Κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο -Συναγερμός στους Ρεπουμπλικανούς, το μεγάλο στοίχημα του Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει οι Αμερικανοί να ψηφίσουν στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου σαν να βρίσκεται και ο ίδιος στο ψηφοδέλτιο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη καλέσει τους υποστηρικτές του να «προσποιηθούν» ότι το όνομά του βρίσκεται στην κάλπη, επιχειρώντας να κινητοποιήσει τη βάση των Ρεπουμπλικανών και να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου. Για τον ίδιο, οι ενδιάμεσες εκλογές του 2026 δεν είναι απλώς μια αναμέτρηση για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, αλλά ένα κρίσιμο τεστ για την πολιτική του ισχύ, τη δεύτερη θητεία του και την υστεροφημία του.

Το πρόβλημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα είναι ότι η στρατηγική αυτή μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Ο Τραμπ παραμένει εξαιρετικά ισχυρός στη βάση του, όμως εμφανίζεται πιο αδύναμος στους ανεξάρτητους και στους ψηφοφόρους εκείνους που θα κρίνουν τις οριακές μάχες για το Κογκρέσο.

Η εικόνα λίγους μήνες πριν από τις κάλπες είναι σύνθετη: οι Δημοκρατικοί εμφανίζουν αυξημένη δυναμική, οι οικονομικές πιέσεις επιβαρύνουν την εικόνα του προέδρου, ενώ οι αλλαγές στις εκλογικές περιφέρειες καθιστούν ακόμη πιο απρόβλεπτη την έκβαση της τελικής μάχης για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

«Κάντε πως είμαι στο ψηφοδέλτιο» -Το στοίχημα του Τραμπ

Η λογική του Τραμπ είναι απλή: η υψηλή συμμετοχή των ψηφοφόρων που τον στήριξαν το 2024 είναι απαραίτητη για να διατηρήσουν οι Ρεπουμπλικανοί τις οριακές πλειοψηφίες τους στην Ουάσιγκτον.

«Όταν ο Τραμπ είναι στο ψηφοδέλτιο, κερδίζουν. Όταν δεν είναι, ο κόσμος δεν πηγαίνει να ψηφίσει», είναι το επιχείρημα που έχει χρησιμοποιήσει ο πρόεδρος, μετατρέποντας ουσιαστικά σε προσωπική μάχη τις ενδιάμεσες εκλογές.

Για τους Ρεπουμπλικανούς, όμως, το δίλημμα είναι τεράστιο: από τη μία πλευρά χρειάζονται τον Τραμπ για να φέρουν τη βάση τους στα εκλογικά κέντρα, αλλά ενδέχεται να χρειάζονται απόσταση από τον Τραμπ για να προσελκύσουν τους μετριοπαθείς και ανεξάρτητους ψηφοφόρους.

Αυτήν ακριβώς την αντίφαση σκοπεύουν να αξιοποιήσουν οι Δημοκρατικοί. Θέλουν να μετατρέψουν τη μάχη σε κάθε αμφίρροπη εκλογική περιφέρεια σε δημοψήφισμα για τον πρόεδρο, ώστε η δυσαρέσκεια απέναντι στον Τραμπ να μεταφραστεί σε ψήφο υπέρ των Δημοκρατικών.

Οι Δημοκρατικοί παίρνουν προβάδισμα -Και η οικονομία γίνεται αχίλλειος πτέρνα

Οι δημοσκοπήσεις ενισχύουν την ανησυχία στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών. Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται να προηγούνται στην πρόθεση ψήφου για το Κογκρέσο, ενώ πρόσφατη έρευνα της Reuters/Ipsos έδειξε ότι οι ψηφοφόροι εμφανίζονται να εμπιστεύονται περισσότερο τους Δημοκρατικούς στο ζήτημα της οικονομίας.

Παράλληλα, η δημοτικότητα του Τραμπ έχει πάρει την κατιούσα, με τα ποσοστά αποδοχής του να κινούνται αρκετά κάτω από το 50%.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση των ψηφοφόρων στις αγροτικές περιοχές, οι οποίοι αποτέλεσαν έναν από τους βασικούς πυλώνες της νίκης του Τραμπ το 2024. Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων, αλλά και οι επιπτώσεις των δασμών στις αγροτικές εξαγωγές, δημιουργούν προβλήματα στον Λευκό Οίκο.

Και ακόμη κι αν οι ψηφοφόροι αυτοί δεν στραφούν μαζικά στους Δημοκρατικούς, υπάρχει ένας άλλος κίνδυνος που φοβίζει τους Ρεπουμπλικανούς: να μην πάνε καθόλου να ψηφίσουν.

Το διακύβευμα των ενδιάμεσων εκλογών

Οι Αμερικανοί θα εκλέξουν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ θα ανανεωθεί και περίπου το ένα τρίτο της Γερουσίας.

Οι δύο θεσμοί έχουν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές αρμοδιότητες. Η Βουλή έχει, μεταξύ άλλων, την ειδική αρμοδιότητα να ξεκινά νομοσχέδια για τη φορολογία και να κινεί διαδικασίες παραπομπής του προέδρου με το ερώτημα της καθαίρεσης, ενώ η Γερουσία εγκρίνει προεδρικούς διορισμούς, μεταξύ των οποίων δικαστές και μέλη της κυβέρνησης.

Οι ενδιάμεσες εκλογές, παραδοσιακά, χαρακτηρίζονται από χαμηλότερη συμμετοχή σε σχέση με τις προεδρικές. Ωστόσο, η σημασία τους για την άσκηση της εξουσίας είναι τεράστια, καθώς μπορούν να αλλάξουν τους συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον και να περιορίσουν δραστικά την ικανότητα ενός προέδρου να υλοποιήσει την πολιτική του ατζέντα.

Ιστορικά, το κόμμα του προέδρου τείνει να χάνει έδαφος στη Βουλή κατά τις ενδιάμεσες εκλογές. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται μόλις τέσσερις έδρες για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αν χάσει ο Τραμπ, αρχίζει ο «εφιάλτης» του Κογκρέσου

Μια νίκη των Δημοκρατικών στη Βουλή θα άλλαζε σημαντικά το πολιτικό περιβάλλον γύρω από τον Τραμπ.

Το σημαντικότερο πλήγμα θα ήταν η απώλεια του λεγόμενου «power of the purse», δηλαδή της καθοριστικής εξουσίας του Κογκρέσου επί του προϋπολογισμού και επί των δημοσίων δαπανών. Αν περάσει η Βουλή υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών, αυτό θα δυσκόλευε τον Τραμπ να χρηματοδοτήσει μεγάλες πολιτικές του προτεραιότητες και να υλοποιήσει προεκλογικές υποσχέσεις.

Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος θα βρισκόταν αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο πολύ πιο επιθετικό απέναντί του. Επιτροπές της Βουλής θα μπορούσαν να εντείνουν τις έρευνες και την κοινοβουλευτική εποπτεία για τις πολιτικές της κυβέρνησης, τα οικονομικά του προέδρου, τη μεταναστευτική πολιτική και άλλες αμφιλεγόμενες υποθέσεις.

Το προηγούμενο της πρώτης θητείας του Τραμπ είναι χαρακτηριστικό: στις ενδιάμεσες εκλογές του 2018 οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν περίπου 40 έδρες στη Βουλή, με τους Δημοκρατικούς να αποκτούν τη δυνατότητα να ασκήσουν πολύ ισχυρότερο έλεγχο στην κυβέρνηση. Στη συνέχεια, η Βουλή προχώρησε και σε διαδικασίες παραπομπής του Τραμπ.

Ο ανασχεδιασμός των εκλογικών περιφερειών περιπλέκει τον «γρίφο» της Βουλής

Υπάρχει, ωστόσο, ένας παράγοντας που καθιστά λίαν δύσκολη την πρόβλεψη της έκβασης των εκλογών του φθινοπώρου: το λεγόμενο gerrymandering, δηλαδή o ανασχεδιασμός των εκλογικών περιφερειών με τρόπο που μπορεί να ευνοεί το ένα ή το άλλο κόμμα.

Σε αντίθεση με χώρες όπου τα εκλογικά όρια καθορίζονται κυρίως από ανεξάρτητες επιτροπές, στις ΗΠΑ η διαδικασία επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από την πολιτική των πολιτειών.

Οι Ρεπουμπλικανοί και οι Δημοκρατικοί έχουν επιχειρήσει αλλαγές στις εκλογικές περιφέρειες, δημιουργώντας έναν ακόμη πιο σύνθετο πολιτικό χάρτη. Έτσι, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί καταγράψουν ισχυρή επίδοση σε εθνικό επίπεδο, δεν είναι βέβαιο ότι αυτό θα μεταφραστεί αυτομάτως σε αντίστοιχα μεγάλη αύξηση εδρών.

Και η Γερουσία; Το δεύτερο μέτωπο που μπορεί να κρίνει τα πάντα

Οι Δημοκρατικοί έχουν επίσης πιθανότητες να διεκδικήσουν τη Γερουσία, αν και μια ενδεχόμενη πλειοψηφία τους αναμένεται να είναι οριακή.

Εάν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να πάρουν υπό τον έλεγχό τους και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, η αλλαγή στην Ουάσιγκτον θα είναι δραματική. Ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που θα μπορεί να μπλοκάρει σημαντικά κομμάτια της πολιτικής του ατζέντας και να αυξήσει κατακόρυφα την κοινοβουλευτική εποπτεία της κυβέρνησής του.

Αντίθετα,  η παραμονή της Γερουσίας υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι σε μια πιθανή Δημοκρατική πλειοψηφία στη Βουλή. Η σύγκρουση μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου θα μπορούσε έτσι να αποτελέσει το βασικό πολιτικό χαρακτηριστικό των δύο τελευταίων ετών της δεύτερης θητείας του Τραμπ.

Ο Τραμπ κοιτάζει ήδη την υστεροφημία του

Την ώρα που το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αγωνιά για τις εκλογές του Νοεμβρίου, ο ίδιος ο Τραμπ δείχνει να κοιτάζει πολύ πιο μακριά.

Άνθρωποι από το περιβάλλον του περιγράφουν μια περίοδο που αποκαλούν «legacy mode» - μια φάση κατά την οποία ο πρόεδρος ενδιαφέρεται έντονα για το πώς θα καταγραφεί στην αμερικανική ιστορία.

Από την κατασκευή της νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο και το νέο ελικοδρόμιο μέχρι την αποκαλούμενη «Λεωφόρο της Δόξας των Προέδρων», ο Τραμπ επιχειρεί να αφήσει απτά σημάδια της παρουσίας του στην εξουσία.

Μάλιστα, σε ανάρτησή του στο Truth Social παρουσίασε εικόνα που είχε δημιουργηθεί με Τεχνητή Νοημοσύνη και τον εμφάνιζε στην κορυφή μιας κατάταξης Αμερικανών προέδρων, πάνω ακόμη και από τον Τζορτζ Ουάσιγκτον και τον Αβραάμ Λίνκολν.

Στο ίδιο πνεύμα, μιλά πλέον ανοιχτά για τη δημιουργία προεδρικής βιβλιοθήκης, ενώ συνεργάτες του αναφέρουν ότι έχει αρχίσει να διαβάζει βιογραφίες προηγούμενων προέδρων.

Για τους Ρεπουμπλικανούς, όμως, η υστεροφημία του Τραμπ μπορεί να περιμένει καθώς επίκεται η μάχη για το Κογκρέσο.

Τα 400 εκατ. δολάρια του MAGA και το τελευταίο μεγάλο όπλο

Ο Τραμπ εξακολουθεί να διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: τεράστιους οικονομικούς πόρους και έναν μηχανισμό που μπορεί να διοχετεύσει χρήματα στις κρίσιμες εκλογικές μάχες.

Το πολιτικό ταμείο MAGA Inc. έχει συγκεντρώσει περισσότερα από 400 εκατ. δολάρια, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αρχίσει να τα διαθέτει μαζικά στις πιο κρίσιμες αναμετρήσεις.

Το ερώτημα είναι αν τα χρήματα και η προσωπική παρέμβαση του Τραμπ θα αποτελέσουν το «όπλο» που χρειάζονται οι Ρεπουμπλικανοί ή αν τελικά θα ενισχύσουν το βασικό αφήγημα των Δημοκρατικών ότι οι εκλογές του Νοεμβρίου αποτελούν την ευκαιρία των Αμερικανών να στείλουν ένα ηχηρό μήνυμα στον πρόεδρο.

Δημοψήφισμα για τον Τραμπ ή αντεπίθεση των Ρεπουμπλικανών;

Οι ενδιάμεσες εκλογές δεν αποτελούν απαραίτητα ασφαλή πρόβλεψη για το ποιο κόμμα θα κερδίσει την επόμενη προεδρική αναμέτρηση. Η πρόσφατη αμερικανική πολιτική ιστορία έχει δείξει ότι ένα κόμμα μπορεί να τα πάει καλά στις εκλογές αυτές και στη συνέχεια να χάσει την προεδρία.

Για τον Τραμπ, ωστόσο, μια ήττα θα είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς δεν θα σήμαινε απλώς απώλεια εδρών, αλλά θα περιόριζε την επιρροή του, θα ενίσχυε τους εσωκομματικούς αντιπάλους του και θα έδινε στους Δημοκρατικούς ένα ισχυρό πολιτικό όπλο για τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας του.

Μια νίκη, αντίθετα, θα επέτρεπε στον Τραμπ να υποστηρίξει ότι η πολιτική του επιρροή παραμένει άθικτη και ότι οι Ρεπουμπλικανοί εξακολουθούν να συσπειρώνονται γύρω από το MAGA, παρά τις δημοσκοπικές πιέσεις.

Γι' αυτό και το διακύβευμα του Νοεμβρίου είναι μεγαλύτερο από τον αριθμό των εδρών.

Για τον ίδιο τον Τραμπ, το μήνυμα είναι ήδη σαφές: «Κάντε πως είμαι στο ψηφοδέλτιο».

Το αν οι ψηφοφόροι θα τον ακούσουν, χωρίς αυτή τη φορά να ψηφίζουν για τον ίδιο, μπορεί να κρίνει όχι μόνο ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο, αλλά και πόσο ισχυρός θα παραμείνει ο Ντόναλντ Τραμπ μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας του.