Ζευγάρι θυμάται τον γάμο του που έγινε ενώ η καταστροφή του Τσερνόμπιλ εκτυλισσόταν λίγα χιλιόμετρα μακριά, με τις ζωές τους να αλλάζουν για πάντα.
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 26ης Απριλίου 1986, η Ιρίνα Στετσένκο, μέλλουσα νύφη στην πόλη Πρίπιατ, άκουσε έναν δυνατό υπόκωφο θόρυβο ενώ είχε μόλις τελειώσει το φτιάξιμο των νυχιών της και είχε ανοίξει το μπαλκόνι του σπιτιού της.
Θυμάται τον ήχο σαν πολλαπλά αεροπλάνα που περνούσαν χαμηλά, με τα τζάμια να τρέμουν. Ο αρραβωνιαστικός της, Σεργκέι Λομπάνοφ, που έμενε κοντά, ένιωσε ένα τράνταγμα και θεώρησε ότι επρόκειτο για μικρό σεισμό, πριν ξανακοιμηθεί.
Οι πρώτες εικόνες μετά την έκρηξη
Το πρωί, ο Λομπάνοφ - μηχανικός στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνόμπιλ, μόλις 2,5 μίλια μακριά - είδε στρατιώτες με μάσκες αερίων, άνδρες να πλένουν τους δρόμους με αφρώδη ουσία και καπνό να υψώνεται από τον αντιδραστήρα 4. Συνάδελφοί του είχαν κληθεί εσπευσμένα στη δουλειά χωρίς να γνωρίζουν τι είχε συμβεί. Στην πραγματικότητα, ο αντιδραστήρας είχε εκραγεί κατά τη διάρκεια δοκιμής ρουτίνας, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες ραδιενέργειας.
Η πόλη ανήσυχη, οι αρχές καθησυχαστικές
Ο Λομπάνοφ, ανήσυχος, προσπάθησε να προστατεύσει το σπίτι του βρέχοντας ύφασμα στην είσοδο για να συγκρατήσει τη ραδιενεργό σκόνη. Η αγορά ήταν ασυνήθιστα άδεια, ενώ στο σπίτι της Στετσένκο το τηλέφωνο χτυπούσε συνεχώς από γείτονες που μιλούσαν για «κάτι τρομερό», χωρίς όμως σαφείς πληροφορίες. Η μητέρα της νύφης κάλεσε τις αρχές, οι οποίες επέμειναν ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού και ότι όλες οι εκδηλώσεις στην πόλη πρέπει να γίνουν κανονικά.
Ο γάμος και η αιφνίδια εκκένωση
Το ζευγάρι συνέχισε τα σχέδιά του, αντάλλαξε όρκους στο Παλάτι Πολιτισμού και γιόρτασε σε κοντινό καφέ. Η ατμόσφαιρα, ωστόσο, ήταν βαριά. Όπως είπε ο Λομπάνοφ στο BBC, η συγκέντρωση έμοιαζε θλιβερή, καθώς όλοι καταλάβαιναν ότι κάτι σοβαρό είχε συμβεί, χωρίς όμως να γνωρίζουν λεπτομέρειες.
Λίγες ώρες μετά τον γάμο, φίλος τους χτύπησε την πόρτα προτρέποντάς τους να τρέξουν στο τρένο εκκένωσης που θα έφευγε στις 5 το πρωί. Η Στετσένκο φόρεσε ξανά το νυφικό της, αφού δεν είχε άλλα ρούχα μαζί της, και έτρεξε στο σπίτι της οικογένειάς της για να αλλάξει. Από το τρένο, το ζευγάρι είδε τη φωτεινή λάμψη της έκρηξης, την οποία ο Λομπάνοφ περιέγραψε σαν «το μάτι ενός ηφαιστείου».
Η γυναίκα είχε πάρει μαζί της μόνο ένα επιπλέον φόρεμα, αυτό που σκόπευε να φορέσει τη δεύτερη ημέρα των εορτασμών - μια συνηθισμένη πρακτική στους σοβιετικούς γάμους της εποχής, όπου οι γιορτές κρατούσαν δύο μέρες. Δεν είχε μαζί της κανονική βαλίτσα ή άλλα ρούχα, γιατί κανείς δεν περίμενε ότι θα χρειαζόταν να φύγουν από την πόλη, πόσο μάλλον μέσα στη νύχτα.
Παρότι η εκκένωση ανακοινώθηκε ως προσωρινή, το ζευγάρι δεν επέστρεψε ποτέ. Μετακόμισαν στην περιοχή Πολτάβα, 185 μίλια μακριά. Τρεις ημέρες αργότερα, η Στετσένκο έμαθε ότι ήταν έγκυος και φοβήθηκε για την υγεία του παιδιού λόγω της έκθεσης στη ραδιενέργεια. Με τη στήριξη μιας γιατρού, κράτησε την εγκυμοσύνη και γέννησε ένα υγιές κοριτσάκι, την Κάτια.
Οι συνέπειες στην υγεία και οι νέες δοκιμασίες
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, και οι δύο αντιμετώπισαν προβλήματα υγείας που πιστεύουν ότι σχετίζονται με τη ραδιενέργεια, αν και δεν έχουν επιβεβαιωθεί ιατρικά. Η Στετσένκο χρειάστηκε αντικατάσταση και των δύο γονάτων της, με την ίδια να πιστεύτει ότι η ραδιενέργεια αποδυνάμωσε τα κόκαλά της, ενώ ο Λομπάνοφ υπέστη καρδιακή προσβολή το 2016, μία εβδομάδα μετά από επίσκεψη στο Πρίπιατ.
Το 2022 αναγκάστηκαν να μετακομίσουν ξανά, όταν πύραυλος έπληξε το διαμέρισμα της κόρης τους στο Κίεβο. Σήμερα ζουν στο Βερολίνο, βρίσκοντας παρηγοριά ο ένας στον άλλον μετά από όσα έχουν περάσει.
Η Στετσένκο λέει ότι οι δυσκολίες τους έκαναν να συνειδητοποιήσουν πόσο αλληλένδετες είναι οι ζωές τους. Μετά από 40 χρόνια, περιγράφει τη σχέση τους «σαν την κλωστή με τη βελόνα», καθώς συνεχίζουν να κάνουν τα πάντα μαζί.