Η ριζική ανακαίνιση ενός διαμερίσματος στην Κηφισιά, με πολλά δωμάτια και διαδρόμους, σε μια νέα σύγχρονη λογική με κρυφά διαχωριστικά που φανερώνουν ή κρύβουν ζώνες του σπιτιού.
- Η αρχική κάτοψη του διαμερίσματος του 1970 στη «Στρογγυλή Πολυκατοικία» ήταν κατακερματισμένη, με δύο μακρόστενους διαδρόμους και κλειστά δωμάτια που περιόριζαν τις ζώνες διημέρευσης και μείωναν τον φυσικό φωτισμό.
- Η ριζική ανακαίνιση ξεκίνησε με την απομάκρυνση όλων των εσωτερικών χωρισμάτων. Η κίνηση αυτή αποκάλυψε την αρχική γεωμετρία, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για έναν ενιαίο, συνεχόμενο εσωτερικό χώρο με συνοχή.
- Ο σχεδιασμός υιοθετεί ευέλικτα όρια αντί για σταθερούς τοίχους, δημιουργώντας έναν πολυχρηστικό χώρο που λειτουργεί ως γραφείο ή δεύτερο υπνοδωμάτιο, το οποίο απομονώνεται με συρόμενα διαχωριστικά μόνο όταν απαιτείται ιδιωτικότητα.
- Η νέα κουζίνα τοποθετείται στο κέντρο της κάτοψης, λειτουργώντας ως κοινωνικός πυρήνας. Η χρήση πατητής τσιμεντοκονίας σε δάπεδα και τοίχους ενισχύει την οπτική συνέχεια και αναδεικνύει την αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου.
Στον μεταμοντέρνο κόσμο δεν υπάρχει ανήλιαγος διάδρομος, ούτε λαβυρινθώδης διαρρύθμιση με πολλά δωμάτια. Αυτά ανήκουν στον μεταπολεμικό κόσμο όπου τα σπίτια όσο μικρά κι αν ήταν έπρεπε να μιμούνται τις παλιές αξίες περί φιλοξενίας της αστικής τάξης του 19ου αιώνα. Δηλαδή, να έχουν σαλόνια υποδοχής των επισκεπτών και πολλές πόρτες που απομόνωναν τους «δημόσιους» από τους «ιδιωτικούς» χώρους διαβίωσης. Σταδιακά, τα πράγματα απλοποιήθηκαν και όλες αυτές οι νοοτροπίες που βάραιναν τις κατοικίες στις πόλεις άρχισαν να θεωρούνται όχι απλώς ξεπερασμένες και παλιακές, αλλά γραφικές. Τα σαλόνια δεν ήταν πλέον τόπος επίδειξης αστικής ευγένειας και καλών τρόπων, αλλά χώρος χαλάρωσης πρωτίστως για τους ενοίκους και δευτερευόντως για όσους τους συναναστρέφονται στενά. Ο κοινωνικός χαρακτήρας της επίσκεψης έδωσε τη θέση του σε μια κοινωνικότητα πιο στενού τύπου, που συνάδει με τις αρχές του μεταμοντέρνου ατομικσμού. Οι άνθρωποι πλέον τα ζούμε τα σπίτια μας. Οι κουζίνες γίνονται ένα με το σαλόνι, τα τραπέζια συχνά λειτουργούν και ως τραπέζια συσκέψεων ή ως οικιακό γραφείο. Πολυμορφικά έπιπλα δίνουν τη θέση τους στα συμβατικά. Οι χώροι έχουν ανοιχτή διαρρύθμιση, είναι πιο ευήλιοι και αξιοποιούν το φυσικό φως όσο το δυνατόν περισσότερο.
Σε αυτή τη μεταμοντέρνα λογική, το αρχιτεκτονικό γραφείο Georgios Apostolopoulos Architects πήρε ένα διαμέρισμα σε μια θρυλική πολυκατοικία της Αθήνας, σύμβολο των 70ies, και το έφερε στο σήμερα, με έναν έξυπνο σχεδιασμός που καταργεί δύο μακρόστενους διααδρόμους και μια διαρρύθμιση κλειστών δωματίων, για να δημιουργήσει έναν πολυχώρο σύγχρονης διαβίωσης που αλλάζει εύκολα με λίγες κινήσεις για να ικανοποιήσει τις διαφορετικές ανάγκες των ενοίκων μέσα στην μέρα.
Πώς έγινε η ριζική ανακαίιση διαμερίσματος στη θρυλική «Στρογγυλή Πολυκατοικία» του Δεσποτίδη
«Το έργο αφορά την αναδιαμόρφωση ενός διαμερίσματος της δεκαετίας του 1970 στη “Στρογγυλή Πολυκατοικία” της Κηφισιάς, η οποία σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Νίκο Δεσποτίδη και κατασκευάστηκε την περίοδο 1973–1974. Η αρχική κάτοψη του διαμερίσματος βασιζόταν στη διάσπαση των χώρων και των λειτουργιών, δύο μακρόστενοι διάδρομοι οδηγούσαν προς το υπνοδωμάτιο και την κουζίνα, ενώ το λουτρό καταλάμβανε το κέντρο του διαμερίσματος. Ως αποτέλεσμα, οι χώροι διημέρευσης περιορίζονταν σε μια στενή ζώνη με μειωμένο φυσικό φωτισμό», εξηγεί η ομάδα του γραφείου Georgios Apostolopoulos Architects.
Η επέμβαση ξεκίνησε με την απομάκρυνση όλων των εσωτερικών χωρισμάτων, αποκαλύπτοντας την αρχική γεωμετρία του διαμερίσματος και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ένα ενιαίο, συνεχές εσωτερικό.
Αντί να διαμορφωθεί μια νέα διάταξη κλειστών δωματίων, οι επιμέρους λειτουργίες οργανώθηκαν μέσω ειδικών ξυλουργικών κατασκευών και κινητών διαχωριστικών, τα οποία ορίζουν τους χώρους χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή της κάτοψης.
Σαν μαγικό κουτί που φανερώνει-κρύβει δωμάτια και έπιπλα
«Παρά το περιορισμένο εμβαδόν, βασικό ζητούμενο του έργου ήταν η δημιουργία δύο υπνοδωματίων, παράλληλα με την ενσωμάτωση όλων των απαραίτητων λειτουργιών της κατοικίας. Η απαίτηση αυτή οδήγησε στην επανεξέταση των ορίων της ιδιωτικότητας στο εσωτερικό της. Αντί για σταθερούς διαχωρισμούς, σχεδιάστηκαν ευέλικτα όρια που επιτρέπουν στις διαφορετικές χρήσεις να συνυπάρχουν ή να απομονώνονται ανάλογα με τις ανάγκες των κατοίκων», εξηγεί η αρχιτεκτονική ομάδα.
Έτσι, η κύρια κρεβατοκάμαρα αντιμετωπίζεται ως προέκταση του καθιστικού, με τις ντουλάπες να λειτουργούν ως διαδοχικά φίλτρα ανάμεσα στις δύο περιοχές.
«Με αυτόν τον τρόπο, προσφέρουν αποθηκευτικό χώρο και διαφορετικούς βαθμούς οπτικής επαφής, χωρίς να δημιουργούν την αίσθηση ενός πλήρως κλειστού δωματίου. Στην απέναντι πλευρά της κάτοψης διαμορφώθηκε ένας δεύτερος, ευέλικτος χώρος, ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει ως τραπεζαρία, γραφείο ή δεύτερο υπνοδωμάτιο. Ένα ενιαίο σύστημα ξυλουργικών κατασκευών ενσωματώνει αποθηκευτικούς χώρους, πτυσσόμενο γραφείο και αναδιπλούμενο κρεβάτι. Όταν τα επιμέρους στοιχεία παραμένουν κλειστά, ο χώρος σχεδόν εξαφανίζεται και το διαμέρισμα γίνεται αντιληπτό ως μία ενιαία ενότητα. Όταν απαιτείται ιδιωτικότητα, τα συρόμενα διαχωριστικά δημιουργούν ένα αυτόνομο δωμάτιο — έναν χώρο που εμφανίζεται μόνο όταν χρειάζεται και υποχωρεί μόλις ολοκληρωθεί η χρήση του», επισημαίνουν οι αρχιτέκτονες.
Η νέα κουζίνα με τις καμπύλες που συνομιλούν με το θρυλικό κυκλικό design της πολυκατοικίας
Στο κέντρο της κάτοψης, στη θέση του παλιού λουτρού, τοποθετείται η νέα κουζίνα. Όλες οι λειτουργίες της οργανώνονται γύρω από μια μεγάλη νησίδα, η οποία συνδέεται άμεσα με το καθιστικό και την τραπεζαρία και προσανατολίζεται προς το τζάκι. Η κεντρική της θέση επιτρέπει στο μαγείρεμα, τη συζήτηση και την καθημερινή συνύπαρξη να εξελίσσονται γύρω από το ίδιο σημείο.
«Η παλέτα των υλικών παραμένει λιτή και σχεδόν μονοχρωματική. Η πατητή τσιμεντοκονία επεκτείνεται στα δάπεδα, στους τοίχους και στις πόρτες, ενισχύοντας την οπτική συνέχεια και αναδεικνύοντας την αρχική κατασκευή, τη γεωμετρία και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική λογική του κτιρίου. Έτσι, η κατοικία οργανώνεται ως ένα ευέλικτο εσωτερικό, όπου τα δωμάτια μπορούν να ανοίγουν, να απομονώνονται ή να αλλάζουν χρήση ανάλογα με τις ανάγκες της καθημερινότητας. Το διαμέρισμα διατηρεί τη χωρική του συνέχεια χωρίς να αναιρεί τη δυνατότητα ιδιωτικότητας, ενώ η λιτή υλικότητα και η ανάδειξη της αρχικής γεωμετρίας ενισχύουν τη σύνδεσή του με την αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου», λένε οι δημιουργοί του γραφείου Georgios Apostolopoulos Architects.
Info: georgiosapostolopoulos.com
Αρχιτεκτονική μελέτη: Georgios Apostolopoulos Architects
Τοποθεσία: Κηφισιά, Αθήνα
Φωτογραφίες: Lorenzo Zandri
- ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
- Από μαγαζί, design micro-κατοικία -Η εντυπωσιακή μεταμόρφωση ενός ισόγειου χώρου στη Θεσσαλονίκη σε σπίτι
- Το διώροφο διαμέρισμα του αρχιτέκτονα Τσέργα και της interior designer Μαργαρίτογλου στου Παπάγου -Απλά υπέρκομψο
- Η αίγλη της παλιάς Αθήνας σε ένα ανακαινισμένο ρετιρέ του 1960 με θέα Ακρόπολη -Η επιτομή της κομψότητας