Ερευνητές στο πανεπιστήμιο Purdue μελέτησαν τις επιπτώσεις που έχουν στην ποιότητα του αέρα τα συμβατικά καθαριστικά και τα απολυμαντικά που περιέχουν αιθέρια έλαια.
Διαπίστωσαν ότι τα τερπένια, οι φυσικές ενώσεις που ευθύνονται για τα αρώματά τους, αντιδρούν εύκολα με το όζον στους εσωτερικούς χώρους και δημιουργούν νανοσωματίδια που ενδέχεται να εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία. «Το σημαντικό είναι ότι, ενώ ο καθαρισμός απομακρύνει ιούς και βακτήρια από τις επιφάνειες, μπορεί παράλληλα να δημιουργήσει αόρατη ατμοσφαιρική ρύπανση», τόνισε ο επικεφαλής ερευνητής της ομάδας, Μπράντον Μπουρ, σε δήλωσή του πριν από την παρουσίαση της ομάδας του την Πέμπτη στην Αμερικανική Χημική Εταιρεία.
«Δείξαμε ότι οι αντιδράσεις του όζοντος στους εσωτερικούς χώρους με τις αρωματικές ουσίες των καθαριστικών παράγουν νανοσωματίδια, τα οποία μπορεί να εισπνεύσει κανείς σε ποσότητα αντίστοιχη ή ακόμη και μεγαλύτερη από εκείνη που θα δεχόταν αν στεκόταν έξω, δίπλα σε έναν δρόμο με έντονη κυκλοφορία», δήλωσε ο Μπουρ, πολιτικός μηχανικός, του οποίου το εργαστήριο στο Πανεπιστήμιο Purdue μελετά τη χημεία της ατμόσφαιρας σε εσωτερικούς χώρους.
Το πείραμα σε μικροσκοπικό σπίτι
Η ομάδα του Μπουρ πραγματοποίησε τα πειράματα σε ένα εργαστήριο -«μικροσκοπικό σπίτι» σε μέγεθος τροχόσπιτου. Ανάλογα με τα προϊόντα και τον τρόπο χρήσης τους,παράχθηκαν δισεκατομμύρια ή ακόμη και τρισεκατομμύρια νανοσωματίδια. Πρόκειται για εξαιρετικά μικρά σωματίδια, με διάμετρο από 1 έως 30 νανόμετρα. Το μέγεθός τους προβλημάτισε τους ερευνητές, καθώς είναι μικρότερο από το όριο ανίχνευσης πολλών οικιακών συσκευών μέτρησης της ποιότητας του αέρα, αλλά και επειδή μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στον πνευμονικό ιστό και από εκεί στην κυκλοφορία του αίματος.
Ο Μπουρ τόνισε ότι εξεπλάγησαν από την ταχύτητα σχηματισμού τους, καθώς μπορούν να δημιουργηθούν μέσα σε λίγα μόλις λεπτά. «Μέχρι να ολοκληρώσετε τον καθαρισμό ενός εσωτερικού χώρου, έχετε ήδη σχηματίσει πολλά νανοσωματίδια και τα έχετε εισπνεύσει», είπε.
Σύμφωνα με το Gizmodo, το τερπένια έχουν βρεθεί στο επίκεντρο και απασχολούν τους γιατρούς, μεταξύ άλλων λόγω της παρουσίας τους σε έλαια κάνναβης για ηλεκτρονικά τσιγάρα και σε βιομηχανικά καθαριστικά. Το λιμονένιο, για παράδειγμα, ευθύνεται για τη χαρακτηριστική μυρωδιά εσπεριδοειδών πολλών καθαριστικών, ενώ η υπερβολική έκθεση σε αυτό έχει συσχετιστεί σε τουλάχιστον μία μελέτη με καταστάσεις που προηγούνται καρδιοπάθειας και διαβήτη.
Όπως τονίζει, ωστόσο το δημοσίευμα, τα τερπένια αποτελούν μια συνηθισμένη κατηγορία οργανικών ενώσεων που παράγονται ευρέως στη φύση και βρίσκονται στον πυρήνα πολλών αρωμάτων όπως του πεύκου, του θυμαριού και της λεβάντας.
Σαν το νέφος στους αυτοκινητόδρομους
Σύμφωνα με τον Μπουρ, το ζήτημα είναι ότι τα οικιακά καθαριστικά μπορούν να παράγουν αντιδραστικά τερπένια στον αέρα σε συγκεντρώσεις δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες φορές υψηλότερες από εκείνες που θα εισέπνεε κάποιος σε ένα φυσικό περιβάλλον. Ο ίδιος παρομοίασε την αντίδραση των τερπενίων με το όζον με τις χημικές αντιδράσεις που συμβάλλουν στη δημιουργία νέφους στους αυτοκινητόδρομους. «Τα σωματίδια διαφέρουν ως προς τη σύνθεσή τους, αλλά η συνολική δόση μπορεί να είναι υψηλότερη. Δεν βλέπετε καπνό, σκόνη ή ομίχλη στον αέρα. Αντίθετα, νομίζετε ότι ο αέρας μυρίζει υπέροχα, οπότε πρέπει να είναι καθαρός», εξήγησε.
Η λύση
Τέλος, ως προληπτικό μέτρο, συνέστησε τη χρήση άοσμων καθαριστικών, τον καλό αερισμό των χώρων και την αποφυγή συσκευών που παράγουν όζον και πωλούνται ως καθαριστές αέρα κατά τη διάρκεια του καθαρισμού.