Μετά την πρόσφατη εσπευσμένη επιστροφή τεσσάρων αστροναυτών από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό λόγω ιατρικού περιστατικού, το ενδιαφέρον για τα πρωτόκολλα ασφαλείας της NASA έχει αναζωπυρωθεί.
Αν και το πλήρωμα επέστρεψε με ασφάλεια, το γεγονός υπενθυμίζει ότι το διάστημα παραμένει ένα ακραίο και απρόβλεπτο περιβάλλον και φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα δύσκολο ερώτημα: τι συμβαίνει αν ένας αστροναύτης χάσει τη ζωή του μακριά από τη Γη;
Η πρώτη ιατρική εκκένωση στην ιστορία του ISS -Τι συνέβη
Τέσσερις αστροναύτες του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού επέστρεψαν στη Γη περίπου έναν μήνα νωρίτερα από το προγραμματισμένο, μετά την εμφάνιση ενός ιατρικού προβλήματος σε μέλος του πληρώματος. Η NASA δεν έχει αποκαλύψει τη φύση του περιστατικού για λόγους ιδιωτικότητας, διευκρινίζοντας όμως ότι δεν πρόκειται για τραυματισμό και ότι ο αστροναύτης βρίσκεται σε σταθερή κατάσταση.
Η αποστολή Crew‑11 (οι Αμερικανοί Mike Fincke και Zena Cardman, ο Ιάπωνας Kimiya Yui και ο Ρώσος Oleg Platonov) πραγματοποίησε την πρώτη ιατρική εκκένωση στην ιστορία του ISS, με το διαστημόπλοιο Crew Dragon να προσθαλασσώνεται ανοιχτά της Καλιφόρνιας έπειτα από σχεδόν 11 ώρες πτήσης. Μετά την προσθαλάσσωση, το πλήρωμα υποβλήθηκε σε καθιερωμένους ιατρικούς ελέγχους, ενώ ο Fincke χαρακτήρισε την πρόωρη επιστροφή «γλυκόπικρη», εξηγώντας ότι η πλήρης ιατρική αξιολόγηση μπορούσε να γίνει μόνο στη Γη.
Το πρόβλημα είχε εντοπιστεί λίγες ημέρες νωρίτερα, όταν ακυρώθηκε αιφνιδίως ένας προγραμματισμένος διαστημικός περίπατος, καθώς ο ISS δεν διαθέτει γιατρό και έχει μόνο βασικό ιατρικό εξοπλισμό. Παρά την αναστάτωση, ο νέος διοικητής του σταθμού, Sergey Kud‑Sverchkov, διαβεβαίωσε ότι οι εργασίες και τα πειράματα στον ISS συνεχίζονται κανονικά.
Τι γίνεται σε περίπτωση θανάτου στο διάστημα
Το να ζει κανείς στο διάστημα είναι μια τεράστια πρόκληση για το ανθρώπινο σώμα και σίγουρα πολλοί από εμάς έχουμε αναρωτηθεί πώς τα καταφέρνουν οι αστροναύτες.
Έχετε όμως σκεφτεί ποτέ τι γίνεται σε περίπτωση που κάποιος αστροναύτης χάσει τη ζωή του ενώ βρίσκεται μακριά από τη Γη; Σίγουρα, μπορεί να μην είναι κάτι συνηθισμένο, αλλά πάντα υπάρχει αυτή η μικρή πιθανότητα.
Γι' αυτόν τον λόγο, η NASA έχει ένα πρωτόκολλο το οποίο πρέπει να ακολουθούν οι αστροναύτες σε περίπτωση που κάποιος πεθάνει στο διάστημα.
Ο αστροναύτης και πρώην διοικητής του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS), Chris Hadfield, εξήγησε ότι η διαστημική υπηρεσία πραγματοποιεί ακόμη και «προσομοιώσεις θανάτου» με τους αστροναύτες για να καταστρώσει τα σενάρια.
«Αν κάποιος πέθαινε κατά τη διάρκεια μιας EVA [δραστηριότητας εκτός σκάφους], θα τον έφερνα πρώτα μέσα στον αεροθάλαμο», δήλωσε ο Hadfield στο Popular Science για το συμπέρασμά του μέσω μιας από αυτές τις ασκήσεις.
«Πιθανότατα θα τον κρατούσα μέσα στη στολή του υπό πίεση- τα σώματα αποσυντίθενται στην πραγματικότητα ταχύτερα σε μια διαστημική στολή, και δεν θέλουμε τη μυρωδιά της σάπιας σάρκας ή των αερίων, δεν είναι υγιεινό. Έτσι θα τον κρατούσα μέσα στη στολή του και θα την αποθήκευα σε κάποιο κρύο σημείο στον σταθμό».
Τι προβλέπουν τα επίσημα έγγραφα της NASA
Η NASA διαθέτει και επίσημα πρωτόκολλα για τη διαχείριση ενός θανάτου στο διάστημα. Σύμφωνα με τα τεχνικά πρότυπα NASA‑STD‑3001 και την οδηγία NID 8921.143, κάθε αποστολή οφείλει να έχει προκαθορισμένο σχέδιο θνησιμότητας, διαδικασία διαπίστωσης θανάτου και πρωτόκολλο συλλογής ιατροδικαστικών στοιχείων κατά τη διάρκεια της αποστολής.
Τα έγγραφα αυτά καθορίζουν επίσης τις επιτρεπόμενες επιλογές για τη διάθεση των λειψάνων – επιστροφή στη Γη, καταστροφή κατά την είσοδο στην ατμόσφαιρα ή ειδική τροχιά διάθεσης – πάντα με σεβασμό στις επιθυμίες του πληρώματος και τις διεθνείς συμφωνίες για την προστασία του διαστήματος.
Η διαδικασία στον ISS μετά τον θάνατο ενός αστροναύτη
Όσο βρίσκεστε στον ISS, όλα αυτά θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν γρήγορα με την προσωρινή αποθήκευση του σώματος σε έναν ψυχρότερο χώρο πριν από την «τελική διάθεση των λειψάνων».
Η καθοδήγηση της NASA για τη «Θνησιμότητα που σχετίζεται με την ανθρώπινη διαστημική πτήση» εξηγεί ότι το πρόγραμμα ISS είναι υπεύθυνο για τον «τελικό καθορισμό της διάθεσης των λειψάνων».
«Σε περίπτωση θανάτου πληρώματος στον ISS, οι επιλογές περιορίζονται στην επιστροφή των λειψάνων, στην εκτόξευση σε τροχιά διάθεσης ή την καταστροφή κατά την είσοδο», προσθέτει. Οι επιθυμίες του πληρώματος θα λαμβάνονταν επίσης υπόψη σε περίπτωση θανάτου.
Ίσως να σκέφτεστε ότι θα μπορούσατε απλώς να ρίξετε το σώμα από το διαστημόπλοιο στο διάστημα και να μετατρέψετε αυτόν τον αστροναύτη σε διαστημικά σκουπίδια. Ωστόσο, αυτό θα ήταν αντίθετο με μια συμφωνία μείωσης των διαστημικών αποβλήτων του ΟΗΕ και θα προκαλούσε ένα σωρό άλλα προβλήματα.
Με το διάστημα να μην είναι αρκετά ψυχρό για να αποθηκευτεί το ανθρώπινο σώμα με κατάλληλο τρόπο που να είναι ασφαλές για τους υπόλοιπους αστροναύτες, μια ερευνητική ομάδα που χρηματοδοτήθηκε από τη NASA, πρότεινε μια εναλλακτική λύση.
Το σώμα θα τοποθετηθεί σε μια σακούλα και θα συγκρατηθεί από το διαστημόπλοιο με ένα ρομποτικό χέρι. Το σώμα αυτό θα καταψυχθεί σε στερεή κατάσταση προτού δονηθεί για 15 λεπτά, ώστε να μειωθεί σε κομμάτια. Επισημαίνεται ότι δεν είναι επίσημο πρωτόκολλο, αλλά πρόταση της ερευνητικής ομάδας.
Γιατί η NASA δεν αφήνει λείψανα στη Σελήνη
Αν τώρα κάποιος πεθάνει στην επιφάνεια της Σελήνης, δεν θα αποσυντεθεί όπως στη Γη και η μόλυνση άλλων μερών του ηλιακού συστήματος αποτελεί ένα μεγάλο «όχι» για τη NASA. Η διαστημική υπηρεσία θα προτιμούσε το σώμα να επιστραφεί στη Γη.