Το café gourmand, το χαρακτηριστικό επιδόρπιο των Γάλλων που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο των μπιστρό και των μπρασερί, μόλις γιόρτασε τα τριάντα του χρόνια.
Παρά την επιτυχία του, διχάζει τους Γάλλους: άλλοι το θεωρούν τέλειο συμβιβασμό για όσους δεν μπορούν να αποφασίσουν ποιο γλυκό θέλουν, ενώ άλλοι το απορρίπτουν ως «εύκολη λύση» χωρίς πραγματική γαστρονομική αξία.
Τι είναι το café gourmand
Το café gourmand είναι ο συνδυασμός ενός καφέ με μικρές ποικιλίες γλυκών. Συγκεκριμένα, πρόκειται για μια γαλλική γαστρονομική πρόταση που αποτελείται από μια μικρή κούπα καφέ (συνήθως εσπρέσο), η οποία σερβίρεται μαζί με μια επιλογή από τρία έως πέντε μίνι-επιδόρπια.
Ο καφές και τα μικροσκοπικά γλυκάκια παρουσιάζονται συχνά σε ένα ενιαίο πιάτο ή δίσκο. Η επιλογή των επιδορπίων ποικίλλει από εστιατόριο σε εστιατόριο και μπορεί να περιλαμβάνει: μακαρόν, κρεμ μπρουλέ, τάρτες φρούτων, μους σοκολάτας, εκλέρ, πανακότα.
Οι αναποφάσιστοι και οι βιαστικοί το αγαπούν, αλλά οι γευσιγνώστες συχνά το περιφρονούν. Συμπωματικά, η γέννηση και η άνοδος του café gourmand συνέβη την ίδια εποχή με την εμφάνιση του «FOMO» (Fear of Missing Out), ενός αμερικανικού ψυχολογικού όρου που μεταφράζεται ως «φόβος μήπως χάσεις κάτι», συχνά αισθητός στις νεότερες γενιές. Ιδανικό για τους αναποφάσιστους, ικανοποιεί και τους πιο βιαστικούς.
«Δεν μπορώ να τελειώσω ένα γεύμα χωρίς να φάω κάτι γλυκό, το θεωρώ έναν καλό συμβιβασμό», αναφέρει χαρακτηριστικά μια γυναίκα. Όπως κι εκείνη, ο σύντροφός της, δηλώνει «γοητευμένος» από αυτό: «Δεν είμαι πολύ του επιδορπίου συνήθως, αλλά το café gourmand είναι καθαρή απόλαυση... σε μικρές δόσεις».
Η γέννηση και η ιδέα του
Το πρώτο café gourmand σερβιρίστηκε το 1995 στην αλυσίδα La Criée, με στόχο να αυξηθεί η ζήτηση για επιδόρπια σε μια περίοδο που το γλυκό είχε χάσει δημοτικότητα. Το café gourmand αναζωογόνησε τις πωλήσεις τους.
Στην αρχή του αποτελούνταν από ένα εσπρέσο γύρω από το οποίο περιστρέφονταν τρία μικρά γλυκά: ένα fromage blanc, ένα σοκολατένιο γλυκό τύπου moelleux ή fondant και μια φρουτοσαλάτα που τρώγεται σε δύο κουταλιές.
Όπως εξηγεί ο δημιουργός του Bernard Boutboul, πρόκειται για μια λαϊκή εκδοχή των mignardises (μικρά γλυκίσματα μεγέθους μιας μπουκιάς που σερβίρονται παραδοσιακά στο τέλος ενός γεύματος υψηλής γαστρονομίας, συνήθως μαζί με τον καφέ ή το τσάι) των εστιατορίων με αστέρια, που επιτρέπει στους πελάτες να δοκιμάσουν διαφορετικά γλυκά σε μία παραγγελία.
Αν και η ιδέα ξεκίνησε δειλά-δειλά στα τραπέζια, από τη δεκαετία του 2010 το café gourmand ολοκληρώνει τα γεύματα σε σχεδόν ένα στα δύο εστιατόρια «και εξακολουθεί να ισχύει μέχρι σήμερα», διευκρινίζει ο Bernard Boutboul, αφού συνέλεξε τα δεδομένα σε όλη τη χώρα.
Στη La Riotte, μια μπρασερί που άνοιξε τον Δεκέμβριο του 2024 μεταξύ Saint-Lazare και Madeleine, κάθε μήνα, το café gourmand είναι το επιδόρπιο που παραγγέλνεται περισσότερο μετά την île flottante.
Η αυξημένη ζήτηση και η δυσκολία προετοιμασίας - σήμερα πολλοί εστιάτορες δεν έχουν πλέον τις εσωτερικές δεξιότητες για να τα παρασκευάσουν - οδήγησαν αρκετούς να στραφούν σε έτοιμα γλυκά από εταιρείες. Στην κουζίνα, πολλά café gourmand αξιοποιούν και γλυκά που έχουν περισσέψει από την προηγούμενη ημέρα, δίνοντας νέα ζωή σε μικρές δημιουργίες και περιορίζοντας τη σπατάλη.
Παρά το γεγονός ότι αυτά τα προϊόντα μειώνουν την ποιότητα και την αυθεντικότητα του επιδορπίου, εξασφαλίζουν υψηλά κέρδη στους εστιάτορες.
Ο διαγωνισμός και η αναβίωση της φήμης
Το 2021 ξεκίνησε ο Παγκόσμιος Διαγωνισμός Café Gourmand στην πόλη Vannes της Γαλλίας, με στόχο να αναδείξει την αξία του γαλλικού επιδορπίου διεθνώς και να εμπνεύσει νέους ζαχαροπλάστες.
Τον διαγωνισμό εμπνεύστηκε ο σοκολατοποιός Στεφάν Ενρίο, μετά από μια κακή εμπειρία σε ένα εστιατόριο που δεν θέλει να κατονομάσει: «Ήταν απελπιστικό, αδιάφορο ως προς τη γεύση. Κι όμως, αγαπώ αυτό το επιδόρπιο γιατί το έχω φτιάξει στο Crillon και στο Méridien. Τότε σκέφτηκα ότι έπρεπε να του δώσω ξανά τη δόξα του».
Οι συμμετοχές αυξάνονται χρόνο με το χρόνο, προσελκύοντας συμμετοχές από Ιταλία, Ιαπωνία ή Καμερούν, με χρηματικό έπαθλο 2.000 € για τον νικητή, και κριτές κορυφαίους σεφ και σοκολατοποιούς.
Το café gourmand σήμερα
Ο διαγωνισμός έρχεται σε μια περίοδο όπου το café gourmand αρχίζει να χάνει έδαφος στα εστιατόρια, λόγω οικονομικών προκλήσεων και αύξησης τιμών.
«Από τα τέλη του 2022 έως το 2024, το κόστος των πρώτων υλών αυξήθηκε κατά 16% και οι εστιάτορες πέρασαν κατά μέσο όρο το 23% αυτής της επιβάρυνσης στους καταλόγους τους», σημειώνει ο Bernard Boutboul.
Αποτέλεσμα; Η τιμή του café gourmand ανέβηκε και σήμερα συχνά ξεπερνά το κόστος ενός κανονικού επιδορπίου. «Δεν αποκλείεται τα επόμενα χρόνια να χάσει έδαφος, καθώς οι πελάτες απομακρύνονται λόγω των αυξήσεων. Η επιτυχία του βασίστηκε στο ότι ήταν φθηνότερο από τα επιδόρπια à la carte».
Ωστόσο, παραμένει ιδανικό για τους αναποφάσιστους ή για όσους θέλουν να δοκιμάσουν διάφορα γλυκά σε μία παραγγελία.
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι σεφ, όπως ο Guillaume Delage, προτιμούν να προσφέρουν ολόκληρα γλυκά για να μοιραστούν οι συνδαιτημόνες, κρατώντας ζωντανή την ποιότητα και την παράδοση της γαλλικής ζαχαροπλαστικής.