Η Ντόλι Πάρτον έδωσε άθελά της το όνομά της στο πιο διάσημο πρόβατο της επιστήμης, χάρη σε μια λεπτομέρεια της διαδικασίας κλωνοποίησης του 1996.
- Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Roslin ονόμασαν το πρώτο κλωνοποιημένο πρόβατο «Ντόλι» προς τιμήν της Ντόλι Πάρτον. Η επιλογή συνδέθηκε με το πληθωρικό της στήθος, καθώς το κύτταρο για την κλωνοποίηση προήλθε από μαστικό αδένα.
- Η Ντόλι Πάρτον δήλωσε κολακευμένη από την ονοματοδοσία, αντιμετωπίζοντάς την με χιούμορ. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί να κλωνοποιηθεί ποτέ, αστειευόμενη ότι υπάρχουν ήδη πολλές σωσίες της που μπορούν να την αντικαταστήσουν.
- Η Ντόλι ήταν το μοναδικό επιτυχημένο αποτέλεσμα από 277 απόπειρες κλωνοποίησης, αποδεικνύοντας ότι το γενετικό υλικό ενήλικου κυττάρου μπορεί να επαναπρογραμματιστεί για να δημιουργήσει έναν ολόκληρο οργανισμό, αποτελώντας επιστημονικό ορόσημο.
- Η επιτυχής κλωνοποίηση της Ντόλι άνοιξε τον δρόμο για νέες επιστημονικές εξελίξεις. Έκτοτε, ερευνητές έχουν κλωνοποιήσει με επιτυχία πλήθος άλλων θηλαστικών, όπως γάτες, σκύλους, άλογα, ακόμη και πιθήκους με διαφορετική μέθοδο.
Μουσικός, ηθοποιός, φιλάνθρωπος και επιχειρηματίας, η Ντόλι Πάρτον είχε συνδέσει το όνομά της με αμέτρητες επιτυχίες. Μία από τις πιο ασυνήθιστες, ωστόσο, δεν είχε καμία σχέση με τη μουσική: το πρώτο θηλαστικό που κλωνοποιήθηκε επιτυχώς από κύτταρο ενήλικου ζώου ονομάστηκε Ντόλι προς τιμήν της.
Η επιλογή των επιστημόνων του Ινστιτούτου Roslin στη Σκωτία δεν ήταν τυχαία. Συνδεόταν άμεσα με το κύτταρο που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία του ζώου και, συγκεκριμένα, με έναν μαστικό αδένα.
Η λεπτομέρεια που οδήγησε στο όνομα «Ντόλι»
Για τη δημιουργία της Ντόλι (Dolly), οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τον πυρήνα ενός κυττάρου από τον μαστικό αδένα ενός εξάχρονου προβάτου της φυλής Finn Dorset.
Καθώς η Ντόλι Πάρτον ήταν γνωστή και για το πληθωρικό της μπούστο, η σύνδεση φάνηκε στην ομάδα του Roslin αρκετά προφανής ώστε να δώσει στο νεογέννητο αρνί το όνομά της.
Ο Ίαν Γουίλμουτ, ο επιστήμονας που ηγήθηκε της ερευνητικής ομάδας και πέθανε το 2023, είχε εξηγήσει ότι το όνομα επέλεξε ο Τζον Μπράκεν, ένας από τους ανθρώπους που περίμεναν με αγωνία τη γέννηση του ζώου.
Ο Γουίλμουτ είχε αναφέρει ακόμη ότι ο μάνατζερ της Πάρτον φέρεται να αντέδρασε με χιούμορ, κάνοντας λογοπαίγνιο πάνω στη φράση ότι «δεν υπάρχει κακή δημοσιότητα».
Η αντίδραση της Ντόλι Πάρτον
Η ίδια η τραγουδίστρια δεν έδειξε να ενοχλείται από την προέλευση του ονόματος. Αντίθετα, είχε δηλώσει ότι ένιωσε «κολακευμένη».
Σε μεταγενέστερη συνέντευξή της στον «Guardian», είχε αναφερθεί με το χαρακτηριστικό της χιούμορ στους μαστικούς αδένες που χρησιμοποιήθηκαν στην κλωνοποίηση, εξηγώντας ότι οι επιστήμονες κατέληξαν στο όνομα Dolly επειδή το στήθος της αποτελούσε εδώ και χρόνια αντικείμενο σχολίων.
Η ίδια, πάντως, δεν ενθουσιαζόταν στην ιδέα να αποκτήσει κάποτε τον δικό της κλώνο.
Το 2024 είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν θα ήθελε να κλωνοποιηθεί, αστειευόμενη ότι υπάρχουν ήδη αρκετές σωσίες της και πολλές drag queens που μιμούνται την εμφάνισή της και θα μπορούσαν να την αντικαταστήσουν ακόμη και στις καθημερινές της δουλειές.
Από ένα κύτταρο στη γέννηση της Ντόλι
Η Ντόλι γεννήθηκε στις 5 Ιουλίου 1996, έπειτα από μια πρωτοποριακή διαδικασία που πραγματοποιήθηκε σε εργαστήριο στο Εδιμβούργο.
Οι επιστήμονες αφαίρεσαν τον πυρήνα από κύτταρο μαστικού αδένα ενός προβάτου Finn Dorset και τον τοποθέτησαν σε μη γονιμοποιημένο ωάριο προβάτου Scottish Blackface, από το οποίο είχε προηγουμένως αφαιρεθεί ο δικός του πυρήνας.
Η τεχνική αυτή είναι γνωστή ως μεταφορά πυρήνα σωματικού κυττάρου, ή SCNT.
Ένα ηλεκτρικό ερέθισμα ενεργοποίησε στη συνέχεια το κύτταρο ώστε να αρχίσει να διαιρείται και να σχηματίσει έμβρυο. Αφού για έξι ημέρες επιβεβαιώθηκε στο εργαστήριο ότι η ανάπτυξή του εξελισσόταν φυσιολογικά, το έμβρυο εμφυτεύθηκε στη μήτρα παρένθετης μητέρας.
Η μοναδική που επέζησε από 277 προσπάθειες
Η επιτυχία κάθε άλλο παρά δεδομένη ήταν. Η Ντόλι ήταν το μοναδικό αρνί που επέζησε από συνολικά 277 προσπάθειες κλωνοποίησης.
Η γέννησή της αποτέλεσε επιστημονικό ορόσημο, καθώς ήταν ο πρώτος επιτυχημένος κλώνος που προήλθε από κύτταρο ενήλικου θηλαστικού.
Το πείραμα απέδειξε ότι το γενετικό υλικό στον πυρήνα ενός ώριμου κυττάρου μπορεί να επανέλθει σε κατάσταση που του επιτρέπει να καθοδηγήσει την ανάπτυξη ενός ολόκληρου οργανισμού.
Με άλλα λόγια, τα γονίδια ενός ήδη εξειδικευμένου κυττάρου μπορούσαν, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να «επαναπρογραμματιστούν» ώστε να δημιουργήσουν όλους τους διαφορετικούς τύπους κυττάρων ενός ζώου.
Τι ακολούθησε μετά την Ντόλι
Η γέννηση της Ντόλι άνοιξε τον δρόμο για σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της κλωνοποίησης.
Σύμφωνα με το National Human Genome Research Institute, δύο χρόνια αργότερα ερευνητές στην Ιαπωνία κατάφεραν να κλωνοποιήσουν οκτώ μοσχάρια από μία αγελάδα, αν και μόνο τέσσερα από αυτά επέζησαν.
Έκτοτε, από σωματικά κύτταρα έχουν κλωνοποιηθεί μεταξύ άλλων γάτες, ελάφια, σκύλοι, άλογα, μουλάρια, βόδια, κουνέλια και αρουραίοι.
Παράλληλα, έχει κλωνοποιηθεί και πίθηκος rhesus με διαφορετική μέθοδο, μέσω διαχωρισμού εμβρύου.
Έτσι, ένα λογοπαίγνιο που ξεκίνησε από τον τύπο του κυττάρου που χρησιμοποιήθηκε σε ένα πείραμα του 1996 ένωσε για πάντα δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους: την επιστήμη της κλωνοποίησης και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της country μουσικής.