Μια νέα ανάλυση σε σχεδόν 11.000 διδύμους εξετάζει ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: πόσο επηρεάζει το περιβάλλον όπου ζει κανείς το πόσο περπατά.
- Έρευνα σε 11.000 διδύμους στις ΗΠΑ έδειξε ότι όσοι ζουν σε γειτονιές φιλικές προς τους πεζούς, περπατούν σημαντικά περισσότερο από τα αδέρφια τους, αποδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο του περιβάλλοντος στη σωματική δραστηριότητα.
- Τα ευρήματα προορίζονται να επηρεάσουν τη χάραξη πολιτικής, καθώς οι επενδύσεις σε υποδομές (πεζοδρόμια, διαβάσεις) αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικές για τη δημόσια υγεία από τις ατομικές προτροπές για περισσότερη άσκηση και υγιεινή διατροφή.
- Τα οφέλη επεκτείνονται πέρα από την ατομική υγεία, καθώς οι πόλεις που ευνοούν το περπάτημα μειώνουν τις εκπομπές ρύπων, ενισχύουν την τοπική οικονομία και καλλιεργούν ισχυρότερους δεσμούς μεταξύ των κατοίκων της κοινότητας.
- Οι κρατικές επενδύσεις σε υποδομές που διευκολύνουν το περπάτημα αναμένεται να ωφελήσουν περισσότερο τις υποβαθμισμένες και παραμελημένες περιοχές, όπου οι κάτοικοι έχουν συχνά περιορισμένη πρόσβαση σε δημόσιους χώρους και υπηρεσίες.
Τα δίδυμα αποτελούν ένα σπάνιο, σχεδόν ιδανικό εργαστήριο για την επιστήμη. Επειδή μοιράζονται γονίδια και οικογενειακό υπόβαθρο, οι ερευνητές μπορούν να εξετάσουν τις διαφορές στη ζωή τους πολύ πιο αντικειμενικά απ' ό,τι σε ανθρώπους με λιγότερα κοινά.
Μια νέα ανάλυση σε σχεδόν 11.000 διδύμους αξιοποίησε ακριβώς αυτό το πλεονέκτημα για να εξετάσει ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: πόσο επηρεάζει το περιβάλλον όπου ζει κανείς το πόσο περπατά.
Πόλεις φιλικές προς τον πεζό
Όποιος έψαξε πρόσφατα σπίτι ή διαμέρισμα έχει πιθανότατα χρησιμοποιήσει κάποιο από τα διαδικτυακά εργαλεία που βαθμολογούν πόσο κοντά, με τα πόδια, βρίσκονται καταστήματα τροφίμων, βιβλιοθήκες και άλλες υπηρεσίες. Η δυνατότητα να κάνει κανείς τις δουλειές του περπατώντας είναι περιζήτητο προσόν, αφού σημαίνει λιγότερο χρόνο στην κίνηση και λιγότερα χρήματα για καύσιμα. Σύμφωνα με τη νέα έρευνα, η ζωή σε μια γειτονιά φιλική προς τον πεζό συνδέεται επιπλέον με περισσότερη σωματική δραστηριότητα.
«Έχουμε τόσους ανθρώπους στον πληθυσμό των Ηνωμένων Πολιτειών που δεν κινούνται αρκετά. Αν μπορούσαμε να αυξήσουμε το ποσοστό όσων απλώς περπατούν περισσότερο, θα βλέπαμε πραγματικά οφέλη για την υγεία», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Γκλεν Ντάνκαν, καθηγητής διατροφής και φυσιολογίας της άσκησης στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον.
Δίδυμα αδέλφια, διαφορετικές γειτονιές
Ο Ντάνκαν και η ομάδα του μελέτησαν 5.477 ζεύγη διδύμων που ζούσαν σε διάφορες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών από το 2009 έως το 2020. Όσοι ζούσαν σε περιοχές όπου το περπάτημα ήταν ευκολότερο δήλωναν περισσότερη σωματική δραστηριότητα από τα αδέλφια τους που ζούσαν σε λιγότερο φιλικές για τον πεζό περιοχές.
Τα νούμερα έχουν ενδιαφέρον. Όταν μια περιοχή γινόταν κατά 1% πιο φιλική προς τον πεζό, οι κάτοικοί της περπατούσαν 0,42% περισσότερο κάθε εβδομάδα. Σε μεγαλύτερη κλίμακα, μια βελτίωση κατά 55% θα μεταφραζόταν σε περίπου 23% περισσότερο περπάτημα, δηλαδή σε γύρω στα 19 επιπλέον λεπτά την εβδομάδα για κάθε κάτοικο της περιοχής.
Με άλλα λόγια, όταν η πόλη επενδύει σε δημόσιες υποδομές που διευκολύνουν το περπάτημα, όπως περισσότερα πεζοδρόμια και διαβάσεις, οι άνθρωποι περπατούν περισσότερο. Ο Ντάνκαν πιστεύει ότι τα ευρήματα μπορούν να επηρεάσουν τη χάραξη πολιτικής και να ωθήσουν τις δημοτικές αρχές να κινηθούν.
«Αυτό θα μπορούσε να είναι κάτι πολύ καλό για τη δημόσια υγεία», είπε στο περιοδικό Grist. «Η αλλαγή της ατομικής συμπεριφοράς απλώς δεν αποδίδει. Κατά τη γνώμη μου, την έχουμε εξαντλήσει. Λέμε στους ανθρώπους να τρώνε φρούτα και λαχανικά και να γυμνάζονται περισσότερο, χωρίς να σκεφτόμαστε πραγματικά τα ευρύτερα δομικά προβλήματα που τους εμποδίζουν να τρώνε καλύτερα και να κινούνται περισσότερο».
Γιατί οι πιο ευάλωτοι κερδίζουν περισσότερα
Η μελέτη του Ντάνκαν δεν είναι η πρώτη που αναδεικνύει τα οφέλη μιας γειτονιάς φιλικής προς τον πεζό. Έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2024 έδειξε ότι, ανάμεσα σε ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου, οι τροποποιήσιμοι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα, ήταν λιγότερο συχνοί σε όσους ζούσαν στις γειτονιές με τις καλύτερες συνθήκες για περπάτημα από ό,τι σε όσους ζούσαν στις χειρότερες. Μια άλλη μελέτη, του 2021, σε ομάδα 13.832 γυναικών, συνέδεσε τις καλύτερες συνθήκες για περπάτημα με χαμηλότερη θνησιμότητα.
Τα οφέλη όμως δεν περιορίζονται στην υγεία του καθενός. Σε επίπεδο πληθυσμού, λιγότεροι οδηγοί και περισσότερα μέτρα ασφαλείας σημαίνουν λιγότερους νεκρούς πεζούς. Σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Σόουιν, διευθύντρια του Ινστιτούτου Multisolving, η οποία δεν συμμετείχε στη νέα έρευνα, οι πόλεις που ευνοούν το περπάτημα ωφελούν επίσης το περιβάλλον, τους δεσμούς της κοινότητας και την οικονομία.
«Κάθε διαδρομή που γίνεται με τα πόδια αντί για αυτοκίνητο που καίει ορυκτά καύσιμα μειώνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου», εξήγησε στο Grist. «Το περπάτημα φέρνει επίσης τους ανθρώπους πιο κοντά στους γείτονές τους και στα καταστήματα της γειτονιάς, ενισχύει το αίσθημα του δεσμού και δίνει ζωντάνια στην τοπική οικονομία».
Η εικόνα μιας πόλης όπου ο κάτοικος πηγαίνει με τα πόδια στον φούρνο, στη βιβλιοθήκη ή στη στάση του λεωφορείου δεν αφορά όλους στον ίδιο βαθμό. Σύμφωνα με την Μπούνμι Ακινουσότου, διευθύντρια αστικής καινοτομίας στο μη κερδοσκοπικό Ινστιτούτο Άσπεν, οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι από τις κρατικές επενδύσεις σε τέτοιες υποδομές θα μπορούσαν να είναι οι κάτοικοι υποβαθμισμένων και παραμελημένων περιοχών, εκεί όπου οι δημόσιοι χώροι και οι υπηρεσίες συχνά υστερούν.
«Πιστεύω ότι θα κάνει τεράστια διαφορά για πολλούς ανθρώπους, ειδικά για τις περιθωριοποιημένες ομάδες», τόνισε.