Το φαραωνικό σχέδιο των 2 τρισ. δολαρίων για τη Neom κλυδωνίζεται, καθώς η σαουδαραβική ηγεσία επανεξετάζει το κόστος και τη βιωσιμότητά του.
Η σαουδαραβική οικονομία αντιμετωπίζει τις συνέπειες δεκαετιών υπερβολικών δαπανών, σε συνδυασμό με την πτώση των τιμών του πετρελαίου, γεγονός που έχει αναγκάσει το Ριάντ να επανεξετάσει τα σχέδια δαπανών του.
Το κορυφαίο αυτό έργο, είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί το 2030.
Το αρχικό όραμα του The Line
Το The Line είχε παρουσιαστεί ως μια επαναστατική γραμμική πόλη μήκους περίπου 160 χιλιομέτρων, αποτελούμενη από δύο παράλληλους ουρανοξύστες ύψους περίπου 490 μέτρων.
Η πόλη προοριζόταν να φιλοξενήσει 9 εκατομμύρια ανθρώπους και να λειτουργεί χωρίς δρόμους, αυτοκίνητα ή εκπομπές ρύπων. Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα λειτουργεί εξ ολοκλήρου με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ το 95% της γης θα παραμένει φυσικό περιβάλλον.
Στόχος ήταν να αποτελέσει το κεντρικό στολίδι της Neom, της νέας υπερσύγχρονης πόλης-λιμανιού που οραματίστηκε ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, στο πλαίσιο του σχεδίου Vision 2030 στοχεύοντας στη διαφοροποίηση της οικονομίας της χώρας από το πετρέλαιο και στην ανάπτυξη ακινήτων.
Πιθανή πλήρης ακύρωση
Παρά τον εντυπωσιακό σχεδιασμό, το έργο δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες. Η Neom χαρακτηρίζεται σήμερα ως «το μεγαλύτερο εργοτάξιο στον κόσμο», αλλά η πρόοδος και το κόστος έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας.
Το 2024, το φιλόδοξο σχέδιο για το The Line μειώθηκε από 106 μίλια (περίπου 170 χιλιόμετρα) σε μόλις 1,5 (περίπου 2,4 χιλιόμετρα). Η νέα εκδοχή προβλέπει πληθυσμό περίπου 300.000 κατοίκων, ένα μικρό κλάσμα του αρχικού στόχου. Η αλλαγή αυτή σηματοδότησε την πρώτη μεγάλη αναδίπλωση στο όραμα του πρίγκιπα διαδόχου.
Πλέον, το έργο βρίσκεται υπό συνολική επανεξέταση, με το ενδεχόμενο πλήρους εγκατάλειψης να βρίσκεται στο τραπέζι. Πηγή που μίλησε στους Financial Times ανέφερε ότι η στροφή αυτή «δείχνει πως το σύστημα έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζει τους στόχους του».
Η εφημερίδα εκτιμά ότι έως τον Νοέμβριο είχαν δαπανηθεί περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια για το έργο, γεγονός που έχει εντείνει τις ανησυχίες στο Ριάντ για το πραγματικό κόστος και τη βιωσιμότητά του. Το The Line, που αρχικά προβλεπόταν να κοστίσει 500 δισεκατομμύρια δολάρια, θα μειωθεί σημαντικά στα αναθεωρημένα σχέδια.
Από πόλη-θαύμα σε μικρό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης
Η Neom, που είχε σχεδιαστεί να έχει μέγεθος αντίστοιχο με του Βελγίου, ενδέχεται να μετατραπεί σε μια πολύ μικρότερη τεχνολογική ζώνη (κόμβος για data centers), με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη και τη χρήση θαλασσινού νερού για την ψύξη κέντρων δεδομένων.
Το χιονοδρομικό θέρετρο Trojena, ένα ακόμη κομμάτι του μεγαλεπήβολου σχεδίου, έχει επίσης περιοριστεί. Η ηγεσία ανακοίνωσε ότι δεν θα μπορέσει να φιλοξενήσει τους Ασιατικούς Χειμερινούς Αγώνες του 2029, όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί.
Οι ανατροπές αυτές έρχονται σε μια περίοδο όπου ο πρίγκιπας Μοχάμεντ επιδιώκει να μετατρέψει τη Σαουδική Αραβία σε ισχυρό τεχνολογικό παίκτη, ενώ παράλληλα η χώρα προετοιμάζεται για το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου Ανδρών του 2034.
Η επίσημη θέση της Neom
Σε δήλωσή της, η Neom ανέφερε ότι εξετάζει συνεχώς τον τρόπο υλοποίησης και ιεράρχησης των έργων, ώστε να ευθυγραμμίζονται με τους εθνικούς στόχους και να δημιουργούν μακροπρόθεσμη αξία. Τόνισε επίσης ότι, ως ανάπτυξη που προορίζεται να εκτείνεται σε γενιές, προχωρά με βάση τις στρατηγικές προτεραιότητες και τη βιώσιμη οικονομική επίδραση.
Η στάση του πρίγκιπα διαδόχου
Καθώς το αρχικό όραμα άρχισε να καταρρέει, ο πρίγκιπας διάδοχος δήλωσε ότι παραμένει αποφασισμένος «με τη χάρη και τη δύναμη του Θεού» να ολοκληρώσει τους στόχους μετασχηματισμού του. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν θα διστάσει να ακυρώσει ή να τροποποιήσει ριζικά οποιοδήποτε πρόγραμμα, εφόσον το απαιτεί το δημόσιο συμφέρον.
Νέος σχεδιασμός από την αρχή
Οι αρχιτέκτονες έχουν ήδη ξεκινήσει να επανασχεδιάζουν το The Line, το οποίο πλέον θα βασίζεται σε εντελώς διαφορετική φιλοσοφία και θα αξιοποιεί την υπάρχουσα υποδομή με νέο τρόπο.
Το Sindalah, ένα θέρετρο για γιοτ στην Ερυθρά Θάλασσα, είναι το μόνο μέρος του Neom που έχει ανοίξει μέχρι στιγμής. Διενεργήθηκε η «μεγάλη τελετή εγκαινίων» τον Οκτώβριο του 2024, τρία χρόνια μετά την προγραμματισμένη ημερομηνία και με κόστος τριπλάσιο του προϋπολογισμένου. Ωστόσο, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ φέρεται να μην εντυπωσιάστηκε από το ακριβό έργο – το οποίο είχε παρουσιαστεί με πάρτι που περιλάμβανε τους Will Smith και Alicia Keys – και ως αποτέλεσμα απομάκρυνε τον διευθύνοντα σύμβουλο του Neom, Nadhmi al-Nasr.
Με πληροφορίες από Sun και Independent