Τρεις δεκαετίες μετά τη στιγμή που το όνομα Milli Vanilli έγινε συνώνυμο της μεγαλύτερης ποπ εξαπάτησης της εποχής των βιντεοκλίπ, ο Fab Morvan επέστρεψε στο πιο ειρωνικό σκηνικό απ’ όλα: στα Grammys.
Τρεις δεκαετίες μετά τη στιγμή που το όνομα Milli Vanilli έγινε συνώνυμο της μεγαλύτερης ποπ εξαπάτησης της εποχής των βιντεοκλίπ, ο Fab Morvan επέστρεψε στο πιο ειρωνικό σκηνικό απ’ όλα: στα Grammys. Όχι ως υποψήφιος τραγουδιστής αυτή τη φορά, αλλά ως αφηγητής του ίδιου του εαυτού του.
Η ηχογραφημένη εκδοχή των απομνημονευμάτων του, You Know It’s True: The Real Story of Milli Vanilli, ήταν υποψήφια για βραβείο «καλύτερου audiobook, αφήγησης και storytelling» στα Grammys 2026, δηλαδή ακριβώς στον θεσμό που το 1990 τούς τίμησε ως «καλύτερο νέο καλλιτέχνη» και κατόπιν τους αφαίρεσε το βραβείο όταν αποκαλύφθηκε ότι δεν τραγουδούσαν οι ίδιοι στους δίσκους τους.
«Είναι όντως η δική σου φωνή;»
Η πρώτη ερώτηση που αιωρείται, σχεδόν αναπόφευκτα, είναι η πιο πικρή: αυτή τη φορά, είναι όντως η φωνή του; Ο Morvan γελά, αλλά απαντά καθαρά: «Είναι όλο δικό μου. Συνέγραψα το βιβλίο με την Parisa Rose και σε όλο το βιβλίο ήμουν όσο πιο αληθινός μπορούσα».
Η αλήθεια και το ψέμα διατρέχουν τη ζωή του
Η αλήθεια και το ψέμα διατρέχουν τη ζωή του σαν δίδυμο μοτίβο. Ως το μισό των Milli Vanilli, ο Morvan έζησε μια παγκόσμια απογείωση πάνω σε ένα ψέμα, για να συντριβεί κατόπιν από τη συλλογική απαίτηση για αλήθεια - μια απαίτηση που είχε λιγότερο να κάνει με την ηθική και περισσότερο με τη δημόσια διαπόμπευση. Όσοι είναι άνω των 45 ετών δύσκολα δεν θυμούνται το μέγεθος της φούσκας: μεταξύ Οκτωβρίου 1988 και Νοεμβρίου 1990, οι Milli Vanilli είχαν τρία Νο 1 στις ΗΠΑ και, μόνο το 1989, πούλησαν πάνω από 37 εκατομμύρια singles και άλμπουμ.
Για λίγο, τοποθετήθηκαν στο ίδιο κάδρο δημοφιλίας με τον Michael Jackson, τον George Michael και τη Madonna. Η συνέχεια είναι γνωστή, αλλά στον Morvan δεν είναι ανάμνηση· είναι τραύμα: όταν ο παραγωγός και «μαέστρος» Frank Farian παραδέχτηκε ότι ήταν «non-singing performers», ακολούθησε αυτό που σήμερα θα ονομαζόταν «πλήρης ακύρωση». Κανονικό cancel με τους όρους του 1990: τα Grammy πίσω, τα συμβόλαια κομμένα, πρωτοσέλιδα που μιλούσαν για «απατεώνες», ραδιόφωνα που τους εξαφάνισαν από τις playlists, το MTV που κατέβασε τα βίντεό τους, η Arista που διέγραψε το άλμπουμ τους. Και μαζί, αγωγές συλλογικής δράσης στις ΗΠΑ, στηριγμένες σε νόμους περί απάτης.
«Ήταν μια φρικτή εμπειρία», λέει μιλώντας στην Guardian ο Morvan, σήμερα 59 ετών, από το σπίτι του στο Άμστερνταμ. «Ο κόσμος μας μισούσε. Και όταν δώσαμε τη συνέντευξη Τύπου… ένιωθα ότι μας περίμενε ένα μιντιακό λιντσάρισμα». Το βίντεο εκείνης της συνέντευξης Τύπου παραμένει άβολο: πλήθος -κυρίως λευκών- δημοσιογράφων φωνάζουν κατηγορίες, σαν να ανακρίνουν εγκληματίες. Ο Morvan σχεδόν δεν μιλά, εμφανώς αποσβολωμένος.
Ο Rob Pilatus προσπαθεί να αμυνθεί, πετώντας μια φράση που θυμίζει ότι πίσω από την ποπ εικόνα υπήρχε κοινωνική προέλευση: «Ήμασταν φτωχοί, ζούσαμε στις εργατικές κατοικίες - έχετε ζήσει ποτέ σε τέτοια μέρη;». Δεν υπήρξε έλεος. Ο Pilatus δεν επανήλθε ποτέ, βυθίστηκε σε εξάρτηση, πέρασε και από φυλακή, και πέθανε από υπερβολική δόση ναρκωτικών το 1998, στα 33 του χρόνια. Ο Morvan το λέει χωρίς στόμφο αλλά με επιμονή: «Πιστεύω ότι πέθανε από ραγισμένη καρδιά. Είχε εγκαταλειφθεί ως μωρό από τους γονείς του και ένιωσε εγκαταλειμμένος ξανά ως ενήλικος».
Οι ζωντανές εμφανίσεις ήταν σωματικός άθλος
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, κάτι άλλαξε. Η υπόθεση Milli Vanilli επανεκτιμάται, όχι μόνο ως κουτσομπολιό μιας άλλης εποχής, αλλά ως ιστορία εκμετάλλευσης, φυλής, βιομηχανίας και δημόσιας τιμωρίας. Η αναβίωση ξεκίνησε με το ντοκιμαντέρ του Luke Korem το 2023, συνέχισε με το γερμανικό biopic Girl You Know It’s True την ίδια χρονιά, και άνοιξε ξανά τη συζήτηση: άξιζε δύο νέοι μαύροι performers να διαπομπευτούν έτσι, ενώ γύρω τους εργάζονταν λευκά στελέχη και μηχανισμοί που ωφελήθηκαν από το αποτέλεσμα; Παράλληλα, ήρθε και μια αναγνώριση της ίδιας της σκηνικής τους δουλειάς. Ο Morvan επιμένει ότι, ακόμη κι αν δεν τραγουδούσαν στους δίσκους, οι ζωντανές εμφανίσεις ήταν σωματικός άθλος: «Χορογραφήσαμε τα πάντα και χορεύαμε μέχρι τα παπούτσια μας να γεμίσουν αίμα».
Το βιβλίο του, που συνυπογράφει με τη δημοσιογράφο Parisa Rose, επιχειρεί να πάρει πίσω το αφήγημα. Περιγράφει τη δύσκολη παιδική ηλικία του σε μια δυσλειτουργική οικογένεια Γουαδελουπιανών στο Παρίσι, τη μετεγκατάστασή του ως έφηβος στο Μόναχο αναζητώντας δουλειά ως χορευτής/χορογράφος, και τη γνωριμία του με τον Pilatus, του οποίου το βιογραφικό περιλάμβανε ορφανοτροφείο και μια ταυτότητα μοιρασμένη ανάμεσα σε μια Γερμανίδα μητέρα και έναν Αμερικανό GI πατέρα. Η «αθλητική» τους ομορφιά και η χορευτική τους ικανότητα τους έφεραν σε μικροδουλειές γύρω από τη γερμανική ποπ σκηνή, μέχρι τη συνάντηση με τον Frank Farian, ήδη γνωστό από τους Boney M.
Ο Farian, λέει η αφήγηση, είχε έτοιμο το Girl You Know It’s True με φωνές άλλων, αλλά δεν είχε «πρόσωπα» που να πουλάνε. Το ντουέτο ήταν η λύση. Το συμβόλαιο, σύμφωνα με τον Morvan, υπογράφηκε χωρίς να μπορεί να το διαβάσει (τα γερμανικά του ήταν φτωχά), με τον Pilatus να πιέζει. Ο Farian, που πέθανε το 2024, υποστήριζε ότι τους είχε προσλάβει εξαρχής μόνον ως performers, όχι ως τραγουδιστές. Ο Morvan επιμένει ότι πίστευαν πως θα τραγουδήσουν. Το αποτέλεσμα ήταν ένα φαουστικό deal, με μια πικρή οικονομική ουρά που δεν έχει τελειώσει: «Δεν έχω πάρει ούτε σεντ από αυτά τα εκατομμύρια δίσκων, CD και κασετών. Και σήμερα τα streaming νούμερα είναι τεράστια, αλλά το συμβόλαιο εξασφαλίζει ότι δεν παίρνουμε τίποτα».
Η φτώχεια έγινε... πεντάστερη ζωή
Η αμερικανική απογείωση ήρθε όταν ο Clive Davis υπέγραψε τους Milli Vanilli στην Arista και το MTV έβαλε τα βίντεο σε heavy rotation. Η φτώχεια έγινε... πεντάστερη ζωή: από κλοπή τροφίμων στο Μόναχο σε Ferrari στο Beverly Hills. Οι φήμες, ωστόσο, τους ακολουθούσαν - εν μέρει γιατί μιλούσαν αγγλικά με έντονη προφορά. Ένα περιστατικό σε συναυλία στο Bristol του Connecticut το 1989, μεταδιδόμενο ζωντανά από το MTV, όταν η κασέτα «κόλλησε» και επαναλάμβανε το «Girl You Know It’s True», τους ανάγκασε να φύγουν από τη σκηνή.
Παρ’ όλα αυτά, στις αρχές του 1990 κέρδισαν Grammy, και ο Morvan περιγράφει την αίσθηση σαν σωματική έκρηξη φόβου: «Δεν θέλαμε ποτέ να το κερδίσουμε… Κατάλαβα ότι μπορεί να νικήσουμε, η καρδιά μου άρχισε να τρέχει, και όταν φώναξαν το όνομά μας, κάτι εξερράγη στο στομάχι μου». Λίγο μετά, όταν προσπάθησαν να διεκδικήσουν περισσότερα χρήματα και κυρίως να τραγουδήσουν στον δεύτερο δίσκο, ο Farian «ήταν πάντα δύο βήματα μπροστά», όπως λέει ο Morvan, και προχώρησε στη δημόσια αποκάλυψη.
Μετά την κατάρρευση, υπήρξε μια ύστατη προσπάθεια: το άλμπουμ Rob & Fab το 1992 σε μικρή εταιρεία, όπου μοιράστηκαν φωνητικά και ο Morvan συνυπέγραψε τα περισσότερα τραγούδια, αλλά το κοινό δεν τους το συγχώρησε ποτέ και οι πωλήσεις ήταν χαμηλές. Ο Morvan ακολούθησε σόλο πορεία, έφτασε να διδάσκει γαλλικά «για να πληρώνει τους λογαριασμούς», και επανενώθηκε με τον Farian το 1998 σε μια προσπάθεια να βοηθήσουν τον Pilatus, που δεν πρόλαβε να σωθεί. Σήμερα, ο Morvan ζει στην Ευρώπη, έχει οικογένεια, και δηλώνει ότι έχει ξανακερδίσει κάτι κρίσιμο: τον έλεγχο της ταυτότητας και του ονόματος.
«Για πολύ καιρό δεν μου επιτρεπόταν να το χρησιμοποιώ. Τώρα παίζω συναυλίες σε χιλιάδες ανθρώπους… με μπάντα και με εμένα να τραγουδάω, χωρίς backing tapes». Η επιδίωξή του είναι σαφής: να λειτουργήσει η ιστορία του ως προειδοποίηση για τη σκληρότητα της μουσικής βιομηχανίας, αλλά και ως προσωπική αποσυμπίεση. «Για το βιβλίο τα έδωσα όλα, γιατί η αλήθεια θα σε ελευθερώσει», λέει. Και κάπου εκεί, το comeback του δεν μετριέται μόνο σε βραβεία. Και μπορεί τελικά να μην κέρδισε το Grammy φέτος, αλλά έχει ήδη πετύχει κάτι μεγαλύτερο: να γίνει επιτέλους «η μαριονέτα που έγινε άνθρωπος».