Στη νέα συνοικία του Μονακό, τη Mareterra, η καθημερινότητα κυλά ήδη σαν να υπήρχε πάντα εκεί.
Στη βεράντα του Marlow -του πρώτου βρετανικού fine dining εστιατορίου του πριγκιπάτου- κόσμος απολαμβάνει το μεσημεριανό του, ενώ λίγο πιο πέρα εργαζόμενοι έχουν απλωθεί στα φαρδιά σκαλιά δίπλα στο νερό. Ο παραλιακός Promenade Prince Jacques, μια διαδρομή 800 μέτρων που ακολουθεί τη νέα ακτογραμμή, έχει γίνει σημείο συνάντησης για οικογένειες, δρομείς και περιπατητές.
Δύσκολα φαντάζεται κανείς ότι πριν από λίγο καιρό, το σημείο ήταν ακόμη εργοτάξιο και πριν από οκτώ χρόνια, απλώς θάλασσα. Η Mareterra, έργο ύψους 2 δισ. ευρώ που εγκαινιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2024, αποτελεί τη νεότερη απάντηση του Μονακό στο διαχρονικό του πρόβλημα: πώς επεκτείνεσαι όταν δεν έχεις πια γη.
Στο εσωτερικό της θαλάσσιας υποδομής
Ακολουθώντας την παραλιακή διαδρομή, μια πόρτα οδηγεί σε έναν σκοτεινό τσιμεντένιο προθάλαμο και από εκεί στο εσωτερικό ενός από τα 18 τεράστια caissons - θαλάμους ύψους 26 μέτρων και βάρους 10.000 τόνων. Τοποθετημένα στον βυθό σαν γιγαντιαία κομμάτια Lego, αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία «χτίστηκε» η νέα συνοικία.
Μέσα στο ημίφως, ο ήχος των κυμάτων που χτυπούν και επιστρέφουν στο νερό είναι συνεχής. Το πάνω μέρος κάθε caisson, ο λεγόμενος θάλαμος Jarlan, βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και επιτρέπει στο νερό να εισέρχεται και να εξέρχεται από στενά κάθετα ανοίγματα, λειτουργώντας ως φυσικός κυματοθραύστης.
«Ακόμη και σε καταιγίδες που εμφανίζονται μία φορά στα εκατό χρόνια, η Mareterra δεν κινδυνεύει να πλημμυρίσει», εξηγεί ο Guy Thomas Levy-Soussan, επικεφαλής της εταιρείας που ανέπτυξε το έργο. Ο χώρος, γνωστός ως La Grotte Bleue, έχει σχεδιαστεί ώστε το πρωινό φως να δημιουργεί μια απαλή γαλάζια λάμψη. Η La Grotte Bleue έχει ήδη γίνει πόλος έλξης για όσους θέλουν να δουν από κοντά την τεχνολογική και μηχανική καινοτομία πίσω από την ανάκτηση γης.
Το Μονακό, η δεύτερη μικρότερη χώρα στον κόσμο, έχει μακρά ιστορία τέτοιων επεκτάσεων. Με πληθυσμό 38.000 κατοίκων σε μόλις 2,2 τετραγωνικά χιλιόμετρα, αποτελεί την πιο πυκνοκατοικημένη χώρα του πλανήτη. Η θάλασσα ήταν πάντα η μόνη κατεύθυνση προς την οποία μπορούσε να αναπτυχθεί.
Από τις αρχές του 20ού αιώνα, περίπου το 25% της σημερινής έκτασης του Μονακό έχει προκύψει από ανάκτηση γης - από την παραλία Larvotto μέχρι το λιμάνι Hercules και τη Fontvieille. Ο πρίγκιπας Ρενιέ Γ΄ έμεινε γνωστός ως «ο πρίγκιπας-οικοδόμος», και ο διάδοχός του, πρίγκιπας Αλβέρτος Β΄, συνεχίζει την ίδια φιλοσοφία.
Το 2013 ανακοίνωσε το σχέδιο για μια νέα επέκταση, που αργότερα ονομάστηκε Mareterra. Η νέα συνοικία αύξησε την έκταση του πριγκιπάτου κατά 3% και περιλαμβάνει δύο συγκροτήματα κατοικιών -το ένα σχεδιασμένο από τον Renzo Piano- 10 βίλες, τέσσερις μεζονέτες, μια μικρή μαρίνα, 14 καταστήματα και τρία εκτάρια (30.000 τ.μ.) δημόσιου χώρου.
Δεν θυμίζει τα λαμπερά αξιοθέατα του Μόντε Κάρλο. Είναι μια γειτονιά σχεδιασμένη πρωτίστως για όσους ζουν εκεί.
Η πιο «πράσινη» γωνιά του Μονακό
Η Mareterra εντάσσεται στη δέσμευση του πρίγκιπα Αλβέρτου για ουδετερότητα άνθρακα έως το 2050. Η νέα συνοικία διαθέτει: 9.000 τ.μ. φωτοβολταϊκών, 200 σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, 800 δέντρα.
Στην είσοδο της La Grotte Bleue, ένα ενημερωτικό βίντεο εξηγεί πώς περιορίστηκαν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τα caissons έχουν ειδικές αυλακώσεις που ευνοούν τη θαλάσσια ζωή, ενώ μεταφυτεύτηκαν 384 τ.μ. Posidonia oceanica με μέθοδο που διατήρησε ανέπαφο το ριζικό σύστημα του φυτού.
Παρά τις οικολογικές φιλοδοξίες, η Mareterra δεν παύει να προκαλεί συζητήσεις. Οι τιμές -σύμφωνα με φήμες- ξεκινούν από τα 100.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Καθώς περπατά κανείς στη Mareterra, γίνεται φανερό πόσο γρήγορα η νέα περιοχή ενσωματώθηκε στο τοπίο. Το κτίριο Le Renzo μοιάζει ήδη «δεμένο» με το περιβάλλον, το γλυπτό Quatre Lances του Alexander Calder έχει γίνει σημείο συνάντησης, ενώ η διαδρομή La Pinède περνά μέσα από πεύκα και μεσογειακή βλάστηση.
Το Μονακό δεν σταματά να χτίζει
Για πολλούς στο πριγκιπάτο, η Mareterra δεν είναι το τέλος αλλά η συνέχεια μιας μακράς παράδοσης. «Για τον πρίγκιπα Αλβέρτο, αν δεν υπάρχει κατασκευή, η χώρα μένει στάσιμη», σημειώνει η δημοσιογράφος Nancy Heslin.
Ο Levy-Soussan το συνοψίζει ακόμη πιο χαρακτηριστικά: «Όσο υπάρχει η βούληση και ο προϋπολογισμός να ξεπερνιούνται τα όρια της τεχνολογίας και της οικολογίας, το Μονακό θα παραμένει πρότυπο για άλλες παράκτιες πόλεις. Είναι μικρό, αλλά έχει πετύχει εντυπωσιακά πράγματα».
Με πληροφορίες του BBC