Όλοι κάποια στιγμή έχουμε δει ηλικιωμένους άνδρες να στέκονται με τα χέρια πίσω από την πλάτη, παρακολουθώντας με προσοχή τις εργασίες σε κάποιο εργοτάξιο.
- Ο όρος «Umarell», που γεννήθηκε το 2005 από τον συγγραφέα Danilo Masotti, περιγράφει τους συνταξιούχους που παρακολουθούν δημόσια έργα. Το φαινόμενο γνώρισε τεράστια διάδοση μέσα από τα social media, όπου βίντεο συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές.
- Η συνήθεια αυτή αναγνωρίστηκε επίσημα το 2021, όταν η λέξη εντάχθηκε στο ιταλικό λεξικό Zingarelli. Παράλληλα, η Μπολόνια τίμησε τους «umarells» δίνοντας το όνομά τους σε μια πλατεία της πόλης, την Piazzetta degli Umarells.
- Ιταλικοί δήμοι, όπως του Τορίνο, αξιοποίησαν το φαινόμενο αναθέτοντας σε συνταξιούχους τον ρόλο του εθελοντή επόπτη. Οι umarells επιβλέπουν τα έργα, αναφέρουν κακοτεχνίες και σε κάποιες περιπτώσεις λαμβάνουν και συμβολική αμοιβή.
- Η ιταλική αγορά υιοθέτησε την τάση, με κατασκευαστικές εταιρείες να δημιουργούν ειδικά παράθυρα θέασης σε εργοτάξια. Παράλληλα, κυκλοφόρησαν στην αγορά τρισδιάστατα εκτυπωμένες φιγούρες umarell.
Αυτό που για εμάς είναι απλώς μια γραφική φιγούρα της γειτονιάς, στην Ιταλία έχει μετατραπεί σε πολιτιστικό φαινόμενο, επίσημη λέξη του λεξικού, τουριστικό αξιοθέατο, ακόμα και… ημι-επίσημο ρόλο με εθελοντική ή συμβολική αμοιβή σε ορισμένους δήμους!
Ο λόγος για τους Umarell (από την μπολονέζικη διάλεκτο umarèl, που σημαίνει «ανθρωπάκος»). Ο όρος χρησιμοποιείται πλέον επίσημα για να περιγράψει τους συνταξιούχους που περνούν τον χρόνο τους παρακολουθώντας -συχνά με ένα ελαφρώς επικριτικό βλέμμα- δημόσια έργα και κάνοντας, ακόμη κι όταν δεν τους ζητηθεί, τεχνικές υποδείξεις στους εργάτες. Οι umarell κινούνται συνήθως σε παρέες, έχοντας προηγουμένως απολαύσει το πρωινό τους σε κάποιο τοπικό καφέ ή εστιατόριο.
Από το TikTok στα επίσημα λεξικά της Ιταλίας
Ο όρος γεννήθηκε το 2005 από τον Ιταλό συγγραφέα Danilo Masotti. Σήμερα, οι Umarell έχουν «κατακλύσει» τα ιταλικά social media. Βίντεο στο TikTok και στο Instagram με ηλικιωμένους στην κλασική στάση –καπέλο, μπουφάν, χέρια σταυρωμένα πίσω– συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές. Η συνήθειά τους είναι τόσο αναγνωρίσιμη που το 2021 η λέξη εντάχθηκε επίσημα στο ιταλικό λεξικό Zingarelli. Μάλιστα, στην Μπολόνια υπάρχει πλέον και επίσημη πλατεία με το όνομά τους: η Piazzetta degli Umarells!
Όταν το «χάσιμο χρόνου» έγινε εθελοντική αποστολή
Αν νομίζετε ότι πρόκειται απλώς για ένα αστείο, ορισμένοι ιταλικοί δήμοι έχουν άλλη άποψη. Πόλεις όπως το Τορίνο και η Βιλλασάντα αποφάσισαν να εκμεταλλευτούν αυτή την εμμονή προς όφελος της κοινότητας. Με επίσημες πρωτοβουλίες, συνταξιούχοι στρατολογούνται ως εθελοντικοί επόπτες δημόσιων έργων.
Καθώς οι δήμοι δεν έχουν αρκετό προσωπικό για να ελέγχουν κάθε εργοτάξιο, οι Umarell –πολλοί εκ των οποίων είναι πρώην μηχανικοί ή οικοδόμοι– ανέλαβαν δράση. Επιβλέπουν αν οι εργολάβοι κάνουν σωστά τη δουλειά τους, αν υπάρχουν κακοτεχνίες, λακκούβες ή χαλασμένα σιντριβάνια και αναφέρουν τα πάντα στο δημαρχείο. Σε παλαιότερες περιπτώσεις, όπως στον δήμο San Lazzaro di Savena, οι ηλικιωμένοι επόπτες ελάμβαναν και μια συμβολική ημερήσια αμοιβή για να επιβλέπουν τα έργα και να προστατεύουν τον εξοπλισμό από κλοπές κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Όπως λέει ο Roberto Cremona (69 ετών), ένας από τους εθελοντές της Βιλλασάντε, σε ρεπορτάζ του Guardian: «Νιώθεις χρήσιμος στην κοινωνία και στον εαυτό σου, αντί να κάθεσαι μπροστά στην τηλεόραση ή να παραπονιέσαι όπως οι κλασικοί umarell».
Διάφανα παράθυρα για Umarell και μίνι επόπτες για το γραφείο
Η ιταλική αγορά δεν άργησε να μυριστεί το trend. Μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες, αντί να βάζουν ψηλούς φράκτες, τοποθετούν πλέον ειδικά διάφανα παράθυρα στο ύψος των ματιών, με την επιγραφή «Θέση για Umarell», ώστε να διευκολύνουν το έργο των ηλικιωμένων. Παράλληλα, αν νιώθετε ότι χρειάζεστε κι εσείς κάποιον να σας επιβλέπει για να μην χαζεύετε, η εταιρεία Filoalfa κυκλοφόρησε τρισδιάστατα εκτυπωμένα (3D printed) ανθρωπάκια «Umarell». Τα τοποθετείτε πάνω στο γραφείο σας και σας κοιτάζουν με τα χέρια πίσω από την πλάτη, εξασφαλίζοντας ότι θα μείνετε παραγωγικοί καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας!
Μια υπέροχη ιταλική ιστορία που δείχνει πώς ακόμα και μια απλή καθημερινή συνήθεια μπορεί να μετατραπεί σε πολιτιστικό φαινόμενο, τουριστική ατραξιόν και πηγή καλής διάθεσης, ενώ παράλληλα κρατάει την τρίτη ηλικία ενεργή και χρήσιμη στην κοινωνία.