Από το αργό ανοιγοκλείσιμο των ματιών μέχρι τα χαρακτηριστικά νιαουρίσματα και τα γουργουρητά, η γάτα έχει πολλούς τρόπους να επικοινωνεί με τους ανθρώπους.
- Οι γάτες αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους ταυτόχρονα ως πρόσωπα φροντίδας, όπως η μητέρα τους, αλλά και ως μέλη της κοινωνικής τους ομάδας, και αναπτύσσουν ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς.
- Η επικοινωνία τους βασίζεται σε σήματα από ολόκληρο το σώμα. Το αργό ανοιγοκλείσιμο των ματιών δείχνει εμπιστοσύνη, ενώ τα αυτιά προς τα πίσω και το γλείψιμο των χειλιών αποτελούν ενδείξεις φόβου, ενόχλησης ή αυξανόμενου στρες.
- Το νιαούρισμα έχει αναπτυχθεί κυρίως ως μέσο επικοινωνίας με τους ανθρώπους για να ζητήσουν κάτι. Ωστόσο, το γουργούρισμα δεν εκφράζει πάντα ευχαρίστηση, καθώς μπορεί να υποδηλώνει πόνο, στρες ή προσπάθεια αυτοκαθησυχασμού.
- Οι γάτες αναγνωρίζουν το όνομά τους και ξεχωρίζουν τη φωνή του ιδιοκτήτη τους. Η καλύτερη επικοινωνία απαιτεί ήρεμες κινήσεις, σεβασμό στον χώρο τους και την κατανόηση των ανεπαίσθητων σημάτων που στέλνουν για επαφή.
«Τάισέ με», «θέλω να παίξουμε» ή «άσε με λίγο ήσυχη». Αυτά είναι μερικά από τα μηνύματα που πολλοί ιδιοκτήτες πιστεύουν ότι λαμβάνουν καθημερινά από τα κατοικίδιά τους. Πόσο καλά, όμως, καταλαβαίνουμε πραγματικά τι προσπαθούν να μας πουν οι μικροί μας φίλοι;
Η επικοινωνία των γατών με τους ανθρώπους είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο ενδεχομένως φανταζόμαστε. Δεν περιορίζεται στα νιαουρίσματα, αλλά περιλαμβάνει ήχους, μυρωδιές, αγγίγματα, εκφράσεις του προσώπου και κινήσεις του σώματος.
Όπως εξηγούν ειδικοί στη συμπεριφορά των αιλουροειδών, η κατανόηση της γλώσσας τους απαιτεί προσεκτική παρατήρηση, καθώς ένα μεμονωμένο σημάδι δεν αρκεί πάντα για να αποκαλύψει τη διάθεση ή τις ανάγκες τους.
Πώς αντιλαμβάνονται οι γάτες τους ανθρώπους
Βλέπουν οι γάτες τους ανθρώπους σαν μεγάλες, παράξενες γάτες χωρίς τρίχωμα ή απλώς ως εκείνους που τους προσφέρουν τροφή και φροντίδα;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Σύμφωνα με την ειδικό στη συμπεριφορά και την εκπαίδευση γατών Τζέσικα Μόκετ, σε ορισμένες περιπτώσεις οι γάτες συμπεριφέρονται απέναντί μας όπως θα συμπεριφέρονταν σε άλλα μέλη της ομάδας τους. Μας περιποιούνται, «ζυμώνουν» με τις πατούσες τους πάνω μας και κοιμούνται δίπλα μας.
Ταυτόχρονα, μας αντιμετωπίζουν ως πρόσωπα φροντίδας και παροχής τροφής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το νιαούρισμα, το οποίο οι ενήλικες γάτες χρησιμοποιούν κυρίως για να επικοινωνούν με τους ανθρώπους, όπως τα μικρά γατάκια επικοινωνούν με τη μητέρα τους.
Μάλιστα, έρευνες έχουν δείξει ότι οι γάτες μπορούν να αναπτύξουν ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς με τους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να χαρακτηρίζονται από ασφάλεια ή ανασφάλεια, όπως συμβαίνει και στις σχέσεις των παιδιών με τους γονείς τους.
Τι σημαίνουν οι κινήσεις και οι εκφράσεις τους
Οι γάτες χρησιμοποιούν σχεδόν ολόκληρο το σώμα τους για να επικοινωνήσουν. Τα μάτια, τα αυτιά, η ουρά, τα μουστάκια και η στάση του σώματος αποτελούν σημαντικές ενδείξεις για τη συναισθηματική τους κατάσταση.
Ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια είναι:
- Αργό ανοιγοκλείσιμο των ματιών: Θεωρείται ένδειξη χαλάρωσης και εμπιστοσύνης. Όταν μια γάτα σε κοιτάζει και κλείνει αργά τα μάτια της, ενδεχομένως αισθάνεται ασφάλεια κοντά σου.
- Ουρά ψηλά: Συχνά αποτελεί ένδειξη φιλικής διάθεσης και θετικής προσέγγισης.
- Χαλαρό σώμα και απαλά στραμμένα αυτιά: Συνήθως υποδηλώνουν ότι η γάτα αισθάνεται άνετα.
- Αυτιά προς τα πίσω ή στο πλάι: Μπορεί να υποδηλώνουν φόβο, ενόχληση ή ένταση.
- Κρυψώνα, γρύλισμα και φύσημα: Συχνά αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια ότι η γάτα αισθάνεται απειλή ή θέλει να κρατήσει αποστάσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και σε μια λιγότερο γνωστή συμπεριφορά: το σύντομο γλείψιμο των χειλιών. Σύμφωνα με την ειδικό Μισέλ Νάγκελσνάιντερ, μπορεί να αποτελεί πρώιμη ένδειξη αυξανόμενου στρες και δυσφορίας.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι να μην ερμηνεύουμε κάθε κίνηση μεμονωμένα. Μια γάτα μπορεί να εμφανίζει διεσταλμένες κόρες τόσο όταν ενθουσιάζεται όσο και όταν αγχώνεται. Γι' αυτό οι ειδικοί συνιστούν να αξιολογούμε τη συνολική εικόνα της συμπεριφοράς της.
Τι σημαίνουν τα νιαουρίσματα και το γουργούρισμα
Οι ήχοι αποτελούν ένα ακόμη σημαντικό μέσο επικοινωνίας. Μάλιστα, το νιαούρισμα έχει αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό ως τρόπος επικοινωνίας των ενήλικων γατών με τους ανθρώπους και όχι μεταξύ τους.
Η σύμβουλος συμπεριφοράς γατών Λίζα Στέμκοσκι εξηγεί ότι κάθε ήχος μπορεί να μεταφέρει διαφορετικό μήνυμα.
- Νιαούρισμα: Συνήθως χρησιμοποιείται για να ζητήσει κάτι από τον άνθρωπο, όπως τροφή, προσοχή ή πρόσβαση σε κάποιον χώρο.
- Τρίλισμα και κροτάλισμα: Πρόκειται για φιλικούς, κοινωνικούς ήχους που συχνά εκφράζουν θετική διάθεση.
- Τρίξιμο ή γρήγορο χτύπημα των δοντιών: Μπορεί να συνδέεται με τον κυνηγετικό ενθουσιασμό, ιδιαίτερα όταν η γάτα παρατηρεί ένα θήραμα.
- Γρύλισμα και φύσημα: Συνήθως αποτελούν προειδοποιήσεις και δείχνουν ότι η γάτα αισθάνεται άβολα ή απειλείται.
- Γουργούρισμα: Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η γάτα είναι ευτυχισμένη. Μπορεί να εμφανιστεί και σε περιπτώσεις στρες, πόνου ή ως τρόπος αυτοκαθησυχασμού.
Επομένως, ακόμη και ένας ήχος που συνήθως συνδέουμε με την ευχαρίστηση μπορεί να έχει διαφορετική σημασία, ανάλογα με τις συνθήκες.
Καταλαβαίνουν οι γάτες τι τους λέμε;
Αν και δεν μπορούν να κατανοήσουν την ανθρώπινη γλώσσα όπως εμείς, επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι αναγνωρίζουν ορισμένες λέξεις και φωνές, σύμφωνα με δημοσίευμα στον Guardian.
Μικρής κλίμακας μελέτες έχουν δείξει ότι οι γάτες μπορούν να αναγνωρίσουν το όνομά τους και να ξεχωρίσουν τη φωνή του ιδιοκτήτη τους από τις φωνές άλλων ανθρώπων. Άλλες έρευνες υποδεικνύουν ότι ενδέχεται να μπορούν να συνδέουν συγκεκριμένες εικόνες με λέξεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι καταλαβαίνουν ολόκληρες προτάσεις, αλλά ότι έχουν την ικανότητα να συνδέουν ήχους και λέξεις με συγκεκριμένα πρόσωπα, αντικείμενα και εμπειρίες.
Πώς μπορούμε να επικοινωνούμε καλύτερα μαζί τους
Το πρώτο βήμα είναι να κάνουμε τη δική μας συμπεριφορά πιο κατανοητή για τις γάτες. Οι ειδικοί προτείνουν ήρεμες κινήσεις, απαλή φωνή, ελαφριά αγγίγματα και κυρίως σεβασμό στον προσωπικό τους χώρο. Εξίσου σημαντικό είναι να τους επιτρέπουμε να αποφασίζουν πότε θέλουν να πλησιάσουν και πότε επιθυμούν να απομακρυνθούν.
Μια χρήσιμη τεχνική είναι η προσέγγιση «σταμάτα και παρατήρησε». Μπορούμε να χαϊδέψουμε απαλά τη γάτα στο κεφάλι ή στα μάγουλα και στη συνέχεια να σταματήσουμε. Αν εκείνη πλησιάσει περισσότερο, τρίψει το κεφάλι της στο χέρι μας ή αναζητήσει επιπλέον επαφή, μπορούμε να συνεχίσουμε. Αν απομακρυνθεί ή δείξει αδιαφορία, είναι προτιμότερο να της δώσουμε χώρο.
Επίσης, το γεγονός ότι μια γάτα ξαπλώνει δίπλα μας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θέλει να τη χαϊδέψουμε. Ακόμη και όταν γυρίζει ανάσκελα και εκθέτει την κοιλιά της, αυτό δεν αποτελεί πάντα πρόσκληση για χάδια στο συγκεκριμένο σημείο.
Η αποτελεσματική επικοινωνία με τις γάτες δεν βασίζεται τόσο στην προσπάθεια να τις εκπαιδεύσουμε να μιλούν τη δική μας γλώσσα, όσο στην ικανότητά μας να κατανοούμε τη δική τους.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, πολλά από τα σημαντικότερα μηνύματα που μας στέλνουν είναι σχεδόν ανεπαίσθητα. Ένα βλέμμα, μια μικρή κίνηση της ουράς ή η απόφαση να καθίσουν δίπλα μας μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα από ένα δυνατό νιαούρισμα.