Ο Τζόνσον, γνωστός από τον χώρο της οικονομικής τεχνολογίας πριν στραφεί στις πρακτικές αντιγήρανσης, ισχυρίζεται ότι το πρόγραμμα βασίζεται ακριβώς στο προσωπικό πρωτόκολλο που ακολουθεί τα τελευταία πέντε χρόνια.
Η υπόσχεση της μακροζωίας δεν είναι καινούργια· όμως στη σύγχρονη εκδοχή της συνδυάζει βιοτεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη και μια έντονη δόση θεάματος. Πριν από μερικά 24ωρα, καθώς οι συζητήσεις γύρω από τη γήρανση και την «βελτιστοποίηση» του ανθρώπινου σώματος επιστρέφουν δυναμικά, ο επιχειρηματίας Μπράιαν Τζόνσον παρουσίασε ένα νέο πρόγραμμα που υπόσχεται πρόσβαση σε ένα αυστηρό πρωτόκολλο υγείας — με ετήσιο κόστος που φτάνει το ένα εκατομμύριο δολάρια. Η πρόταση, που φέρει τον τίτλο «Αθάνατοι», προκάλεσε έντονη συζήτηση όχι μόνο για την επιστημονική της βάση, αλλά και για το πώς η αναζήτηση της μακροζωίας μετατρέπεται σε προνόμιο για ελάχιστους.
Βασίζεται πάνω στο προσωπικό του πρωτόκολλο
Ο Τζόνσον, γνωστός από τον χώρο της οικονομικής τεχνολογίας πριν στραφεί στις πρακτικές αντιγήρανσης, ισχυρίζεται ότι το πρόγραμμα βασίζεται ακριβώς στο προσωπικό πρωτόκολλο που ακολουθεί τα τελευταία πέντε χρόνια. Σύμφωνα με τη δική του παρουσίαση, οι συμμετέχοντες θα έχουν πρόσβαση σε ομάδα προσωπικής υποστήριξης, σε μια ψηφιακή εκδοχή του ίδιου διαθέσιμη όλο το εικοσιτετράωρο, σε εκτεταμένες ιατρικές εξετάσεις και συνεχή παρακολούθηση βιολογικών δεδομένων, καθώς και σε θεραπείες που περιγράφονται ως οι πιο προηγμένες της αγοράς. Το πρόγραμμα, όπως σημειώνει, περιορίζεται σε μόλις τρεις θέσεις — μια σπανιότητα που ενισχύει την εικόνα της αποκλειστικότητας για τους τρεις «τυχερούς».
Η αμφιλεγόμενη δημόσια εικόνα του Τζόνσον
Η δημόσια εικόνα του Τζόνσον, ωστόσο, δεν παύει να προκαλεί αντιδράσεις. Έχει κατά καιρούς δημοσιοποιήσει ακραίες πρακτικές στην προσπάθειά του να επιβραδύνει τη γήρανση, από μεταγγίσεις αίματος με τη συμμετοχή του ίδιου του γιου του έως πειραματικές θεραπείες που έχουν προκαλέσει αμφισβήτηση ακόμη και μέσα στην επιστημονική κοινότητα. Για πολλούς παρατηρητές, η νέα του πρωτοβουλία μοιάζει περισσότερο με επίδειξη δύναμης παρά με ιατρική καινοτομία. «Γιατί να πιστέψει κανείς ότι έχει ανακαλύψει το μυστικό της μακροζωίας;» αναρωτιούνται επικριτές, τονίζοντας ότι οι ισχυρισμοί του δεν έχουν αποδείξει ακόμη ότι μπορούν να αλλάξουν ριζικά την ανθρώπινη διάρκεια ζωής.
Παρά τις αμφιβολίες, η αγορά της μακροζωίας γνωρίζει έντονη άνθηση, ιδιαίτερα ανάμεσα στους υπερπλούσιους. Κλινικές προληπτικής ιατρικής και διαγνωστικών εξετάσεων προσελκύουν επενδυτές και πελάτες που αναζητούν εξατομικευμένες υπηρεσίες υγείας, με ετήσιες συνδρομές που φτάνουν δεκάδες χιλιάδες δολάρια. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα του Τζόνσον δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά την πιο ακραία εκδοχή μιας ευρύτερης τάσης, όπου η υπόσχεση για περισσότερα χρόνια ζωής μετατρέπεται σε προϊόν υψηλής τιμής. Ακόμη και μια «υποστηριζόμενη βαθμίδα» συμμετοχής, που αναφέρεται ως πιο προσιτή, κοστίζει δεκάδες χιλιάδες δολάρια τον χρόνο — ποσό απαγορευτικό για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων.
Η κουλτούρα των «καθοδηγητών μακροζωίας»
Η κουλτούρα των λεγόμενων «καθοδηγητών μακροζωίας» συχνά επικρίνεται ότι μετατρέπει βασικές αρχές υγείας σε εξωτικές και υπερβολικές πρακτικές. Η επιθυμία για μεγαλύτερη και ποιοτικότερη ζωή είναι φυσική, όμως η εικόνα ενός καθημερινού προγράμματος γεμάτου χάπια, εξαντλητικές εξετάσεις και αυστηρούς διατροφικούς περιορισμούς μοιάζει, για πολλούς, περισσότερο με επίδειξη πειθαρχίας παρά με ρεαλιστική πρόταση για το ευρύ κοινό. Ο ίδιος ο Τζόνσον δηλώνει ότι δεν επιδιώκει να πείσει όλους να υιοθετήσουν ακραίες συνήθειες, ωστόσο η εμπορική διάσταση της πρωτοβουλίας του αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για το ποιος πραγματικά ωφελείται.
Ένα ευρύτερο αφήγημα προόδου
Η γοητεία της τεχνολογικής ελίτ με την ιδέα της «νίκης απέναντι στον χρόνο» ενισχύεται από ένα ευρύτερο αφήγημα προόδου. Στον ίδιο κύκλο συζητήσεων, επιχειρηματίες της τεχνολογίας υποστηρίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα δημιουργήσει τέτοια οικονομική αφθονία ώστε έννοιες όπως η φτώχεια ή η συνταξιοδότηση να χάσουν τη σημασία τους. Για τους επικριτές, όμως, τέτοιες προβλέψεις θυμίζουν περισσότερο αισιόδοξα σενάρια παρά επιστημονικά τεκμηριωμένες εξελίξεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το πρόγραμμα των «Αθανάτων» εμφανίζεται ως ένα ακόμη παράδειγμα της σύγκλισης ανάμεσα στην τεχνολογική φιλοδοξία και την εμπορική εκμετάλλευση.
Αναπόφευκτα, η συζήτηση για τη μακροζωία αγγίζει και ένα βαθύτερο, υπαρξιακό επίπεδο. Η ιδέα ότι κάθε ημέρα μας φέρνει πιο κοντά στο τέλος αποτελεί κινητήρια δύναμη για όσους αναζητούν λύσεις πέρα από την παραδοσιακή ιατρική. Όμως η υπερβολική εμπορευματοποίηση αυτής της αγωνίας προκαλεί αντιδράσεις, καθώς δημιουργεί την εντύπωση ότι η παράταση της ζωής είναι πλέον ένα αγαθό που αγοράζεται. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η πραγματικότητα παραμένει πολύ πιο απλή: ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, ύπνος και πρόσβαση σε βασική ιατρική φροντίδα.
Παρά τις αντιφάσεις, το πρόγραμμα του Μπράιαν Τζόνσον φαίνεται πιθανό να βρει ενδιαφερόμενους. Η ιστορία έχει δείξει ότι όταν η τεχνολογία συναντά την υπόσχεση της προσωπικής βελτίωσης, η ζήτηση συχνά υπερβαίνει την αμφισβήτηση. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν τέτοιες πρωτοβουλίες συμβάλλουν πραγματικά στην επιστημονική πρόοδο ή αν απλώς ενισχύουν έναν νέο τύπο πολυτελούς τρόπου ζωής, όπου η υγεία παρουσιάζεται ως αποκλειστικό προνόμιο. Σε έναν κόσμο που γερνά, η επιθυμία για περισσότερο χρόνο ίσως είναι πιο ισχυρή από ποτέ· το αν όμως μπορεί να αγοραστεί με μια ετήσια συνδρομή εκατομμυρίων παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης.