Η μελέτη ενισχύει την εικόνα ότι διατροφικά πρότυπα βασισμένα σε φυτικές τροφές και περιορισμό των επεξεργασμένων προϊόντων μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας με την πάροδο του χρόνου.
Μια διατροφή που συνδυάζει στοιχεία από δύο από τα πιο γνωστά διατροφικά μοντέλα φαίνεται να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου κατά περισσότερο από δύο χρόνια, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που βασίστηκε σε πολυετή παρακολούθηση συμμετεχόντων.
Το διατροφικό αυτό πρότυπο, γνωστό ως MIND, ενσωματώνει βασικά χαρακτηριστικά της μεσογειακής διατροφής και της δίαιτας για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Δίνει έμφαση σε τρόφιμα που συνδέονται με τη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας, όπως τα μούρα, τα όσπρια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα ψάρια, τα πουλερικά, τα προϊόντα ολικής άλεσης, το ελαιόλαδο και οι ξηροί καρποί, ενώ περιορίζει σημαντικά τα τρόφιμα με κορεσμένα λιπαρά, όπως το κόκκινο κρέας, τα τηγανητά, το βούτυρο και τα τυριά.
Βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 1.600 ενηλίκων
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε σε επιστημονικό περιοδικό νευρολογίας, βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 1.600 ενηλίκων, με μέση ηλικία τα 60 έτη, οι οποίοι δεν είχαν εμφανίσει εγκεφαλικό επεισόδιο ή άνοια κατά την έναρξη της μελέτης. Σε διάστημα περίπου 12 ετών, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε επαναλαμβανόμενες εξετάσεις, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για τις διατροφικές τους συνήθειες και πραγματοποίησαν απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι ακολουθούσαν πιο πιστά τη συγκεκριμένη διατροφή παρουσίαζαν πιο αργή μείωση της φαιάς ουσίας, της περιοχής του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη, τη σκέψη και τη λήψη αποφάσεων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, κάθε αύξηση τριών μονάδων στην προσήλωση στη διατροφή συνδέθηκε με 20% μικρότερη απώλεια φαιάς ουσίας, γεγονός που αντιστοιχεί σε καθυστέρηση της εγκεφαλικής γήρανσης κατά περίπου 2,5 χρόνια.
Παράλληλα, καταγράφηκε μικρότερη αύξηση του μεγέθους των κοιλιών του εγκεφάλου, των κοιλοτήτων που περιέχουν υγρό και τείνουν να διευρύνονται καθώς μειώνεται ο εγκεφαλικός ιστός με την ηλικία. Για κάθε αντίστοιχη αύξηση στην τήρηση της διατροφής, η διεύρυνση αυτή μειωνόταν κατά 8%, κάτι που μεταφράζεται σε επιβράδυνση της γήρανσης κατά περίπου ένα έτος.
Δεν αποτελεί μεμονωμένη παρέμβαση
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η διατροφή αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο υγιεινού τρόπου ζωής που περιλαμβάνει σωματική δραστηριότητα και άλλες συμπεριφορές. Παράλληλα, τονίζουν ότι τα ευρήματα είναι παρατηρησιακά και δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, ωστόσο ενισχύουν προηγούμενες ενδείξεις για τη θετική επίδραση της διατροφής στην υγεία του εγκεφάλου.
Η ανάλυση των επιμέρους τροφίμων έδειξε ότι τα μούρα και τα πουλερικά είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στα αποτελέσματα. Τα μούρα συνδέθηκαν με μικρότερη διεύρυνση των κοιλιών, ενώ τα πουλερικά φάνηκαν να επηρεάζουν τόσο τη διατήρηση της φαιάς ουσίας όσο και την επιβράδυνση της συνολικής φθοράς του εγκεφάλου. Οι ερευνητές αποδίδουν τα οφέλη των μούρων στην υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικές ουσίες και άλλες βιοδραστικές ενώσεις.
Αντίθετα, η αυξημένη κατανάλωση γλυκών και τηγανητών τροφίμων συνδέθηκε με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, η συχνή κατανάλωση αυτών των τροφίμων σχετίστηκε με μεγαλύτερη διεύρυνση των κοιλιών και μείωση του όγκου του ιππόκαμπου, περιοχής που παίζει καθοριστικό ρόλο στη μνήμη.
Ορισμένα ευρήματα κρίνονται λιγότερο σαφή. Για παράδειγμα, καταγράφηκε συσχέτιση μεταξύ κατανάλωσης τυριού και προστασίας του εγκεφάλου, ωστόσο οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ποσότητα τυριού στη συγκεκριμένη διατροφή είναι περιορισμένη και δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για μεμονωμένη δράση του τροφίμου. Αντίστοιχα, η συσχέτιση των προϊόντων ολικής άλεσης με μεγαλύτερη απώλεια φαιάς ουσίας ενδέχεται να σχετίζεται με τον τρόπο καταγραφής και τον ορισμό αυτών των τροφίμων σε παλαιότερες δεκαετίες.
Η συνολική ποιότητα της διατροφής είναι σημαντικότερη
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η συνολική ποιότητα της διατροφής είναι σημαντικότερη από την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων. «Τα τρόφιμα καταναλώνονται σε συνδυασμό και οι συνολικές επιδράσεις είναι πιο καθοριστικές από τη συμβολή ενός μεμονωμένου στοιχείου», επισημαίνεται εμφατικά στην μελέτη.
Η μελέτη ενισχύει την εικόνα ότι διατροφικά πρότυπα βασισμένα σε φυτικές τροφές και περιορισμό των επεξεργασμένων προϊόντων μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας με την πάροδο του χρόνου, προσθέτοντας νέα δεδομένα σε ένα πεδίο που συγκεντρώνει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον.