Στη σκιά του Κάστρου του Ουίνδσορ, δίπλα στο Guildhall (το ιστορικό δημαρχείο) στη High Street, στέκεται ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και πολυφωτογραφημένα κτίρια της Αγγλίας: το Market Cross House, γνωστό ως Crooked House του Windsor.
Με την έντονη κλίση του προς την Queen Charlotte Street (τον συντομότερο δρόμο της χώρας, περίπου 15,5 μέτρα), το «στραβό σπίτι» όπως μεταφράζεται στα ελληνικά, μοιάζει να αγνοεί τους νόμους της βαρύτητας. Πρόκειται για κτίριο Β' βαθμού προστασίας (Grade II listed), χρονολογείται από τα τέλη του 16ου αιώνα και παραμένει ζωντανό αξιοθέατο – σήμερα στεγάζει το βραβευμένο The Shambles, ένα ζεστό και φιλόξενο café-bar και κατάστημα ποτών.
Οι ρίζες: Από το 1592 στο 1687 – Το αρχικό Market Cross House
Το αρχικό κτίριο χτίστηκε το 1592, στην εποχή της Ελισάβετ Α', στην άκρη της μεσαιωνικής αγοράς (market square). Λειτουργούσε ως κατάστημα/κατοικία, κυρίως κρεοπωλείο, καθώς η περιοχή πίσω από το Guildhall ήταν γνωστή ως The Shambles (παραδοσιακός χώρος κρεοπωλών από τον Μεσαίωνα).
Ήταν σταθερό και «ευθυτενές» για σχεδόν έναν αιώνα. Το 1687, κατεδαφίστηκε για να δημιουργηθεί χώρος για το νέο Guildhall (δημαρχείο). Η απόφαση προκάλεσε διαμαρτυρίες από την τοπική κοινότητα που ήθελε διατήρηση της κληρονομιάς, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί η άμεση ανοικοδόμηση. Έγινε όμως βιαστικά, χρησιμοποιώντας μη αποξηραμένο ξύλο δρυός. Καθώς το ξύλο στέγνωνε και συρρικνωνόταν, το κτίριο άρχισε να γέρνει έντονα προς βορρά. Ωστόσο, αυτή η “ατέλεια” ήταν που το έκανε διάσημο.
Το τριώροφο κτίριο με ξύλινο σκελετό διαθέτει προεξέχοντα έρκερ μπροστά και πίσω, και παραμένει σταθερό εδώ και πάνω από 300 χρόνια.
Η δραματική διαμάχη του 1718
Η κλίση ενισχύθηκε μετά από έντονη διαμάχη το 1718. Ο ιδιοκτήτης Silas Bradbury κατεδάφισε το παλιό κρεοπωλείο και άρχισε να σκάβει θεμέλια για νέο. Το Δημοτικό Συμβούλιο θεώρησε το οικόπεδο κοινόχρηστο και απαγόρευσε την οικοδόμηση. Στις 18 Φεβρουαρίου 1718, ο Δήμαρχος Thomas Rutter, με αστυνόμους, επιτρόπους και εργάτες, γέμισε βίαια με χώμα τα θεμέλια που είχαν σκαφτεί, απείλησε να στείλει φυλακή τους εργάτες και περιέφραξε τον χώρο με κιγκλιδώματα. Τα πρακτικά του Συμβουλίου το περιγράφουν ως «ενοχλητικό και επιζήμιο για το κοινό».
Ο Bradbury είχε όμως αδιαμφισβήτητο τίτλο: Το ακίνητο αγοράστηκε από τον προπάππο του το 1656 για 82 λίρες. Νομική γνωμοδότηση επιβεβαίωσε ότι οι ενέργειες του Δημάρχου ήταν παράνομες – μπορούσε να ασκήσει αγωγή για καταπάτηση και να κατεδαφίσει τα κιγκλιδώματα (χωρίς βία). Μετά από μήνες δικαστηρίων (Reading/Abingdon), ο Bradbury κέρδισε: Στις 20 Ιουλίου 1718, το Δημοτικό Ταμείο πλήρωσε περίπου 23 λίρες αποζημίωση και έξοδα.
Η ρομαντική εκδοχή λέει ότι το σπίτι «γυρίζει την πλάτη» στο Guildhall σε ανάμνηση της διαμάχης.
Θρύλοι και μυστικά: Η «μυστική δίοδος» προς το Κάστρο
Το Crooked House έχει γίνει θρύλος λόγω φημών για μυστική υπόγεια δίοδο προς το Κάστρου του Ουίνδσορ. Σύμφωνα με την παράδοση, χρησιμοποιήθηκε από τον Κάρολο Β' (17ος αιώνας) για κρυφές συναντήσεις με την ερωμένη του, την ηθοποιό Nell Gwyn. Άλλες εκδοχές λένε ότι εξυπηρετούσε μεταφορά εμπορευμάτων από την αγορά στις βασιλικές κουζίνες. Η δίοδος (αν υπήρξε) σφραγίστηκε με τούβλα, όπως πολλές υπόγειες στο Windsor. Στο εσωτερικό σώζονται λίγα ιστορικά στοιχεία: τζάκι και εκτεθειμένες δοκοί οροφής.
Χρήσεις ανά τους αιώνες: Από κρεοπωλείο σε «παλαιότερο τσαγερί»
Η οικογένεια Bradbury το κράτησε για πάνω από έναν αιώνα ως κρεοπωλείο. Αργότερα άλλαξε χέρια και χρήσεις πολλές φορές: ζυθοποιείο (ή μπυραρία), αίθουσα τσαγιού, κατάστημα αντικών, κοσμηματοπωλείο, ανθοπωλείο, κατάστημα δώρων, εμπορικό κατάστημα άνθρακα, κατάστημα κρασιών και άλλα παρόμοια.
Συχνά αναφέρεται ως το παλαιότερο tea house στην Αγγλία, αλλά η αξίωση είναι υπερβολική – λειτούργησε έτσι σε περιόδους, όχι συνεχώς.
Σήμερα: The Shambles – Το καλύτερο bar της Βρετανίας
Μετά από πλήρη ανακαίνιση το 2017, το κτίριο λειτουργεί ως The Shambles, ένα ανεξάρτητο café, bar και κατάστημα εμφιαλωμένων ποτών, υπό τη διαχείριση των ιδιοκτητών Pip και Hamish. Είναι ανοιχτό καθημερινά από τις 9 το πρωί και προσφέρει πρωινό, brunch, μεσημεριανό φαγητό, μικρά πιάτα το βράδυ, εξαιρετικό καφέ, εποχιακά και τοπικά προϊόντα, κρασιά από μικρούς παραγωγούς, κοκτέιλ και σνακ. Είναι ιδιαίτερα φιλικό προς σκύλους, έχει ζεστή και φιλόξενη ατμόσφαιρα και αποτελεί ιδανικό σημείο για να παρακολουθήσει κανείς την αλλαγή φρουράς (Changing of the Guard) ή να ξεκουραστεί μετά από βόλτα στη Μεγάλη Βόλτα (The Long Walk), την υπέροχη δενδροστοιχισμένη διαδρομή από το Κάστρο προς το Windsor Great Park.
Έχει κερδίσει σημαντικά βραβεία, όπως το Καλύτερο Bar στη Βρετανία 2025 στα εθνικά Muddy Stilettos Awards (ένα από τα πιο αναγνωρισμένα βραβεία lifestyle στην Αγγλία, βασισμένα σε ψήφους κοινού και κριτών) και το Καλύτερο Bar στο Berkshire για το 2024 και 2025 (δεύτερη συνεχόμενη χρονιά στην περιοχή). Οι κριτικές του είναι εξαιρετικές (4,8/5 στο Tripadvisor) και είναι πολύ δημοφιλές στα social media χάρη στην ιδιόρρυθμη εμφάνισή του.
Παρόμοιο (αλλά σύγχρονο) κτίριο υπάρχει στην Πολωνία: Το Crooked House στο Sopot, με καμπύλες από αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Το Crooked House παραμένει ζωντανό μνημείο: από διαμάχη γης και βιαστική κατασκευή… σε εθνικό θησαυρό που προσελκύει χιλιάδες! Αν βρεθείτε στο Windsor, είναι must να το επισκεφθείτε, καθώς είναι πιο εντυπωσιακό από κοντά.