Θλίψη έχει προκαλέσει στο ελληνικό ποδόσφαιρο ο θάνατος του παλαίμαχου ποδοσφαιριστή του Ολυμπιακού Παρασκευά Άντζα από ALS.
Ο 49χρονος ποδοσφαιριστής έπασχε από τη σπάνια νευρολογική ασθένεια, γνωστή και ως «νόσος του Lou Gehrig», και η κατάστασή του είχε επιδεινωθεί το τελευταίο διάστημα. Από την ίδια ασθένεια είχε χάσει τη ζωή του νωρίτερα φέτος και ο ηθοποιός Έρικ Ντέιν. Aπό την ίδια ασθένεια «έφυγε» και ο ηθοποιός του «Παρά Πέντε» Γεράσιμος Μιχελής.
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η ALS είναι σπάνια και εμφανίζεται ελαφρώς συχνότερα στους άνδρες απ' ό,τι στις γυναίκες. Συνήθως εκδηλώνεται στη μέση ηλικία, μεταξύ 40 και 60 ετών.
Σημειώνεται πως η μέση επιβίωση για έναν ασθενή με αμυοτροφική πλάγια σκλήρυνση (ALS) μετά τη διάγνωση είναι περίπου 2,5 χρόνια.
Τι είναι η ALS
Πρόκειται για νόσο που επηρεάζει τα νευρικά κύτταρα στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, προκαλώντας απώλεια του ελέγχου των μυών και επιδεινούμενη πορεία με την πάροδο του χρόνου.
Η ALS προκαλεί τη δυσλειτουργία και τον θάνατο των νευρικών κυττάρων στο ανώτερο και κατώτερο νευρικό σύστημα. Τα νεύρα δεν μπορούν, πλέον, να ενεργοποιήσουν συγκεκριμένους μυς, οδηγώντας τελικά σε παράλυση. Τα άτομα με ALS μπορεί να εμφανίσουν προβλήματα κινητικότητας, ομιλίας, κατάποσης και αναπνοής.
Σύμφωνα με τον δρα Άλεξ Μπετροσιάν, ειδικό παθολόγο - εντατικολόγο και επιστημονικά υπεύθυνο της Μονάδας Φροντίδας Υγείας του σωματείου «Καλλιστώ», η αμυοτροφική πλάγια σκλήρυνση (Amyotrophic Lateral Sclerosis, ALS) ή νόσος του κινητικού νευρώνα, είναι μια θανατηφόρος νευροεκφυλιστική νόσος που χαρακτηρίζεται από απώλεια των ανώτερων και κατώτερων κινητικών νευρώνων του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης.
Ο ίδιος αναφέρει ότι η συχνότητα της ασθένειας αυτής είναι 1-2 περιπτώσεις ανά 100.000 πληθυσμού και εμφανίζεται σε ηλικίες από 55 έως 75 έτη. Η μέση αναμενόμενη διάρκεια ζωής είναι 2 με 3 χρόνια από την έναρξη των συμπτωμάτων, αν και έως 10% των ασθενών επιβιώνουν για 10 χρόνια ή και περισσότερο.
Η νόσος ALS είναι, επίσης, γνωστή ως «νόσος του Lou Gehrig», από έναν επαγγελματία αθλητή στην Αμερική. Η διαταραχή είναι αγνώστου αιτιολογίας και εμφανίζεται με τη σποραδική μορφή, που είναι και η συχνότερη, και την οικογενή μορφή, που έχει γενετική ή κληρονομική προδιάθεση.
Η ακριβής αιτία της νόσου είναι άγνωστη, ενώ, σύμφωνα με ειδικούς της Mayo Clinic, ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων είναι κληρονομικό.
Τα συμπτώματα της ALS
Τα συμπτώματα και οι κλινικές εκδηλώσεις της νόσου ποικίλλουν από ασθενή σε ασθενή και εξαρτώνται από το ποιες ομάδες νευρώνων έχουν προσβληθεί. Γενικά, αρχίζουν από μυϊκή αδυναμία που εξαπλώνεται και επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου. Πολλές φορές είναι τόσο ήπιας μορφής, που δεν αναγνωρίζονται παρά μόνο όταν γίνουν περισσότερο έκδηλα και είναι εμφατικά.
Για παράδειγμα, σε πολλούς ασθενείς τα πρώτα σημεία της νόσου εμφανίζονται στα χέρια ή στους ώμους, καθώς μπορεί να εκδηλωθούν καταστάσεις όπως αδυναμία να κουμπώσουν το πουκάμισό τους, να γράψουν ή να γυρίσουν το κλειδί σε μια κλειδαριά. Σε άλλες περιπτώσεις, τα συμπτώματα είναι πιο εμφανή και ξεκινούν με μούδιασμα και με αδυναμία στην κίνηση των άνω ή κάτω άκρων (limb-onset ALS) ή με εμφάνιση διαταραχών του λόγου, της μάσησης και της κατάποσης, που ονομάζεται προμηκικής έναρξης (bulbar onset ALS). Στην πιο βαριά μορφή, αναπνευστικής έναρξης (respiratory onset), που εμφανίζει και την πιο δυσοίωνη πρόγνωση και ξεκινά με δύσπνοια και ορθόπνοια.
Τα συμπτώματα γενικά περιλαμβάνουν: δυσκολία στην κίνηση και στην εκτέλεση των καθημερινών αναγκών, μυϊκές κράμπες, σπαστικότητα μυϊκών ομάδων, νευροπαθητικό πόνο, διαταραχές λόγου, κατάποσης, αδυναμία στήριξης του κορμού και της κεφαλής, αδυναμία του διαφράγματος και αναπνευστική δυσχέρεια. Πρέπει να επισημανθεί ότι η νόσος δεν επηρεάζει άλλες αισθητηριακές λειτουργίες όπως η όραση, η ακοή, η όσφρηση, η αφή και η γεύση, οι οποίες διατηρούνται.
Πώς γίνονται η διάγνωση και η θεραπεία
Η νόσος είναι δύσκολο να διαγνωστεί, καθώς δεν υπάρχει συγκεκριμένη εξέταση που να την επιβεβαιώνει. Οι γιατροί συνήθως προχωρούν σε φυσική εξέταση, εργαστηριακές εξετάσεις και απεικονίσεις του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.
Ενδείξεις που μπορεί να αξιολογηθούν ως σημάδια ALS περιλαμβάνουν ασυνήθιστη κάμψη των δακτύλων των ποδιών, μειωμένο συντονισμό λεπτών κινήσεων, επώδυνες μυϊκές κράμπες, σπασμούς και σπαστικότητα (έντονη δυσκαμψία που προκαλεί απότομες κινήσεις).
Η πνιγμονή είναι συχνή καθώς η ALS εξελίσσεται, γι’ αυτό οι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν σωλήνες σίτισης. Οι άνθρωποι μπορεί, επίσης, να χρησιμοποιούν νάρθηκες, αναπηρικά αμαξίδια, συνθεσάιζερ ομιλίας ή συστήματα επικοινωνίας μέσω υπολογιστή.
Μετά την εμφάνιση της νόσου οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι ασθενείς μπορεί να επιβιώσουν από δύο χρόνια έως και μία δεκαετία. Οι περισσότεροι ζουν από δύο έως πέντε χρόνια μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων, ενώ περίπου το ένα πέμπτο ζει πάνω από πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση.