για μονοκαλλιέργειες, έδωσε έμφαση στη βιώσιμη διαχείριση γης, ενσωματώνοντας την τοπική γνώση και την άμεση συμμετοχή των κοινοτήτων.
Το πρόγραμμα, που υλοποιείται σε χώρες όπως η Σενεγάλη, ο Νίγηρας και η Αιθιοπία, και στοχεύει στην αποκατάσταση 100 εκατομμυρίων εκταρίων έως το 2030.
Η σύγκριση των δύο προσεγγίσεων υπογραμμίζει ότι οι στρατηγικές αναδάσωσης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις οικολογικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής., διαφορετικά ενδέχεται να δημιουργήσουν νέες ανισορροπίες.