Η Βιβλιοθήκη του Αβαείου του Αγίου Γάλλου αποτελεί μία από τις αρχαιότερες και καλύτερα διατηρημένες μπαρόκ βιβλιοθήκες της Ευρώπης.
Η αίθουσα, γεμάτη υδρόγειες και ουράνιες σφαίρες, χειρόγραφα και σπάνια αντικείμενα, έχει επιβιώσει για περίπου 1.300 χρόνια, διατηρώντας αδιάκοπη την πνευματική της παράδοση.
Οι ρίζες της Βιβλιοθήκης του Αββαείου του Σαντ Γκάλεν φτάνουν πίσω στον Μεσαίωνα, όταν εξυπηρετούσε το μοναστήρι που αναπτύχθηκε στον χώρο όπου ο Άγιος Γάλλος ίδρυσε μια κοινότητα ασκητών το 612.
Τα βιβλία είχαν ήδη σημαντικό ρόλο στη ζωή του Ιρλανδού ιεραποστόλου και μορφωμένου ασκητή. Το σκριπτόριο – ένας ειδικός χώρος μέσα στο μοναστήρι όπου οι μοναχοί αντιγράφουν χειρόγραφα, δημιουργούν βιβλία και διατηρούν αρχεία – ενίσχυε συστηματικά τη συλλογή με χειρόγραφα που παρήγαγαν οι μοναχοί.
Η είσοδος σε έναν χώρο «ίασης της ψυχής»
Το συγκρότημα του αβαείου στο Σαντ Γκάλεν εντυπωσιάζει με την επιβλητική αρχιτεκτονική του: πέτρινοι πύργοι, αψιδωτά παράθυρα, αυλές και μαρμάρινα κελιά συνθέτουν ένα περιβάλλον που παραπέμπει σε θρησκευτική μεγαλοπρέπεια. Στην είσοδο της βιβλιοθήκης δεσπόζει η ελληνική επιγραφή «Ψυχής Ιατρείον», μια φράση που συνδέεται με την αρχαία βιβλιοθήκη του Ραμσή Β΄ στη Θήβα της Αιγύπτου και υποδηλώνει τον πνευματικό χαρακτήρα του χώρου.
Μια αίθουσα που θυμίζει λογοτεχνικούς κόσμους
Η βιβλιοθήκη συχνά συγκρίνεται με φαντασμαγορικές βιβλιοθήκες της λογοτεχνίας, όπως η Bodleian της Οξφόρδης ή η βιβλιοθήκη του Hogwarts. Με περίτεχνη ξυλογλυπτική, μπαλκόνια και αμέτρητους δερματόδετους τόμους, δημιουργεί μια ατμόσφαιρα που συνδυάζει ιστορία, τέχνη και μυσταγωγία.
Συλλογές που καλύπτουν χίλια χρόνια γραπτής παράδοσης
Στο εσωτερικό της βρίσκονται έργα των Πατέρων της Εκκλησίας, λειτουργικά βιβλία, βιογραφίες αγίων, αλλά και κείμενα για το δίκαιο, τη μουσική, την ιατρική, την αστρονομία, τη γραμματική, τη ρητορική και την ποίηση. Η βιβλιοθήκη και τα υπόγεια αρχεία της περιλαμβάνουν περίπου 160.000 χειρόγραφα και πρώιμα τυπωμένα έργα, ανάμεσά τους 2.100 μεσαιωνικούς κώδικες - περίπου 400 γραμμένους πριν από το έτος 1000.
Η συλλογή περιλαμβάνει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ιρλανδικών χειρογράφων στην ηπειρωτική Ευρώπη, τα οποία έφεραν Ιρλανδοί προσκυνητές κατά τον Μεσαίωνα. Εξίσου σημαντικό είναι το αρχείο παλαιών χειρογράφων Υψηλής Γερμανικής (η επίσημη πρότυπη γερμανική γλώσσα), που περιέχει τα πρώτα σωζόμενα δείγματα της γερμανικής γλώσσας.
Πώς η βιβλιοθήκη επέζησε πολέμων, επαναστάσεων και μεταρρυθμίσεων
Σε αντίθεση με πολλές μοναστηριακές βιβλιοθήκες της Ευρώπης που λεηλατήθηκαν ή διαλύθηκαν, η συλλογή του Σαντ Γκάλεν διασώθηκε χάρη στη διορατικότητα των βιβλιοθηκαρίων της. Παρέμεινε ανέπαφη κατά την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση, καθώς και κατά τη διάρκεια αρκετών πυρκαγιών που ξέσπασαν στο μοναστήρι και την πόλη. Ακόμη και όταν το αβαείο διαλύθηκε και οι εκτάσεις του αβαείου εκκοσμικεύτηκαν μεταξύ 1797 και 1805, τα χειρόγραφα φυλάχθηκαν και μεταφέρθηκαν με ασφάλεια από την καθολική κοινότητα του νεοσύστατου καντονιού.
Άλλες μπαρόκ βιβλιοθήκες της Κεντρικής Ευρώπης
Η βιβλιοθήκη του Σαντ Γκάλεν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης παράδοσης μπαρόκ μοναστηριακών βιβλιοθηκών. Σημαντικά παραδείγματα είναι η βιβλιοθήκη του Αϊνσίντελν στην Ελβετία, το αβαείο Melk στον Δούναβη και το αβαείο Kremsmünster στην Αυστρία. Η μεγαλύτερη μοναστηριακή βιβλιοθήκη στον κόσμο βρίσκεται στο αβαείο Admont, με περισσότερους από 70.000 τόμους.
Η Παλιά Πόλη ως ζωντανό μεσαιωνικό σκηνικό
Η πεζοδρομημένη Παλιά Πόλη του Σαντ Γκάλεν, χτισμένη γύρω από το μοναστήρι, διατηρεί τον μεσαιωνικό της χαρακτήρα με πλακόστρωτα δρομάκια, θρησκευτικά κελιά και τα παραδοσιακά Erststockbeizen - ταβέρνες στον πρώτο όροφο που δημιουργήθηκαν από μοναχούς και προσκυνητές. Πολλά από αυτά τα κτίρια, ηλικίας πέντε έως έξι αιώνων, διατηρούν ακόμη στραβωμένα δάπεδα και γοτθικές ξύλινες δοκούς.
Λίγο έξω από το κέντρο, οι λίμνες Drei Weieren, που δημιουργήθηκαν τον 17ο αιώνα για τις ανάγκες του μοναστηριού, αποτελούν σήμερα δημοφιλείς χώρους κολύμβησης, με λουτρά σε στυλ Αρ Νουβό σε υψόμετρο πάνω από την πόλη.
Ο τουρισμός ως μέσο διατήρησης της κληρονομιάς
Περίπου 190.000 άνθρωποι επισκέπτονται ετησίως τη βιβλιοθήκη, αριθμός που ξεπερνά κατά πολύ τους θρησκευτικούς προσκυνητές. Ο τουρισμός έχει γίνει απαραίτητος για τη συντήρηση του χώρου, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στο κατάστημα δώρων, το οποίο διαθέτει προϊόντα που κυμαίνονται από τοπικό τυρί φοντί έως μπύρα αργής ζύμωσης.
Προστασία ενός ζωντανού μνημείου
Για την προστασία του ξύλινου δαπέδου, οι επισκέπτες φορούν τσόχινες παντόφλες, με τον αριθμό τους περιορισμένο στα 100 ζευγάρια ώστε να ελέγχεται η επισκεψιμότητα. Η ισορροπία ανάμεσα στο πνευματικό και το κοσμικό στοιχείο αποτελεί πρόκληση για ένα ενεργό μοναστήρι, αλλά θεωρείται αναγκαία για τη διατήρηση του χώρου.
Ένας τόπος όπου το παρελθόν συνεχίζει να μιλά
Μετά τη διάλυση του αβαείου, η βιβλιοθήκη πέρασε στην Καθολική Ομολογιακή Κοινότητα του Καντονιού Σαντ Γκάλεν, η οποία συνεχίζει μέχρι σήμερα να τη διαχειρίζεται και να την αναπτύσσει ως ερευνητικό ίδρυμα διεθνούς εμβέλειας. Στην καρδιά του συγκροτήματος που έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, η Βιβλιοθήκη του Αβαείου του Σαντ Γκάλεν αποτελεί πλέον το σημαντικότερο ιστορικό αξιοθέατο της Ανατολικής Ελβετίας.
Σε μια εποχή ψηφιακής πληροφορίας, η Βιβλιοθήκη της Αβαείου του Σαντ Γκάλεν υπενθυμίζει ότι η γνώση μπορεί ακόμη να βιωθεί μέσα σε έναν αρχαίο, υλικό χώρο. Οι λέξεις και οι μνήμες του παρελθόντος εξακολουθούν να συνομιλούν με το παρόν, προσφέροντας ένα πραγματικό καταφύγιο για την ψυχή.
Με πληροφορίες από BBC και stiftsbezirk.ch